Właściwości farmakodynamiczne
Abiraterone Exeltis 500 mg

Właściwości farmakodynamiczne

Abiraterone Exeltis należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki stosowane w terapii hormonalnej, inni antagoniści hormonów i ich pochodne, sklasyfikowany w systemie ATC jako L02BX03. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakodynamicznych leku, uwzględniający mechanizm działania, efekty farmakodynamiczne oraz dane dotyczące skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa stosowania.¹

Mechanizm działania

Substancja czynna leku, abirateronu octan, ulega konwersji in vivo do aktywnej formy – abirateronu, który jest inhibitorem biosyntezy androgenów. Mechanizm działania abirateronu polega na wybiórczym hamowaniu aktywności enzymu 17α-hydroksylazy/C17,20-liazy (CYP17). Enzym ten odgrywa kluczową rolę w biosyntezie androgenów, występując w jądrach, nadnerczach oraz tkankach nowotworowych gruczołu krokowego.²

CYP17 pełni funkcję katalizatora w procesie przemiany pregnenolonu i progesteronu do prekursorów testosteronu – dehydroepiandrosteronu (DHEA) i androstendionu. Przemiana ta zachodzi poprzez reakcję 17α-hydroksylacji i rozerwania wiązania C17,20. Warto zaznaczyć, że zahamowanie aktywności enzymu CYP17 powoduje także zwiększenie wytwarzania mineralokortykosteroidów w nadnerczach, co ma istotne znaczenie kliniczne i jest omówione szczegółowo w punkcie 4.4 Charakterystyki Produktu Leczniczego.³

Działanie farmakodynamiczne

Podstawowym efektem farmakodynamicznym produktu Abiraterone Exeltis jest obniżenie stężenia testosteronu i innych androgenów w surowicy do wartości niższych niż uzyskiwane po zastosowaniu samych analogów hormonu uwalniającego hormon luteinizujący (LHRH) lub po orchidektomii. Efekt ten wynika z opisanego powyżej wybiórczego hamowania enzymu CYP17, niezbędnego do biosyntezy androgenów.⁴

W ocenie działania leku wykorzystuje się antygen specyficzny dla prostaty (PSA), który służy jako biomarker u pacjentów z rakiem gruczołu krokowego. Badania kliniczne fazy 3. z udziałem pacjentów, u których wystąpiło niepowodzenie wcześniejszej chemioterapii z zastosowaniem taksanów, wykazały, że 38% pacjentów leczonych abirateronu octanem uzyskało co najmniej 50% zmniejszenie stężenia PSA w porównaniu do wartości wyjściowych. W grupie otrzymującej placebo taki efekt zaobserwowano jedynie u 10% pacjentów.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Ocena skuteczności klinicznej i bezpieczeństwa stosowania produktu Abiraterone Exeltis została przeprowadzona w trzech randomizowanych, wieloośrodkowych badaniach klinicznych 3. fazy kontrolowanych placebo (badania 3011, 302 i 301). Badania te obejmowały pacjentów z przerzutowym hormonowrażliwym rakiem gruczołu krokowego (mHSPC) oraz przerzutowym opornym na kastrację rakiem gruczołu krokowego (mCRPC).⁶

W badaniu 3011 uczestniczyli pacjenci z nowo rozpoznanym mHSPC (w okresie 3 miesięcy przed randomizacją), którzy byli klasyfikowani jako grupa wysokiego ryzyka na podstawie czynników prognostycznych. Wysokie ryzyko definiowano jako obecność co najmniej 2 z 3 następujących czynników:⁷

• Wskaźnik Gleasona ≥8
• Obecność 3 lub więcej zmian w RTG kości
• Obecność mierzalnych przerzutów trzewnych (z wyłączeniem węzłów chłonnych)

W ramieniu badania z aktywnym leczeniem pacjenci otrzymywali produkt Abiraterone Exeltis w dawce 1000 mg na dobę, w połączeniu z małą dawką prednizonu 5 mg raz na dobę. Terapia ta stanowiła uzupełnienie supresji androgenowej (agonista LHRH lub orchidektomia), będącej standardowym leczeniem. W grupie kontrolnej pacjenci otrzymywali supresję androgenową oraz placebo zamiast produktu leczniczego Abiraterone Exeltis i prednizonu.⁸

Badanie 302 obejmowało pacjentów, którzy wcześniej nie byli leczeni docetakselem, natomiast do badania 301 włączono pacjentów po wcześniejszej terapii docetakselem. W obu badaniach pacjenci stosowali analog LHRH lub przeszli wcześniej orchidektomię. W ramieniu z aktywnym leczeniem produkt Abiraterone Exeltis podawano w dawce 1000 mg na dobę w skojarzeniu z małą dawką prednizonu lub prednizolonu 5 mg dwa razy na dobę. Grupa kontrolna otrzymywała placebo oraz małą dawkę prednizonu lub prednizolonu 5 mg dwa razy na dobę.⁹

Należy podkreślić, że zmiany stężenia PSA w osoczu nie zawsze pozwalają przewidzieć korzystny efekt kliniczny. Z tego względu we wszystkich badaniach zalecano kontynuację leczenia do momentu spełnienia określonych kryteriów zakończenia terapii, specyficznych dla każdego badania.¹⁰

Warto również odnotować, że w protokołach wszystkich badań klinicznych zabroniono stosowania spironolaktonu. Ograniczenie to wynikało z faktu, że spironolakton wykazuje powinowactwo do receptora androgenowego i może powodować zwiększenie stężenia PSA, co mogłoby zakłócać ocenę skuteczności leczenia.¹¹