Leki w grupie
„antyandrogeny”

Antyandrogeny to grupa leków, które blokują działanie androgenów (męskich hormonów płciowych, głównie testosteronu) poprzez wiązanie się z receptorami androgenowymi lub hamowanie produkcji androgenów. Ich głównym mechanizmem działania jest zapobieganie wiązaniu się androgenów z ich receptorami w komórkach docelowych, co prowadzi do zahamowania procesów zależnych od androgenów.

Leki z tej grupy znajdują zastosowanie w leczeniu raka prostaty zależnego od androgenów, łagodnego rozrostu prostaty, hirsutyzmu u kobiet, trądziku androgenowego, łysienia androgenowego oraz jako element terapii feminizującej u osób transpłciowych. Antyandrogeny mogą być stosowane samodzielnie lub w połączeniu z innymi metodami terapeutycznymi.

Do najważniejszych leków z grupy antyandrogenów należą: bikalutamid (Bicalutamide, Casodex), flutamid (Flutamid, Apo-Flutamide), octan cyproteronu (Androcur, Cyprosteron), spironolakton (Spironol, Verospiron), enzalutamid (Xtandi), darolutamid (Nubeqa) oraz apalutamid (Erleada). W Polsce dostępne są wszystkie wymienione substancje pod różnymi nazwami handlowymi.

Antyandrogeny można podzielić na podgrupy w zależności od ich struktury chemicznej i mechanizmu działania. Niesteroidowe antyandrogeny (np. bikalutamid, flutamid, enzalutamid) blokują receptor androgenowy bez wpływu na produkcję hormonów. Steroidowe antyandrogeny (np. octan cyproteronu) łączą działanie blokujące receptor z hamowaniem wydzielania gonadotropin. Inhibitory 5α-reduktazy (np. finasteryd, dutasteryd) hamują przekształcanie testosteronu w bardziej aktywny dihydrotestosteron.

Największymi zaletami stosowania antyandrogenów są: wysoka skuteczność w leczeniu chorób zależnych od androgenów, możliwość uniknięcia kastracji chirurgicznej w leczeniu raka prostaty, a także możliwość indywidualizacji leczenia poprzez dobór odpowiedniego antyandrogenu w zależności od profilu działań niepożądanych i charakterystyki pacjenta.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem antyandrogenów obejmują potencjalne działania niepożądane, takie jak: ginekomastia (powiększenie gruczołów piersiowych u mężczyzn), zaburzenia erekcji, zmniejszenie libido, zmęczenie, uderzenia gorąca, nudności, biegunka, hepatotoksyczność (szczególnie w przypadku flutamidu), oraz ryzyko rozwoju osteoporozy przy długotrwałym stosowaniu. Dodatkowo niektóre antyandrogeny (zwłaszcza octan cyproteronu) zwiększają ryzyko zakrzepicy żylnej i mogą mieć wpływ na nastrój, prowadząc do depresji.

Lista leków w tej grupie

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl