stan hiperkataboliczny

Stan hiperkataboliczny to patologiczny proces metaboliczny, charakteryzujący się nasilonym rozpadem białek ustrojowych, zwiększonym wydzielaniem azotu, ujemnym bilansem azotowym oraz utratą masy mięśniowej. Występuje najczęściej w odpowiedzi na ciężki uraz, rozległe oparzenia, sepsę, zabiegi operacyjne czy choroby nowotworowe.

W stanie hiperkatabolicznym dochodzi do nasilonej mobilizacji zapasów energetycznych z tkanek, głównie mięśni i tkanki tłuszczowej, co prowadzi do szybkiej utraty masy ciała. Towarzyszy temu zwiększone wydzielanie hormonów stresowych (kortyzol, adrenalina), insulinooporność oraz zwiększenie poziomów cytokin prozapalnych, które nasilają katabolizm białek.

Konsekwencje kliniczne stanu hiperkatabolicznego obejmują wyniszczenie organizmu, osłabienie siły mięśniowej, pogorszenie gojenia ran, zwiększone ryzyko powikłań infekcyjnych oraz upośledzenie funkcji immunologicznych. Leczenie polega na identyfikacji i eliminacji przyczyny, odpowiednim wsparciu żywieniowym z uwzględnieniem zwiększonego zapotrzebowania na białko oraz kalorie, a także minimalizacji odpowiedzi zapalnej i hormonalnej.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Molibden – Właściwości farmakodynamiczne

Molibden jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania enzymów molibdozależnych, uczestniczących w kluczowych reakcjach metabolicznych. W żywieniu pozajelitowym stosowany jest głównie w formie sodu molibdenianu dwuwodnego lub molibdenianu amonu czterowodnego, w dawkach odpowiadających fizjologicznemu zapotrzebowaniu organizmu. Preparaty takie jak Addamel N (4,85 μg/ml sodu molibdenianu dwuwodnego, 0,02 μmol/ml Mo), Nutryelt (42,93 μg/10 ml sodu molibdenianu, 0,21 μmol/10 ml Mo), Pediaven G20 (0,09 mg/1000 ml molibdenianu amonu, 50 μg/1000 ml Mo) czy Supliven (4,85 μg/ml sodu molibdenianu(VI) dwuwodnego, 0,02 μmol/ml Mo) dostarczają molibden w ilościach zgodnych z międzynarodowymi zaleceniami. Ze względu na wysoką osmolalność (~3100 mOsm/kg) i kwaśne pH (1,7-2,5), koncentraty wymagają rozcieńczenia przed podaniem dożylnym i są stosowane jako składnik wielopierwiastkowych mieszanin do żywienia pozajelitowego.
choroba Crohna, koncentrat do roztworów, molibdenian amonu czterowodny, molibdenian sodu dwuwodny, oparzenia, osmolalność, pierwiastek śladowy, równowaga metaboliczna, roztwór do infuzji, stan hiperkataboliczny, terapia żywieniowa, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie wchłaniania jelitowego, zespół krótkiego jelita, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Omega-3-kwasów triglicerydy – Wskazania do stosowania

Preparat Lipidem, będący emulsją do infuzji o stężeniu omega-3-kwasów triglicerydów 20,0 g/1000 ml (10% całkowitej zawartości lipidów), stanowi istotny element żywienia pozajelitowego, dostarczając niezbędne kwasy tłuszczowe omega-3, w tym EPA i DHA w stężeniach 8,6-17,2 g/l oraz kwas alfa-linolenowy w zakresie 4,0-8,8 g/l. Preparat zapewnia 7990 kJ/l (1910 kcal/l) energii i zawiera MCT oraz oczyszczony olej sojowy, co umożliwia efektywne wsparcie metaboliczne pacjentów z przeciwwskazaniami do żywienia doustnego lub dojelitowego. Wskazania obejmują m.in. stany hiperkataboliczne, choroby przewodu pokarmowego uniemożliwiające żywienie enteralne, okres okołooperacyjny u niedożywionych, a także wsparcie żywieniowe wcześniaków i dzieci z niedojrzałością przewodu pokarmowego.
choroba nowotworowa, enzymy wątrobowe, funkcja wątroby, gospodarka kwasowo-zasadowa, kwas alfa-linolenowy, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, morfologia krwi, niedobór niezbędnych kwasów tłuszczowych, niedrożność przewodu pokarmowego, niezbędne kwasy tłuszczowe, okres okołooperacyjny, olej sojowy oczyszczony, omega-3 kwasy triglicerydy, parametry krzepnięcia, przetoka przewodu pokarmowego, sepsa, stan hiperkataboliczny, triglicerydy nasyconych kwasów tłuszczowych, triglicerydy w surowicy, wcześniactwo, zapalenie trzustki, zespół krótkiego jelita, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Olej rybny – Wskazania do stosowania

Olej rybny, bogaty w długołańcuchowe kwasy tłuszczowe omega-3, w tym EPA (1,25-2,82 g/100 ml) i DHA (1,44-3,09 g/100 ml), jest stosowany w żywieniu pozajelitowym u pacjentów, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe lub niewystarczające. Preparaty takie jak Omegaven (10 g oleju rybnego/100 ml), SMOFlipid (30 g oleju rybnego/1000 ml) oraz SmofKabiven i jego warianty (około 4,2-5,7 g oleju rybnego/1000 ml) dostarczają zrównoważony profil kwasów tłuszczowych, łącząc olej rybny z olejem sojowym, triglicerydami o średniej długości łańcucha i olejem z oliwek. Wskazania do stosowania obejmują m.in. ciężkie niedożywienie, zaburzenia połykania, niedrożność przewodu pokarmowego, stany hiperkataboliczne, ostre zapalenie trzustki, zespół krótkiego jelita oraz pacjentów po rozległych zabiegach chirurgicznych. Olej rybny wykazuje działanie przeciwzapalne, hepatoprotekcyjne, modulujące odpowiedź immunologiczną oraz korzystnie wpływa na profil lipidowy, zmniejszając ryzyko hipertriglicerydemii i stłuszczenia wątroby związanego z żywieniem pozajelitowym.
bilans azotowy, cholestaza, działanie przeciwzakrzepowe, działanie przeciwzapalne, emulsja tłuszczowa, enzymy wątrobowe, hipertriglicerydemia, kwas dokozaheksaenowy, kwas eikozapentaenowy, kwasy omega-3, niedożywienie, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność wątroby, Omegaven, parametry krzepnięcia, profil lipidowy, sepsa, SmofKabiven, SmofKabiven EF, SmofKabiven Peripheral, SMOFlipid, stan hiperkataboliczny, stłuszczenie wątroby, triglicerydy średniołańcuchowe, zaburzenie połykania, zapalenie trzustki, zespół krótkiego jelita, zespół ostrej niewydolności oddechowej, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Viantan –

Viantan to preparat w formie proszku do sporządzania roztworu do infuzji, zawierający kompleks witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A 0,99 mg/3300 IU, D3 0,005 mg/200 IU, E 9,11 mg, K1 0,15 mg) oraz w wodzie (C 200 mg, B1 6 mg, B2 3,6 mg, B6 6 mg, B12 0,005 mg, B9 0,6 mg, B5 15 mg, B7 0,06 mg, B3 40 mg), przeznaczony do pozajelitowego uzupełniania niedoborów witamin u pacjentów dorosłych i dzieci powyżej 11 lat. Wskazania obejmują sytuacje, w których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe (np. zaburzenia świadomości, niedrożność przewodu pokarmowego, śpiączka, okres okołooperacyjny, niewydolność wielonarządowa), niewystarczające (zespoły złego wchłaniania, wyniszczenie nowotworowe, stany hiperkataboliczne) lub przeciwwskazane (ostre zapalenie trzustki, przetoki przewodu pokarmowego, silne wymioty, zaburzenia połykania). Preparat dostarcza witamin w ilościach odpowiadających dziennemu zapotrzebowaniu, co jest kluczowe w kompleksowej terapii żywieniowej pozajelitowej.
Viantan powinien być stosowany wyłącznie przez wykwalifikowany personel medyczny, z monitorowaniem stanu pacjenta oraz kontrolą stężeń witamin w surowicy, zwłaszcza A, D i E podczas długotrwałej terapii. Produkt zawiera do 2 mmol (46 mg) sodu na fiolkę, co wymaga uwzględnienia u pacjentów z ograniczeniem podaży sodu. Zastosowanie leku jest wskazane przy rozpoczynaniu całkowitego żywienia pozajelitowego (TPN), w stanach klinicznych niedoboru witamin, długotrwałym żywieniu pozajelitowym oraz zwiększonym zapotrzebowaniu metabolicznym. Przed włączeniem preparatu konieczna jest ocena stanu odżywienia i niedoborów witaminowych, a podanie wymaga przygotowania roztworu do infuzji z proszku zawartego w fiolce.
biotyna, całkowite żywienie pozajelitowe, cholekalcyferol, choroba Leśniowskiego-Crohna, cyjanokobalamina, dysfagia, działanie antyoksydacyjne, erytropoeza, fitomenadion, funkcja neurologiczna, gospodarka wapniowo-fosforanowa, kwas askorbowy, kwas foliowy, kwas pantotenowy, metabolizm aminokwasów, metabolizm kostny, mineralizacja kości, niedobór witaminy, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność wielonarządowa, nikotynamid, ostre zapalenie trzustki, pirydoksyna, przetoka przewodu pokarmowego, retynol, ryboflawina, stan hiperkataboliczny, suplementacja witaminowa, synteza czynników krzepnięcia, synteza hemu, tiamina, witamina rozpuszczalna w tłuszczach, witamina rozpuszczalna w wodzie, wyniszczenie nowotworowe, zaburzenie świadomości, zespół krótkiego jelita, zespół złego wchłaniania, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe, α-tokoferol
Leksykon substancji czynnych
L-asparaginowy kwas – Wskazania do stosowania

Kwas L-asparaginowy, aminokwas endogenny, pełni kluczową rolę w metabolizmie białek oraz procesach biochemicznych, w tym w cyklu mocznikowym i metabolizmie aminokwasów. W farmakoterapii jest składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, dostarczając niezbędnych substratów do syntezy białek i uczestnicząc w produkcji związków azotowych oraz procesach energetycznych komórki. Preparaty takie jak Vamin 18 Electrolyte-Free (dla dorosłych) zawierają 3,4 g kwasu L-asparaginowego na 1000 ml, 114 g/l aminokwasów (w tym 51,6 g aminokwasów niezbędnych), osmolalność 1130 mOsm/kg wody, 18 g/l azotu oraz wartość energetyczną 1,9 MJ/l (460 kcal/l). Dla pacjentów pediatrycznych stosowany jest Vaminolact z 4,1 g kwasu L-asparaginowego na 1000 ml, 65,3 g/l aminokwasów (31,9 g aminokwasów niezbędnych), osmolalnością 510 mOsm/kg wody, 9,3 g/l azotu i wartością energetyczną 1,0 MJ/l (240 kcal/l).
aminokwas endogenny, aminokwasy niezbędne, asparagina, cykl Krebsa, cykl mocznikowy, detoksykacja amoniaku, emulsja tłuszczowa, kwas L-asparaginowy, metabolizm aminokwasów, metabolizm białek, osmolalność, roztwór do infuzji, SIADH, stan hiperkataboliczny, synteza białek, Vamin 18 Electrolyte-Free, Vaminolact, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Multimel N7-1000E –

Multimel N7-1000 E to trójkomorowa emulsja do infuzji przeznaczona do kompleksowego żywienia pozajelitowego u dorosłych i dzieci powyżej 2. roku życia, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe lub niewystarczające. Preparat zawiera po zmieszaniu 40 g aminokwasów (6,6 g azotu), 160 g glukozy (640 kcal) oraz 40 g tłuszczów (400 kcal) na litr, co łącznie dostarcza 1040 kcal/litr. Skład tłuszczowy stanowi mieszanina oleju z oliwek (~80%) i oleju sojowego (~20%). Preparat zawiera również zbilansowane elektrolity (sód, potas, magnez, wapń, fosforany, octany, chlorki), ma pH 6 i osmolarność 1450 mOsm/l, co czyni go gotowym do podania dożylnego. Dostępny jest w czterech objętościach: 1000 ml, 1500 ml, 2000 ml i 2500 ml, z proporcjonalnym rozkładem składników w trzech komorach.
aminokwas egzogenny, ciężkie oparzenie, domowe żywienie pozajelitowe, dysfagia, dysfunkcja przewodu pokarmowego, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, niedokrwienie jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, nieswoista choroba zapalna jelit, nowotwór przewodu pokarmowego, odżywianie dojelitowe, odżywianie doustne, odżywianie pozajelitowe, przetoka przewodu pokarmowego, roztwór aminokwasów, roztwór glukozy, sepsa, stan hiperkataboliczny, stan zapalny jelit, trójkomorowy worek, uraz wielonarządowy, zaburzenia połykania, zespół krótkiego jelita
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Kabiven –

Kabiven, jako kompleksowy preparat do żywienia pozajelitowego, posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed jego zastosowaniem. Preparat jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki, zwłaszcza białko jaja kurzego, soję i orzeszki ziemne, ze względu na ryzyko reakcji alergicznych. Nie powinien być stosowany u osób z ciężką hiperlipidemią, wrodzonymi wadami metabolizmu aminokwasów oraz hiperglikemią wymagającą podawania ponad 6 jednostek insuliny na godzinę, ze względu na zawartość emulsji tłuszczowej i 19% roztwór glukozy. Ponadto, przeciwwskazania obejmują ciężką niewydolność wątroby i nerek (bez możliwości leczenia nerkozastępczego), ciężkie zaburzenia krzepnięcia oraz patologicznie podwyższone stężenia elektrolitów (sód 32-80 mmol, potas 24-60 mmol, magnez 4-10 mmol, wapń 2-5 mmol, fosforany 10-25 mmol, siarczany 4-10 mmol, chlorki 46-116 mmol, octany 39-97 mmol). Kabiven nie jest wskazany u pacjentów w niestabilnym stanie klinicznym, takich jak ciężki wstrząs, zespół hemofagocytarny, ostry zawał mięśnia sercowego, kwasica metaboliczna czy ciężka posocznica, a także u noworodków i dzieci poniżej 2 lat ze względu na odmienne potrzeby metaboliczne i tolerancję składników.
białko jaja kurzego, cukrzyca niewyrównana, dializoterapia, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, hiperglikemia, hiperlipidemia, kwasica metaboliczna, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, odwodnienie hipotoniczne, olej sojowy, przewodnienie, śpiączka hiperosmolarna, stan hiperkataboliczny, techniki nerkozastępcze, wady metabolizmu aminokwasów, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia krzepnięcia, zawał mięśnia sercowego, zespół hemofagocytarny, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, zespół ponownego odżywienia, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Miedź – Właściwości farmakodynamiczne

Miedź (Cu) jest kluczowym pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu, pełniąc rolę kofaktora licznych enzymów oksydoredukcyjnych, takich jak dysmutaza ponadtlenkowa (SOD), oksydaza cytochromu c, ceruloplazmina, tyrozynaza i lizylooksydaza. Bierze udział w procesach oksydoredukcyjnych, metabolizmie żelaza i syntezie hemoglobiny, funkcjonowaniu układu odpornościowego, syntezie kolagenu i elastyny oraz metabolizmie energetycznym komórek. W preparatach farmaceutycznych miedź występuje w różnych formach, m.in. chlorku miedzi (II) dwuwodnego, siarczanu miedzi (II) bezwodnego lub pięciowodnego, glukonianu miedzi oraz chelatów, z dawkowaniem dostosowanym do grupy pacjentów: u dorosłych od 0,6 do 12 μmol/dawkę (np. Addamel N 2 μmol/ml, Tracutil 12 μmol/ampułkę), u dzieci około 0,315–0,63 μmol/ml (Nutryelt Pediatric 3,15 μmol/10 ml, Peditrace Novum 0,63 μmol/ml), a u noworodków dawki są jeszcze niższe (Pediaven NN2 65 μg/1000 ml). W okresie ciąży i laktacji zapotrzebowanie na miedź wzrasta, co uwzględnia preparat Elevit Pronatal zawierający 2,51 mg siarczanu miedzi bezwodnego na tabletkę.
badanie scyntygraficzne, ceruloplazmina, chelat, chlorek miedzi, choroba Crohna, choroba niedokrwienna serca, dysmutaza ponadtlenkowa, enzym oksydacyjny, glikoproteina p, glukonian miedzi, gruczolak przytarczyc, hipopigmentacja, łańcuch oddechowy, metabolizm energetyczny, metabolizm żelaza, neutropenia, niedokrwistość oporna, osteoporoza, pierwiastek śladowy, proces oksydoredukcyjny, przewlekła biegunka, przewlekła choroba nerek, siarczan miedzi, stan hiperkataboliczny, synteza hemoglobiny, synteza keratyny, synteza kolagenu, technet-99m, tyrozynaza, zespół krótkiego jelita, zespół złego wchłaniania, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Kabiven Peripheral –

Kabiven Peripheral jest emulsją do infuzji stosowaną w żywieniu pozajelitowym, zawierającą aminokwasy (34-57 g), tłuszcze (51-85 g), węglowodany (97-162 g) oraz elektrolity, podawaną dożylnie pacjentom hospitalizowanym lub pod ścisłą kontrolą medyczną. Ze względu na specyfikę podawania oraz stan kliniczny pacjentów, lek nie wykazuje wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, co jest potwierdzone w charakterystyce produktu leczniczego (ChPL) adnotacją „Nie dotyczy”. Preparat dostarcza energii w zakresie 1000-1700 kcal w zależności od objętości worka i jest stosowany u pacjentów z przeciwwskazaniami do żywienia doustnego lub dojelitowego, np. po zabiegach operacyjnych, w stanach hiperkatabolicznych czy chorobach przewodu pokarmowego.
aminokwasy, cewnik centralny, elektrolit, emulsja do infuzji, funkcja poznawcza, glukoza, Kabiven Peripheral, koordynacja psychoruchowa, niezbędne kwasy tłuszczowe, olej sojowy, równowaga elektrolitowa, stan hiperkataboliczny, tłuszcz, węglowodan, zaburzenie gospodarki węglowodanowej, zaburzenie metaboliczne, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Finomel –

Finomel jest kompletną emulsją do żywienia pozajelitowego, przeznaczoną dla pacjentów dorosłych, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe, niewystarczające lub przeciwwskazane. Wskazania obejmują m.in. niedrożność przewodu pokarmowego, zaburzenia połykania, stany śpiączkowe, zespoły złego wchłaniania, stany hiperkataboliczne (np. po ciężkich urazach, oparzeniach, operacjach), ostre zapalenie trzustki, ciężkie zaburzenia czynności jelit oraz stany po rozległych resekcjach jelit. Preparat dostarcza wszystkie niezbędne składniki odżywcze w trójkomorowym worku, który po wymieszaniu tworzy białą emulsję zawierającą aminokwasy, glukozę, emulsję tłuszczową (olej rybi bogaty w omega-3, olej z oliwek, sojowy oraz MCT) oraz elektrolity (Na, K, Ca, Mg, fosforany, octany, chlorki, siarczany, cynk).
aminokwas, chemioterapia, dysfagia, elektrolit, emulsja tłuszczowa, katabolizm, MCT, niedokrwienie jelit, niedożywienie, niedrożność porażenna jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność wielonarządowa, nowotwór przewodu pokarmowego, ostre zapalenie trzustki, przetoka przewodu pokarmowego, radioterapia, resekcja jelit, równowaga wodno-elektrolitowa, sepsa, śpiączka, stan hiperkataboliczny, stan odżywienia, uraz wielonarządowy, wyniszczenie nowotworowe, zaburzenie czynności jelit, zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego, zaburzenie połykania, zaburzenie przyjmowania pokarmów, zaburzenie świadomości, zapotrzebowanie energetyczne, zespół krótkiego jelita, zespół złego wchłaniania, żyła centralna, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Sodu glicerofosforan – Właściwości farmakokinetyczne

Sodu glicerofosforan, podawany dożylnie w preparatach do żywienia pozajelitowego (np. Kabiven Peripheral, SmofKabiven), charakteryzuje się natychmiastową biodostępnością i dystrybucją w płynach ustrojowych zgodnie z fizjologicznymi mechanizmami transportu elektrolitów. Metabolizowany jest w organizmie podobnie jak naturalne fosforany organiczne, stanowiąc istotne źródło fosforu niezbędnego do syntezy ATP, fosfolipidów i kwasów nukleinowych. Eliminacja odbywa się głównie przez nerki, gdzie fosforany są filtrowane i reabsorbowane w zależności od zapotrzebowania organizmu, regulowanego przez parathormon (PTH), witaminę D oraz FGF-23. Zawartość sodu glicerofosforanu w preparatach waha się od 0,8 g do 5,2 g na opakowanie, co odpowiada 6–31 mmol fosforanów, co ma kluczowe znaczenie w zapobieganiu hipofosfatemii, zwłaszcza w zespole ponownego odżywienia.
czynnik wzrostu fibroblastów 23, dostępność biologiczna, dystrybucja elektrolitów, elektrolit, emulsja tłuszczowa, fosfolipidy błon komórkowych, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperfosfatemia, hipofosfatemia, homeostaza fosforanowa, kanalik nerkowy, kłębuszek nerkowy, kwasica, kwasy nukleinowe, metabolizm fosforanów, nadczynność przytarczyc, niewydolność nerek, parathormon, receptor lipoproteiny niskiej gęstości, równowaga kwasowo-zasadowa, sepsa, sodu glicerofosforan, stan hiperkataboliczny, suplementacja fosforanów, synteza ATP, triglicerydy długołańcuchowe, triglicerydy średniołańcuchowe, witamina D, wydalanie nerkowe, zasadowica, zespół ponownego odżywienia, żyła wrotna, żywienie parenteralne, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Molibden – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Molibden, jako pierwiastek śladowy, wymaga precyzyjnego dawkowania i ścisłego monitorowania w praktyce klinicznej, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i wątroby. U chorych z niewydolnością nerek istnieje ryzyko kumulacji molibdenu z powodu zmniejszonego wydalania, co może prowadzić do toksyczności; w takich przypadkach konieczne jest dostosowanie dawki oraz regularne monitorowanie stężenia molibdenu, bilansu płynów i elektrolitów. Podobnie u pacjentów z cholestazą lub innymi dysfunkcjami wątroby zaleca się kontrolę parametrów biochemicznych i ewentualne modyfikacje dawkowania. W trakcie długotrwałego żywienia pozajelitowego, zwłaszcza powyżej 4 tygodni, niezbędne jest systematyczne badanie stężenia molibdenu i innych pierwiastków śladowych, aby zapobiec niedoborom lub nadmiarom, które mogą wpływać na przebieg terapii i stan metaboliczny pacjenta.
bilans płynów i elektrolitów, cholestaza, dysfagia, glikemia, gospodarka węglowodanowa, insulina, molibden, nadczynność tarczycy, nadtlenki, nietolerancja glukozy, niewydolność nerek, parametry biochemiczne, pierwiastki śladowe, równowaga wodno-elektrolitowa, stan hiperkataboliczny, wrażliwość na insulinę, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie neurologiczne, zespół ponownego odżywienia, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Cynk – Właściwości farmakodynamiczne

Cynk jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu, uczestniczącym w syntezie kwasów nukleinowych, białek, metabolizmie węglowodanów oraz podziale i wzroście komórek. Pełni funkcje konstrukcyjne, katalityczne i regulacyjne w ponad 200 metaloenzymach, m.in. anhydrazie węglanowej, karboksypeptydazie A i dehydrogenazie alkoholowej. Cynk stabilizuje błony komórkowe, wpływa na układ immunologiczny (modulując m.in. IL-1, IL-6, TNF-α), nerwowy, rozrodczy oraz procesy metaboliczne. Wykazuje działanie przeciwwirusowe, hamując replikację wirusów poprzez blokadę polimerazy RNA zależnej od RNA (RdRp). Niedobór cynku manifestuje się m.in. łamliwością włosów, zaburzeniami smaku i powonienia, obniżoną odpornością oraz opóźnionym gojeniem ran. Optymalne stężenie cynku w osoczu wynosi 13,8-22,9 μmol/l (90-150 μg/dl), a objawy kliniczne niedoboru pojawiają się poniżej 9,9 μmol/l (65 μg/dl).
acne pustulosa, acrodermatitis enteropathica, alopecia areata, alopecia maligna, anhydraza węglanowa, atrofia grasicy, chemotaksja, chlorek cynku, choroba Leśniowskiego-Crohna, cynku wodoroasparaginian, dehydrogenaza alkoholowa, dojrzałość szkieletowa, działanie hormonu, działanie przeciwwirusowe, fagocytoza, fosfataza zasadowa, glukonian cynku, hemodializa, karboksypeptydaza A, karłowatość, komórka NK, koronawirus SARS-CoV-2, łamliwość włosów, lek przeciwdrgawkowy, marskość wątroby, metabolizm węglowodanów, metaloenzym, mitochondrialny łańcuch oddechowy, niewydolność nerek, nieżyt błony śluzowej żołądka, octan cynku, odporność wrodzona, pierwiastek śladowy, polimeraza RNA, polimeraza RNA zależna od RNA, proces oksydacyjno-redukcyjny, produkcja cytokin, przewlekłe zapalenie trzustki, replikacja wirusa, siarczan cynku, stan hiperkataboliczny, stężenie cynku w osoczu, synteza kwasów nukleinowych, tolerancja glukozy, układ immunologiczny, wirus grypy AH1N1, wolny rodnik ponadtlenkowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, wydzielanie insuliny, wypadanie włosów, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Cynku siarczan – Wskazania do stosowania

Cynku siarczan siedmiowodny jest kluczowym składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak SmofKabiven i jego warianty, dostarczającym niezbędny mikroelement – cynk. Cynk pełni rolę kofaktora ponad 300 enzymów, uczestniczy w syntezie białek i kwasów nukleinowych, wspiera układ immunologiczny, procesy gojenia ran oraz metabolizm makroskładników, a także działa antyoksydacyjnie. Preparaty te dostępne są w różnych objętościach i zawierają cynk w dawkach od 0,0027 g do 0,017 g cynku siarczanu siedmiowodnego, co odpowiada 0,017-0,10 mmol cynku, dostosowanych do potrzeb pacjentów wymagających całkowitego żywienia pozajelitowego, w tym dzieci powyżej 2 lat. Wybór preparatu zależy od stanu klinicznego, zapotrzebowania na aminokwasy, dostępności żył oraz wymagań metabolicznych pacjenta.
całkowite żywienie pozajelitowe, choroba zapalna jelit, emulsja tłuszczowa, funkcja antyoksydacyjna, gojenie ran, metabolizm węglowodanów, mikroelement, osmolarność, przewlekła biegunka, roztwór aminokwasów, stan hiperkataboliczny, stężenie cynku, stres oksydacyjny, synteza białek, trójkomorowy worek, układ immunologiczny, zapotrzebowanie energetyczne, żyły centralne, żyły obwodowe, żywienie dojelitowe, żywienie doustne, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Chlorek cynku – Właściwości farmakokinetyczne

Chlorek cynku (ZnCl2) stosowany w produktach leczniczych takich jak Aminomix 1 Novum jest podawany dożylnie, co zapewnia 100% biodostępność cynku. W roztworze do infuzji stężenie jonów cynku wynosi 0,04 mmol/l, a zawartość chlorku cynku to 0,00545 g na 1000 ml. Po podaniu cynk jest dystrybuowany zgodnie z fizjologicznym zapotrzebowaniem organizmu, a jego homeostaza jest utrzymywana przez regulację stężeń wewnątrz- i zewnątrzkomórkowych. Właściwe dostarczanie cynku jest kluczowe dla funkcjonowania enzymów, procesów metabolicznych, syntezy białek, układu immunologicznego oraz gojenia ran, co ma szczególne znaczenie w żywieniu pozajelitowym pacjentów z ograniczoną dostępnością tego mikroelementu z diety.
chlorek cynku, elektrolit, gojenie ran, homeostaza, homeostaza pierwiastków, jony cynku, mechanizm homeostatyczny, mikroelement, niewydolność nerek, podanie dożylne, produkt leczniczy, roztwór do infuzji, stan hiperkataboliczny, stan patologiczny, stężenie jonów, synteza białek, układ immunologiczny, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – SmofKabiven extra Nitrogen –

SmofKabiven extra Nitrogen to trójkomorowy preparat do żywienia pozajelitowego, przeznaczony dla pacjentów dorosłych oraz dzieci powyżej 2. roku życia, u których żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe lub niewystarczające. Produkt dostarcza 65,5 g aminokwasów (10,5 g azotu), 84,7 g glukozy oraz 28,9 g tłuszczów na 1000 ml, co odpowiada całkowitej wartości energetycznej około 889 kcal (3,7 MJ) na 1000 ml, z wartością energetyczną pozabiałkową 627 kcal (2,6 MJ). Preparat zawiera szeroki profil aminokwasów egzogennych i endogennych oraz emulsję tłuszczową złożoną z oleju sojowego, triglicerydów średniołańcuchowych, oleju z oliwek i oleju rybiego bogatego w kwasy omega-3, a także kompletny zestaw elektrolitów (m.in. sód 40,8 mmol, potas 30,5 mmol, magnez 5,1 mmol na 1000 ml). Osmolalność wynosi około 1600 mOsm/kg wody, a pH po zmieszaniu około 5,6.
aminokwasy egzogenne, aminokwasy endogenne, choroba nowotworowa, dysfagia, emulsja do infuzji, emulsja tłuszczowa, jednonienasycone kwasy tłuszczowe, kwasy omega-3, niedrożność przewodu pokarmowego, nieswoiste zapalenie jelit, niewydolność narządowa, niezbędne kwasy tłuszczowe, okres okołooperacyjny, przetoka przewodu pokarmowego, równowaga elektrolitowa, stan hiperkataboliczny, triglicerydy, właściwości przeciwzapalne, worek trójkomorowy, zaburzenia świadomości, zapalenie trzustki, zespół krótkiego jelita, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Kwas alfa-linolenowy – Wskazania do stosowania

Kwas alfa-linolenowy (ALA), niezbędny kwas tłuszczowy z grupy omega-3, jest kluczowym składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, takich jak Lipidem (200 mg/ml, 4,0-8,8 g/l ALA, 7990 kJ/l [1910 kcal/l], osmolalność ~410 mOsm/kg), Lipofundin MCT/LCT 10% (2,5-5,5 g/l ALA, 4330 kJ/l [1035 kcal/l], 345 mOsm/l) oraz Lipofundin MCT/LCT 20% (5,0-11,0 g/l ALA, 8095 kJ/l [1935 kcal/l], 380 mOsm/l). Preparaty te dostarczają niezbędnych kwasów tłuszczowych i energii, co jest szczególnie istotne u pacjentów z przeciwwskazaniami do żywienia doustnego lub dojelitowego, w stanach hiperkatabolicznych, chorobach zapalnych jelit, zespołach złego wchłaniania oraz po resekcjach jelita cienkiego. Zawartość triglicerydów MCT ułatwia wykorzystanie energii, co jest korzystne u pacjentów z zaburzeniami wchłaniania i chorobami wątroby czy trzustki. Lipidem jest dopuszczony do stosowania u wcześniaków, noworodków, niemowląt, dzieci i młodzieży, co podkreśla jego rolę w prawidłowym rozwoju układu nerwowego i wzroku.
choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, kwas alfa-linolenowy, kwas tłuszczowy omega-3, Lipidem, Lipofundin MCT/LCT, niezbędny kwas tłuszczowy, parametr funkcji wątroby, posocznica, profil lipidowy, resekcja jelita cienkiego, roztwór aminokwasów, stan hiperkataboliczny, stan kataboliczny, triglicerydy MCT, triglicerydy nasycone, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie wchłaniania, zespół złego wchłaniania, zwiększone zapotrzebowanie metaboliczne, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Nutryelt –

Produkt leczniczy Nutryelt jest koncentratem do sporządzania roztworu do infuzji, zawierającym kompleksowy zestaw pierwiastków śladowych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Każda ampułka 10 ml dostarcza m.in. cynk (153 μmol, 10 000 μg), miedź (4,7 μmol, 300 μg), mangan (1,0 μmol, 55 μg), fluor (50 μmol, 950 μg), jod (1,0 μmol, 130 μg), selen (0,9 μmol, 70 μg), molibden (0,21 μmol, 20 μg), chrom (0,19 μmol, 10 μg) oraz żelazo (18 μmol, 1000 μg). Preparat charakteryzuje się pH 2,6-3,2, gęstością 1,0 oraz osmolalnością i osmolarnością w zakresie 60-100 mOsm/kg (l). Nutryelt jest wskazany do stosowania wyłącznie u dorosłych pacjentów wymagających żywienia pozajelitowego z podstawowym lub umiarkowanie zwiększonym zapotrzebowaniem na mikroelementy, zwłaszcza w stanach hiperkatabolicznych, długotrwałym żywieniu pozajelitowym, zespole jelita krótkiego, niedrożności przewodu pokarmowego oraz zaburzeniach wchłaniania.
enzym antyoksydacyjny, gojenie ran, hormon tarczycy, metabolizm aminokwasów, metabolizm glukozy, metabolizm węglowodanów, metabolizm żelaza, mikroelement, niedrożność przewodu pokarmowego, pierwiastek śladowy, roztwór do infuzji, stan hiperkataboliczny, stres oksydacyjny, synteza hemoglobiny, zaburzenie wchłaniania, zespół jelita krótkiego, żywienie dożylne, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Injectio Glucosi 5 % + Natrii Chlorati 0,9 % 2:1 Viaflo 33 g/l + 3 g/l

Injectio Glucosi 5% + Natrii Chlorati 0,9% 2:1 Viaflo to roztwór do infuzji zawierający glukozę jednowodną w stężeniu 33 g/l (3,3% w/v) oraz chlorek sodu w stężeniu 3 g/l (0,3% w/v), o wartości odżywczej około 544 kJ/l (132 kcal/l) i osmolarności około 285 mOsm/l. Produkt jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki, przewodnieniem zewnątrzkomórkowym, hiperwolemią, zatrzymaniem płynów i sodu, ciężką niewydolnością nerek ze skąpomoczem lub bezmoczem, niewyrównaną niewydolnością serca, hiponatremią, hipochloremią oraz obrzękiem ogólnym i wodobrzuszem w przebiegu marskości wątroby. Ze względu na zawartość glukozy, przeciwwskazania obejmują także klinicznie znaczącą hiperglikemię, niewyrównaną cukrzycę, inne stany nietolerancji glukozy, śpiączkę hiperosmolarna oraz hiperlaktatemię.
bilans płynów i elektrolitów, chlorek sodu, dekompensacja serca, diureza, duszność, GFR, glukoza jednowodna, hiperglikemia, hiperlaktatemia, hiperosmolarność osocza, hiperwolemia, hipochloremia, hiponatremia, kreatynina, kwasica ketonowa, kwasica mleczanowa, marskość wątroby, mocznik, nadwrażliwość na produkt, niewydolność nerek, niewyrównana cukrzyca, niewyrównana niewydolność serca, obrzęk obwodowy, osmolarność, przewodnienie zewnątrzkomórkowe, reakcja alergiczna, retencja płynów, równowaga elektrolitowa, roztwór do infuzji, skąpomocz, śpiączka hiperosmolarna, stan hiperkataboliczny, stężenie elektrolitów, stres metaboliczny, wodobrzusze, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie hemodynamiczne, zastój w krążeniu płucnym
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Clinimix N9G15E –

Clinimix N9G15E to roztwór do infuzji zawierający 15 L-aminokwasów (w tym 8 niezbędnych), glukozę (75-150 g w zależności od objętości worka) oraz elektrolity: sód (35-70 mmol), potas (30-60 mmol), magnez (2,5-5 mmol), wapń (2,3-4,5 mmol) i fosforan (15-30 mmol). Produkt jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki preparatu lub opakowania, zaburzeniami metabolizmu aminokwasów, ciężką hiperglikemią, kwasicą metaboliczną, hiperlaktatemią oraz zaburzeniami elektrolitowymi takimi jak hiperkaliemia, hipernatremia, hipermagnezemia, hiperkalcemia i hiperfosfatemia. Szczególną ostrożność należy zachować u noworodków (≤ 28 dni życia), u których jednoczesne podawanie ceftriaksonu i Clinimix N9G15E jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko wytrącania się soli wapniowych i zgonu.
aminokwasy, aminokwasy niezbędne, hiperfosfatemia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperkaliemia, hiperlaktatemia, hipermagnezemia, hipernatremia, kwasica metaboliczna, L-aminokwasy, metabolizm aminokwasów, metabolizm węglowodanów, mleczany, nadwrażliwość, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, niewyrównana cukrzyca, obrzęk płuc, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do infuzji, sól wapniowa, stan hiperkataboliczny, synteza białek, wywiad alergologiczny, zaburzenia elektrolitowe, zespół hiperglikemiczno-hiperosmolarny, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Octan – Wskazania do stosowania

Octan stanowi kluczowy składnik preparatów do żywienia pozajelitowego, pełniąc funkcję donora energii, bufora metabolicznego oraz regulatora równowagi elektrolitowej. W preparatach takich jak Lipoflex peri i Lipoflex special zawartość octanu jest dostosowana do stopnia katabolizmu pacjenta, wynosząc od 30 do 90 mmol w objętościach od 625 ml do 2500 ml. Octan metabolizowany do dwutlenku węgla i wody wspomaga utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej, zmniejsza obciążenie chlorkami, co zapobiega kwasicy hiperchloremicznej, oraz uczestniczy w procesach anabolicznych, poprawiając bilans azotowy i regenerację tkanek. Preparaty z octanem są wskazane u dorosłych, młodzieży i dzieci powyżej 2 roku życia, szczególnie w stanach hiperkatabolicznych, zaburzeniach wchłaniania, po rozległych operacjach, oparzeniach, urazach, a także gdy żywienie doustne lub dojelitowe jest niemożliwe lub niewystarczające.
bilans azotowy, bufor metaboliczny, choroba zapalna jelit, ciężki katabolizm, dysfagia, gospodarka elektrolitowa, homeostaza, intubacja, jadłowstręt, katabolizm, kwasica hiperchloremiczna, kwasica metaboliczna, Lipoflex peri, Lipoflex special, niedokrwienie jelit, niedrożność przewodu pokarmowego, niewydolność wątroby, przetoka przewodu pokarmowego, równowaga kwasowo-zasadowa, stan hiperkataboliczny, stan septyczny, wentylacja mechaniczna, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie wchłaniania, zapalenie trzustki, zespół krótkiego jelita, źródło energii, żywienie pozajelitowe