asparagina

Asparagina jest aminokwasem endogennym, który pełni kluczową rolę w wielu procesach metabolicznych organizmu. Jest to amid kwasu asparaginowego, syntetyzowany w organizmie człowieka głównie w wątrobie, przy użyciu enzymu syntetazy asparaginowej.

W kontekście klinicznym asparagina jest szczególnie istotna w leczeniu ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL). Asparaginaza – enzym rozkładający asparaginę – jest wykorzystywana jako lek przeciwnowotworowy, ponieważ komórki białaczkowe, w przeciwieństwie do zdrowych komórek, nie mogą syntetyzować asparaginy i są zależne od jej zewnętrznego dostarczania. Podanie asparaginazy prowadzi do degradacji asparaginy w osoczu, co skutkuje zahamowaniem wzrostu komórek nowotworowych.

Niedobór asparaginy może prowadzić do zaburzeń syntezy białek, szczególnie w okresach wzmożonego zapotrzebowania, takich jak wzrost, rekonwalescencja czy ciąża. Z kolei nadmiar asparaginy w diecie nie stanowi zwykle problemu zdrowotnego, ponieważ organizm jest w stanie efektywnie metabolizować ten aminokwas.

Asparagina odgrywa również ważną rolę w procesie N-glikozylacji białek, co ma znaczenie dla prawidłowego fałdowania i funkcjonowania wielu białek strukturalnych i enzymów. Zaburzenia w metabolizmie asparaginy mogą być związane z różnymi stanami patologicznymi, w tym z chorobami neurodegeneracyjnymi i metabolicznymi.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Asparagina – Właściwości farmakodynamiczne

Asparagina, będąca aminokwasem endogennym, odgrywa kluczową rolę w metabolizmie białek oraz syntezie RNA i DNA. W preparacie Aminoplasmal Hepa 10% występuje jako asparagina jednowodna w stężeniu 2,5 g/1000 ml roztworu (odpowiadające 1,66 g asparaginy) i jest stosowana w żywieniu pozajelitowym pacjentów z marskością wątroby. Jej obecność w zbilansowanym składzie aminokwasowym umożliwia normalizację zaburzonego profilu aminokwasowego, co przekłada się na poprawę biosyntezy białek oraz redukcję objawów encefalopatii wątrobowej, w tym stanu przedśpiączkowego i śpiączki wątrobowej. W terapii żywieniowej konieczne jest jednoczesne podawanie niebiałkowych źródeł energii (węglowodanów lub tłuszczów), aby zapobiec katabolizmowi aminokwasów, w tym asparaginy, na cele energetyczne.
aminokwas egzogenny, aminokwas endogenny, asparagina, biosynteza białek, deaminacja asparaginy, deaminacja glutaminy, działanie farmakologiczne, encefalopatia wątrobowa, glutaminaza, komórka limfoblastyczna, kryzantaspaza, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, L-asparaginaza, leczenie przeciwnowotworowe, marskość wątroby, nowotwór hematologiczny, profil aminokwasowy, proliferacja komórek, śpiączka wątrobowa, syntetaza asparaginy, synteza białek, synteza RNA i DNA, terapia przeciwnowotworowa, węglowodan, właściwość farmakodynamiczna, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Asparagina – Właściwości farmakokinetyczne

Asparagina, aminokwas obecny w preparatach do żywienia pozajelitowego (np. Aminoplasmal Hepa 10%), charakteryzuje się 100% dostępnością biologiczną po podaniu dożylnym, co umożliwia natychmiastowe wykorzystanie w syntezie białek i utrzymanie homeostazy aminokwasowej. W terapii onkologicznej, szczególnie w leczeniu ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL), asparagina jest celem enzymów L-asparaginazy, takich jak kryzantaspaza (Crisantaspase Porton Biopharma). Kluczowym parametrem terapeutycznym jest utrzymanie aktywności asparaginazy w surowicy na poziomie ≥0,1 IU/ml, co koreluje z eliminacją asparaginy do stężenia <0,4 mcg/ml (3 μM). Po podaniu domięśniowym dawki 25 000 IU/m² aktywność enzymu utrzymuje się powyżej tej wartości u ponad 88% pacjentów po 72 godzinach, co potwierdza skuteczność eliminacji asparaginy z krwi i płynu mózgowo-rdzeniowego, istotną w terapii zajęcia OUN.
asparagina, białaczka OUN, dostępność biologiczna, działanie przeciwnowotworowe, farmakologia kliniczna, glukoneogeneza, homeostaza aminokwasowa, kryzantaspaza, L-asparaginaza, niewydolność wątroby, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, płyn mózgowo-rdzeniowy, podanie domięśniowe, podanie dożylne, przeciwciała neutralizujące, synteza białek, terapia nowotworowa, transaminacja, właściwości farmakokinetyczne, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Asparagina – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Asparagina, jako aminokwas obecny w preparatach medycznych, wykazuje różny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn w zależności od formy farmaceutycznej. Preparat Aminoplasmal Hepa 10%, zawierający 2,50 g asparaginy jednowodnej na 1000 ml roztworu, nie wykazuje wpływu na zdolności psychomotoryczne, co potwierdza charakterystyka produktu leczniczego. Ze względu na stosowanie tego preparatu głównie w warunkach szpitalnych, gdzie pacjent pozostaje pod stałą opieką medyczną, kwestia prowadzenia pojazdów podczas infuzji jest marginalna. W związku z tym lekarze mogą bezpiecznie zalecać ten preparat pacjentom aktywnym zawodowo i prowadzącym pojazdy mechaniczne.
aktywność asparaginazy, aminoplasmal hepa, asparagina, asparagina jednowodna, asparaginaza, Crisantaspase, depresja OUN, działanie niepożądane, Erwinia chrysanthemi, hydroliza asparaginy, kryzantaspaza, L-asparaginaza, nudności, ośrodkowy układ nerwowy, preparat aminokwasowy, wymioty, zdolność psychomotoryczna
Leksykon leków
Przeciwwskazania – Aminoplasmal Hepa 10%

Aminoplasmal Hepa – 10% to specjalistyczny roztwór do infuzji zawierający 100 g/l aminokwasów, dedykowany pacjentom z chorobami wątroby. Preparat charakteryzuje się unikalnym składem aminokwasów, m.in. leucyny (13,6 g/1000 ml), lizyny (7,51 g/1000 ml), argininy (8,8 g/1000 ml) oraz innych aminokwasów endogennych i egzogennych, co wspiera metabolizm wątrobowy. Produkt zawiera także elektrolity: octany 51 mmol/l i chlorki 10 mmol/l, a jego osmolarność wynosi 875 mOsm/l, pH 5,5–6,5. Wartość energetyczna preparatu to 400 kcal/l (1675 kJ/l). Ze względu na zawartość sodu (0,3–2,3 mmol/1000 ml), należy uwzględnić jego wpływ u pacjentów z ograniczeniem sodu w diecie. Przed zastosowaniem konieczna jest ocena funkcji wątroby, nerek, układu krążenia, równowagi kwasowo-zasadowej oraz stężenia elektrolitów.
acetylocysteina, acetylotyrozyna, alanina, arginina, asparagina, chlorowodorek ornityny, choroba wątroby, dekompensacja niewydolności serca, dysfagia, elektrolit, fenyloalanina, glicyna, hipoksja, histydyna, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, kwasica metaboliczna, leczenie nerkozastępcze, leucyna, metionina, nadwrażliwość, niedotlenienie tkanek, niestabilność hemodynamiczna, niestabilność układu krążenia, niewydolność nerek, niewydolność serca, obrzęk płuc, octan lizyny, ostry obrzęk płuc, perfuzja narządów, prolina, reakcja alergiczna, równowaga kwasowo-zasadowa, roztwór do infuzji, seryna, treonina, tryptofan, walina, wstrząs, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie metabolizmu aminokwasów, zaburzenie równowagi elektrolitowej
Leksykon substancji czynnych
L-asparaginowy kwas – Wskazania do stosowania

Kwas L-asparaginowy, aminokwas endogenny, pełni kluczową rolę w metabolizmie białek oraz procesach biochemicznych, w tym w cyklu mocznikowym i metabolizmie aminokwasów. W farmakoterapii jest składnikiem preparatów do żywienia pozajelitowego, dostarczając niezbędnych substratów do syntezy białek i uczestnicząc w produkcji związków azotowych oraz procesach energetycznych komórki. Preparaty takie jak Vamin 18 Electrolyte-Free (dla dorosłych) zawierają 3,4 g kwasu L-asparaginowego na 1000 ml, 114 g/l aminokwasów (w tym 51,6 g aminokwasów niezbędnych), osmolalność 1130 mOsm/kg wody, 18 g/l azotu oraz wartość energetyczną 1,9 MJ/l (460 kcal/l). Dla pacjentów pediatrycznych stosowany jest Vaminolact z 4,1 g kwasu L-asparaginowego na 1000 ml, 65,3 g/l aminokwasów (31,9 g aminokwasów niezbędnych), osmolalnością 510 mOsm/kg wody, 9,3 g/l azotu i wartością energetyczną 1,0 MJ/l (240 kcal/l).
aminokwas endogenny, aminokwasy niezbędne, asparagina, cykl Krebsa, cykl mocznikowy, detoksykacja amoniaku, emulsja tłuszczowa, kwas L-asparaginowy, metabolizm aminokwasów, metabolizm białek, osmolalność, roztwór do infuzji, SIADH, stan hiperkataboliczny, synteza białek, Vamin 18 Electrolyte-Free, Vaminolact, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Asparagina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Asparagina, występująca w preparatach farmaceutycznych jako enzym L-asparaginaza lub składnik roztworów aminokwasów do żywienia pozajelitowego, wiąże się z istotnym ryzykiem działań niepożądanych wymagających ścisłego monitorowania. Szczególnie w przypadku L-asparaginazy, stosowanej w leczeniu nowotworów hematologicznych, obserwuje się częste reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksję, która może wystąpić zarówno po pierwszej, jak i kolejnych dawkach. Konieczne jest zapewnienie natychmiastowego dostępu do leków przeciwwstrząsowych (epinefryna, glikokortykosteroidy, tlen). Ponadto, leczenie może indukować zapalenie trzustki o różnym nasileniu, hiperglikemię, zaburzenia hemostazy (w tym zmiany w PT, PTT, fibrynogenie i antytrombinie III), uszkodzenie funkcji wątroby (wzrost aminotransferaz, bilirubiny, stłuszczenie, niewydolność) oraz toksyczne efekty neurologiczne, takie jak encefalopatia czy zespół PRES. Monitorowanie parametrów biochemicznych, w tym amylazy, lipazy, trójglicerydów, elektrolitów, glukozy, funkcji nerek i wątroby, jest obligatoryjne, a w przypadku ciężkich objawów należy rozważyć przerwanie terapii.
W kontekście żywienia pozajelitowego preparaty zawierające asparaginę wymagają indywidualnej oceny korzyści i ryzyka, zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek, gdzie dawkowanie powinno być dostosowane do stężeń mocznika i kreatyniny. Ze względu na potencjalne działanie immunosupresyjne L-asparaginazy, należy uwzględnić ryzyko zakażeń przy jednoczesnym stosowaniu innych leków immunosupresyjnych. Terapia asparaginą powinna być prowadzona wyłącznie przez specjalistów hematologów, z zachowaniem ścisłych środków ostrożności i regularnym monitorowaniem klinicznym oraz laboratoryjnym. Wczesne rozpoznanie i szybka interwencja w przypadku działań niepożądanych, takich jak reakcje alergiczne, zapalenie trzustki, zaburzenia metaboliczne czy koagulopatie, są kluczowe dla minimalizacji ryzyka powikłań i poprawy bezpieczeństwa terapii.
amylaza i lipaza, antytrombina III, asparagina, białko koagulacyjne, ciężkie zapalenie trzustki, czas częściowej tromboplastyny, czas protrombinowy, encefalopatia, encefalopatia wątrobowa, epinefryna, glikokortykosteroid dożylny, hiperamonemia, hiperglikemia, hipertrójglicerydemia, hipoalbuminemia, kryzantaspaza, kwasica ketonowa, laktuloza, napad drgawkowy, niedowidzenie połowicze jednoimienne, nietolerancja glukozy, niewydolność wątroby, nowotwór układu krwiotwórczego, PRES, przewlekła niewydolność trzustki, przewlekłe zapalenie trzustki, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, ślepota korowa, stężenie amoniaku, stężenie fibrynogenu, stłuszczenie wątroby, torbiel rzekoma trzustki, zaburzenie krzepnięcia, zapalenie trzustki, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Aminoplasmal Hepa 10%

Aminoplasmal Hepa – 10% to roztwór do infuzji przeznaczony do żywienia pozajelitowego pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby, encefalopatią wątrobową umiarkowaną do ciężkiej, ostrą oraz podostrą niewydolnością wątroby. Preparat jest wskazany dla dorosłych, młodzieży (12-18 lat) oraz dzieci powyżej 2 lat, z wyłączeniem dzieci poniżej 2 roku życia ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa. Specjalny skład aminokwasowy charakteryzuje się zwiększoną zawartością aminokwasów rozgałęzionych (leucyna 13,6 g/l, izoleucyna 8,8 g/l, walina 10,6 g/l) oraz zmniejszoną zawartością aminokwasów aromatycznych (fenyloalanina 1,6 g/l, tryptofan 1,5 g/l), co ma na celu odciążenie wątroby i ograniczenie ryzyka encefalopatii. Preparat zawiera także argininę (8,8 g/l) i ornitynę (1,66 g/l), wspomagające cykl mocznikowy i eliminację amoniaku.
acetylocysteina, alanina, aminokwas aromatyczny, aminokwas rozgałęziony, amoniak, arginina, asparagina, cykl mocznikowy, emulsja tłuszczowa, encefalopatia wątrobowa, fenyloalanina, glicyna, histydyna, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, leucyna, lizyna, metionina, niewydolność wątroby, ornityna, osmolarność, ostra niewydolność wątroby, podostra niewydolność wątroby, prolina, seryna, treonina, tryptofan, tyrozyna, walina, zaburzenie czynności wątroby, zespół neurologiczno-psychiatryczny, żyła centralna, żywienie pozajelitowe
Leksykon substancji czynnych
Asparagina – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Asparagina, naturalnie występujący aminokwas, jest stosowana zarówno w preparatach zawierających mieszaniny aminokwasów, jak i w formie enzymu L-asparaginazy. W przypadku roztworu Aminoplasmal Hepa 10%, zawierającego 2,50 g asparaginy jednowodnej na 1000 ml, badania przedkliniczne nie wykazały istotnych zagrożeń toksycznych, genotoksycznych ani rakotwórczych przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. Preparat ten, będący roztworem do infuzji, jest bezpieczny pod warunkiem przestrzegania wskazań, przeciwwskazań i dawkowania, co potwierdzają konwencjonalne badania farmakologiczne dotyczące toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz wpływu na rozród i rozwój potomstwa.
Aminoplasmal Hepa 10%, asparagina, asparagina jednowodna, bariera łożyskowa, bezczaszkowie, Crisantaspase Porton Biopharma, działanie teratogenne, genotoksyczność, kryzantaspaza, L-asparaginaza, malformacja płuc, mieszanina aminokwasów, nieprawidłowość szkieletu, płodność, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa, przenikanie przez łożysko, rozszczep kręgosłupa, roztwór do infuzji, rozwój zarodka, teratogenność, toksyczność po podaniu wielokrotnym, toksyczność reprodukcyjna, wypadanie trzewi, zaburzenie rozwoju płodu
Leksykon substancji czynnych
Acetylotyrozyna – Właściwości farmakodynamiczne

Acetylotyrozyna, będąca acetylową pochodną tyrozyny, jest kluczowym składnikiem roztworu do żywienia pozajelitowego Aminoplasmal Hepa 10%, stosowanego u pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby, w tym marskością i encefalopatią wątrobową. Preparat zawiera 0,86 g acetylotyrozyny (odpowiadającej 0,70 g tyrozyny) na 1000 ml roztworu, który charakteryzuje się całkowitą zawartością aminokwasów 100 g/l oraz azotu 15,3 g/l. Roztwór o wartości energetycznej 1675 kJ/l (400 kcal/l), pH 5,5–6,5 i osmolarności 875 mOsm/l, zawiera także elektrolity: octany 51 mmol/l, chlorki 10 mmol/l oraz sód w zakresie 0,3–2,3 mmol/1000 ml. Acetylotyrozyna, dzięki lepszym właściwościom farmakokinetycznym i metabolicznym w porównaniu do wolnej tyrozyny, wspomaga poprawę bilansu azotowego, biosyntezę białek oraz normalizację profilu aminokwasowego u pacjentów z upośledzoną funkcją wątroby.
acetylocysteina, acetylotyrozyna, alanina, Aminoplasmal Hepa 10%, arginina, asparagina, bilans azotowy, choroba wątroby, encefalopatia wątrobowa, fenyloalanina, glicyna, hepatopatia, histydyna, infuzja dożylna, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, leucyna, lizyny octan, marskość wątroby, metabolizm aminokwasów, metabolizm wątrobowy, metionina, ornityna, prolina, równowaga elektrolitowa, seryna, śpiączka wątrobowa, stan przedśpiączkowy, synteza białek, treonina, tryptofan, tyrozyna, walina, zaburzenie funkcji wątroby, żywienie pozajelitowe
Leksykon leków
Skład i postać leku – Aminoplasmal Hepa 10%

Aminoplasmal Hepa 10% to roztwór do infuzji zawierający 100 g aminokwasów na 1000 ml (15,3 g azotu), dostosowany do potrzeb pacjentów z zaburzeniami funkcji wątroby. Preparat zawiera 20 aminokwasów i ich pochodnych w precyzyjnie dobranych proporcjach, m.in. leucynę (13,6 g), lizynę (7,51 g), argininę (8,8 g) oraz acetylocysteinę (0,59 g). Roztwór dostarcza 1675 kJ/l (400 kcal/l), ma osmolarność teoretyczną 875 mOsm/l oraz pH 5,5–6,5. Zawiera elektrolity: octany 51 mmol/l, chlorki 10 mmol/l oraz sód w zakresie 0,3–2,3 mmol/1000 ml, co jest istotne przy stosowaniu u pacjentów na diecie niskosodowej. Produkt jest stabilizowany disodu edetynianem i pH regulowanym sodu wodorotlenkiem lub kwasem solnym, pakowany w butelki z bezbarwnego szkła typu II o pojemności 500 ml.
acetylocysteina, alanina, aminokwas, arginina, asparagina, chlorek, dieta niskosodowa, edetynian disodowy, elektrolit, emulsja tłuszczowa, fenyloalanina, glicyna, histydyna, infuzja, izoleucyna, kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, kwas solny, leucyna, lizyny octan, metabolizm wątrobowy, metionina, niezbędny kwas tłuszczowy, octan, ornityna, osmolarność, pierwiastek śladowy, prolina, równowaga elektrolitowa, seryna, substancja pomocnicza, terapia żywieniowa, treonina, tryptofan, tyrozyna, walina, warunki aseptyczne, węglowodan, witamina, wodorotlenek sodu, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie funkcji wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Asparaginian lek 17 mg jonów magnezu + 54 mg jonów potasu

Asparaginian Lek to preparat uzupełniający niedobory magnezu i potasu, zawierający w jednej tabletce 17 mg jonów magnezu (w postaci 250 mg magnezu wodoroasparaginianu czterowodnego) oraz 54 mg jonów potasu (w postaci 250 mg potasu wodoroasparaginianu półwodnego). Magnez, stanowiący około 14,5 mmol/kg masy ciała u dorosłego człowieka, pełni kluczową rolę w stabilizacji błon komórkowych, syntezie enzymów, procesach energetycznych oraz funkcjonowaniu układu nerwowego i mięśniowego. Jego niedobór manifestuje się nadpobudliwością nerwowo-mięśniową, zaburzeniami rytmu serca, a także objawami psychicznymi. Potas, główny kation płynu wewnątrzkomórkowego, jest niezbędny dla prawidłowego przewodzenia nerwowego, pracy mięśnia sercowego oraz metabolizmu węglowodanów, a jego niedobór prowadzi do hipokaliemii z objawami takimi jak osłabienie mięśni, zaburzenia rytmu serca i niewydolność oddechowa.
arginina, asparagina, czynnik przeciwzakrzepowy, działanie neurotropowe, działanie przeciwmiażdżycowe, fagocytoza, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperaldosteronizm, hipokaliemia, kwas nukleinowy, magnez wodoroasparaginian czterowodny, marskość wątroby, mineralizacja kości, nadczynność przytarczyc, nadczynność tarczycy, nadpobudliwość nerwowo-mięśniowa, niedobór pierwiastków, niemiarowość serca, niewydolność oddechowa, ochrona mięśnia sercowego, ostra niewydolność nerek, parestezja, potas wodoroasparaginian półwodny, przemiany metaboliczne, przerzut nowotworowy do kości, przewlekłe zapalenie nerek, puryny i pirymidyny, ruch atetotyczny, skurcz toniczno-kloniczny, stabilizacja błon komórkowych, synteza enzymów, synteza hormonów, szpiczak mnogi, tężyczka, zespół złego wchłaniania