PCSK9
PCSK9 (ang. Proprotein Convertase Subtilisin/Kexin type 9) to enzym odkryty w 2003 roku, który odgrywa kluczową rolę w regulacji metabolizmu cholesterolu LDL. Białko to wiąże się z receptorami LDL na powierzchni hepatocytów, kierując je na drogę degradacji wewnątrzkomórkowej, zamiast recyklingu z powrotem na powierzchnię komórki. W efekcie zmniejsza się liczba dostępnych receptorów LDL, co prowadzi do podwyższenia stężenia cholesterolu LDL we krwi.
Mutacje genu PCSK9 typu „gain of function” są jedną z genetycznych przyczyn rodzinnej hipercholesterolemii, podczas gdy mutacje „loss of function” wiążą się z niższym stężeniem cholesterolu LDL i zmniejszonym ryzykiem choroby wieńcowej. To odkrycie stało się podstawą do opracowania nowej klasy leków hipolipemizujących – inhibitorów PCSK9, takich jak alirokumab i ewolokumab.
Inhibitory PCSK9 są monoklonalnymi przeciwciałami, które wiążą się z białkiem PCSK9, uniemożliwiając jego interakcję z receptorami LDL. Prowadzi to do zwiększenia liczby receptorów LDL na powierzchni hepatocytów i efektywniejszego usuwania cholesterolu LDL z krwiobiegu. Leki te znajdują zastosowanie w terapii pacjentów z rodzinną hipercholesterolemią oraz w przypadkach, gdy standardowe leczenie statynami nie przynosi zadowalających efektów lub jest źle tolerowane.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Hipercholesterolemia rodzinnego występowania – Patofizjologia i mechanizm
Hipercholesterolemia rodzinna (FH) to dziedziczna choroba charakteryzująca się znacznym podwyższeniem stężenia cholesterolu LDL w surowicy, wynikającym z mutacji w genach LDLR (80-85% przypadków), APOB (5-10%), PCSK9 (~2%) oraz rzadziej LDLRAP1 (<1%). Mutacje te prowadzą do defektów funkcji receptorów LDL, co skutkuje zmniejszonym wychwytem i degradacją LDL w wątrobie oraz wydłużonym czasem krążenia LDL (średnio 4,5 dnia). Fenotyp FH obejmuje heterozygotyczną formę, z ryzykiem choroby sercowo-naczyniowej do 50. roku życia w 40% przypadków, oraz homozygotyczną, prowadzącą do ciężkiej miażdżycy już w dzieciństwie. Klasyfikacja mutacji LDLR obejmuje pięć klas, od całkowitego braku receptora (klasa 1) po defekty recyklingu (klasa 5). Mutacje w PCSK9 zwiększają degradację receptorów LDL, podnosząc poziom LDL-C, natomiast mutacje inaktywujące PCSK9 obniżają LDL i zmniejszają ryzyko choroby wieńcowej. Diagnostyka opiera się na testach genetycznych, które umożliwiają wczesne wykrycie i precyzyjne leczenie, a testy kaskadowe u krewnych pierwszego stopnia są rekomendowane dla skutecznej prewencji.
afereza LDL, alirokumab, apolipoproteina B, cholesterol LDL, choroba sercowo-naczyniowa, choroba wieńcowa, degradacja lizosomalna, endocytoza, ewolokumab, ezetymib, hipercholesterolemia rodzinna, HMG-CoA reduktaza, homozygota, inklisiran, komórki piankowate, lipoproteiny niskiej gęstości, PCSK9, przeciwciała monoklonalne, przeszczep wątroby, receptor LDL, statyny - Leksykon chorób i schorzeń
Wysoki poziom cholesterolu – Etiologia i przyczyny
Hipercholesterolemia definiowana jest jako stężenie całkowitego cholesterolu >200 mg/dl lub podwyższony poziom LDL, stanowiąc istotny czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, w tym choroby wieńcowej, udaru mózgu i chorób tętnic obwodowych. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca zarówno uwarunkowania genetyczne, jak rodzinna hipercholesterolemia (FH) – najczęściej spowodowana mutacjami w genie receptora LDL (odpowiedzialna za ≥85% przypadków FH, występująca u 1 na 200-250 osób) – jak i czynniki środowiskowe. Do genetycznych przyczyn zalicza się także rodzinne hiperlipidemie i hipertriglicerydemie. Styl życia, w tym dieta bogata w tłuszcze nasycone i trans, nadmierne spożycie cukru, brak aktywności fizycznej, otyłość, palenie tytoniu oraz nadmierne spożycie alkoholu, znacząco wpływają na podwyższenie poziomu LDL i obniżenie HDL. Czynniki demograficzne (wiek, płeć) oraz choroby współistniejące, takie jak cukrzyca, niedoczynność tarczycy, przewlekła choroba nerek, choroby wątroby, toczeń czy PCOS, również modulują profil lipidowy. Ponadto, niektóre leki (kortykosteroidy, retinoidy, beta-blokery, diuretyki tiazydowe) i przewlekły stres mogą podnosić poziom cholesterolu LDL.
apolipoproteina B, beta-bloker, blaszka miażdżycowa, cholestaza, cholesterol HDL, cholesterol LDL, choroba autoimmunologiczna, choroba nerek, choroba sercowo-naczyniowa, choroba tętnic obwodowych, choroba tętnic szyjnych, choroba wątroby, choroba wieńcowa, cukrzyca typu 1, cukrzyca typu 2, cyklosporyna, diuretyk tiazydowy, hipercholesterolemia, hormon tarczycy, kortykosteroid, kortyzol, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwwirusowy, miażdżyca, nadwaga, niedoczynność tarczycy, otyłość, PCSK9, receptor LDL, retinoid, rodzinna hipercholesterolemia, takrolimus, tłuszcz nasycony, tłuszcz trans, toczeń rumieniowaty układowy, triglicerydy, udar mózgu, zawał serca, zespół nerczycowy, zespół policystycznych jajników