rak płaskonabłonkowy prącia
Rak płaskonabłonkowy prącia to złośliwy nowotwór wywodzący się z nabłonka płaskiego pokrywającego żołądź i napletek. Stanowi on około 95% wszystkich nowotworów złośliwych prącia, choć ogólnie jest to rzadki nowotwór stanowiący mniej niż 1% wszystkich nowotworów u mężczyzn w krajach rozwiniętych.
Do głównych czynników ryzyka rozwoju raka płaskonabłonkowego prącia należą: zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), szczególnie typami 16 i 18, przewlekłe stany zapalne (np. stulejka), palenie tytoniu, zła higiena osobista oraz obniżona odporność. Obrzezanie we wczesnym dzieciństwie znacząco zmniejsza ryzyko zachorowania.
Klinicznie rak płaskonabłonkowy prącia najczęściej objawia się jako owrzodzenie, guz lub brodawkowaty rozrost na żołędzi lub napletku. Choroba może przebiegać z miejscowym bólem, krwawieniem, nieprzyjemnym zapachem wydzieliny lub trudnościami w oddawaniu moczu. W zaawansowanych stadiach dochodzi do przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych oraz przerzutów odległych.
Diagnostyka obejmuje badanie fizykalne, biopsję zmiany oraz obrazowanie (USG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny) w celu oceny zaawansowania. Leczenie zależy od stadium zaawansowania i obejmuje chirurgiczne wycięcie zmiany z marginesem tkanek zdrowych, limfadenektomię węzłów pachwinowych, radioterapię oraz chemioterapię w przypadkach zaawansowanych.
Rokowanie zależy głównie od stadium zaawansowania, obecności przerzutów do węzłów chłonnych i stopnia zróżnicowania histologicznego guza. Pięcioletnie przeżycie w przypadku wczesnego wykrycia choroby sięga 80-90%, jednak spada do poniżej 30% przy obecności przerzutów do węzłów chłonnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak prącia – Zapobieganie i profilaktyka
Rak prącia, choć rzadki w krajach rozwiniętych (incydencja <1/100 000 mężczyzn rocznie), stanowi istotne zagrożenie w krajach rozwijających się, gdzie wskaźniki mogą sięgać 3,32/100 000. Kluczowymi czynnikami profilaktycznymi są obrzezanie wykonane w okresie noworodkowym lub wczesnym dzieciństwie (OR 0,33), które poprawia higienę, zmniejsza ryzyko zakażeń HPV i HIV oraz przewlekłego zapalenia, a także szczepienia przeciwko HPV (np. Gardasil, Cervarix) z 85% skutecznością u osób zaszczepionych ≤18 lat. Dodatkowo, prawidłowa higiena genitaliów, bezpieczne praktyki seksualne (stosowanie prezerwatyw, ograniczenie liczby partnerów), zaprzestanie palenia tytoniu (zwiększa ryzyko 2-4-krotnie) oraz leczenie chorób współistniejących, takich jak stulejka, liszaj twardzinowy czy HIV/AIDS, są istotnymi elementami profilaktyki. Regularne badania kontrolne i samobadanie prącia umożliwiają wczesne wykrycie zmian przedrakowych i raka, co poprawia rokowanie.
biopsja węzła wartowniczego, carcinoma in situ, choroba Bowena, erytroplazja Queyrata, fluorouracyl, imikwimod, inwazyjny rak płaskonabłonkowy, laser Nd:YAG, limfadenektomia, liszaj twardzinowy, nowotwór złośliwy, obrzezanie, profilaktyka pierwotna, przerzuty do węzłów chłonnych, rak płaskonabłonkowy prącia, rak prącia, smegma, śródnabłonkowa neoplazja prącia, stulejka, szczepienie przeciwko HPV, wirus brodawczaka ludzkiego, zaawansowana choroba nowotworowa, zapalenie żołędzi - Leksykon chorób i schorzeń
Stulejka – Patofizjologia i mechanizm
Stulejka (phimosis) to stan, w którym napletek nie może być odciągnięty zza żołędzi prącia, występujący w formie fizjologicznej u niemowląt i małych dzieci lub patologicznej u dorosłych. Stulejka fizjologiczna charakteryzuje się pierścieniem zwężenia kilka milimetrów proksymalnie od ujścia napletka i zwykle ustępuje samoistnie wraz z wiekiem. Natomiast stulejka patologiczna, często spowodowana przez Balanitis Xerotica Obliterans (BXO) – autoimmunologiczne schorzenie skóry – cechuje się stwardniałym, zwłókniałym pierścieniem 1-2 cm proksymalnie od ujścia napletka. Patogeneza stulejki patologicznej obejmuje procesy zapalne, bliznowacenie i utratę elastyczności napletka, często wywołane nawracającymi infekcjami, urazami, chorobami skóry (np. łuszczyca, liszaj płaski) oraz cukrzycą, która predysponuje do infekcji i powikłań. Mikropęknięcia powstałe podczas siłowego odciągania napletka nasilają bliznowacenie i zwężenie ujścia.
balanitis xerotica obliterans, choroby przenoszone drogą płciową, etiologia autoimmunologiczna, hialinizacja, higiena osobista, hiperkeratoza, keratynizacja, liszaj płaski, liszaj twardzinowy, martwica tkanek, niedokrwienie tkanek, rak płaskonabłonkowy prącia, smegma, stulejka, uszkodzenie nerek, wirus brodawczaka ludzkiego, zapalenie napletka, zapalenie żołędzi, zastój moczu, żołądź prącia