dehydrogenaza 11β-hydroksysteroidowa typu 2

Dehydrogenaza 11β-hydroksysteroidowa typu 2 (11β-HSD2) to enzym odgrywający kluczową rolę w metabolizmie kortyzolu. Jego głównym zadaniem jest przekształcanie kortyzolu (aktywnego glikokortykosteroidu) w kortyzon (nieaktywną formę). Enzym ten jest kodowany przez gen HSD11B2 zlokalizowany na chromosomie 16q22.

11β-HSD2 występuje przede wszystkim w nerkach, jelicie grubym, gruczołach ślinowych oraz łożysku. W nerkach enzym ten chroni receptor mineralokortykoidowy przed nadmierną aktywacją przez kortyzol, umożliwiając selektywne wiązanie aldosteronu. Jest to istotny mechanizm regulacyjny w gospodarce wodno-elektrolitowej organizmu.

Niedobór lub dysfunkcja dehydrogenazy 11β-hydroksysteroidowej typu 2 prowadzi do zespołu rzekomego nadmiaru mineralokortykosteroidów (AME – apparent mineralocorticoid excess). Stan ten charakteryzuje się nadciśnieniem tętniczym, hipokaliemią i niską aktywnością reninową osocza mimo prawidłowego lub obniżonego stężenia aldosteronu. Mutacje genu HSD11B2 są przyczyną dziedzicznej postaci tego zespołu.

Aktywność enzymu 11β-HSD2 może być hamowana przez niektóre związki, w tym przez kwas glicyryzynowy zawarty w lukrecji, co może prowadzić do nabytej postaci zespołu AME. Badania nad tym enzymem mają istotne znaczenie w zrozumieniu patofizjologii nadciśnienia tętniczego wrażliwego na sól oraz innych zaburzeń gospodarki mineralokortykosteroidowej.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Hydrocortisone Pharmis 100 mg

Hydrokortyzon jest metabolizowany głównie przez enzymy 11β-HSD2 oraz CYP3A4, przy czym aktywność CYP3A4 ma kluczowe znaczenie dla klirensu wątrobowego leku. Inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna, sok grejpfrutowy) powodują wzrost stężenia hydrokortyzonu w osoczu, zwiększając ryzyko toksyczności steroidowej, co wymaga redukcji dawki. Z kolei induktory CYP3A4 (np. ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina) przyspieszają metabolizm hydrokortyzonu, obniżając jego stężenie i potencjalnie zmniejszając skuteczność terapii, co może wymagać zwiększenia dawki. Ponadto, hydrokortyzon wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, m.in. zwiększa ryzyko hipokaliemii przy jednoczesnym stosowaniu amfoterycyny B, nasila immunosupresję z alkoholem, a także może zmieniać skuteczność doustnych antykoagulantów (np. warfaryny), co wymaga monitorowania INR. Wysokie ryzyko interakcji dotyczy także leków immunosupresyjnych (cyklosporyna, takrolimus), NLPZ (aspiryna w wysokich dawkach) oraz leków przeciwcukrzycowych (insulina, pochodne sulfonylomocznika), gdzie hydrokortyzon może powodować destabilizację glikemii.
6β-hydroksylacja steroidów, antybiotyk makrolidowy, antykoagulant doustny, bloker nerwowo-mięśniowy, cytochrom P450 3A4, dehydrogenaza 11β-hydroksysteroidowa typu 2, destabilizacja glikemii, działanie immunosupresyjne, glikozyd nasercowy, gospodarka węglowodanowa, hipokaliemia, induktor CYP3A4, inhibicja enzymatyczna, inhibitor cholinoesterazy, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, klirens wątrobowy, kwas acetylosalicylowy, lek antycholinergiczny, lek immunosupresyjny, lek moczopędny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwprątkowy, metabolizm CYP3A4, miastenia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność serca zastoinowa, ostra miopatia, owrzodzenie przewodu pokarmowego, substrat CYP3A4, toksyczność steroidowa, transkortyna
Leksykon leków
Interakcje leku – Hydrocortison VUAB 100 mg

Hydrokortyzon jest metabolizowany głównie przez enzymy 11β-HSD2 oraz CYP3A4, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne o istotnym znaczeniu klinicznym. Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna oraz sok grejpfrutowy, zmniejszają klirens wątrobowy hydrokortyzonu, prowadząc do wzrostu jego stężenia w osoczu i ryzyka toksyczności steroidowej, co wymaga redukcji dawki. Z kolei induktory CYP3A4, np. ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital i fenytoina, zwiększają metabolizm hydrokortyzonu, obniżając jego stężenie i skuteczność terapeutyczną, co może wymagać zwiększenia dawki. Ponadto, hydrokortyzon wchodzi w interakcje farmakodynamiczne i metaboliczne z wieloma lekami, w tym z antykoagulantami (np. warfaryna), lekami przeciwcukrzycowymi (insulina, pochodne sulfonylomocznika, metformina), lekami immunosupresyjnymi (cyklosporyna, takrolimus), a także z lekami wpływającymi na gospodarkę elektrolitową, co wymaga ścisłego monitorowania i dostosowania terapii.
antykoagulant doustny, blokada nerwowo-mięśniowa, bloker nerwowo-mięśniowy, cytochrom P450 3A4, dehydrogenaza 11β-hydroksysteroidowa typu 2, gospodarka wodno-elektrolitowa, hiperglikemia, hipokaliemia, hydrokortyzon, induktor CYP3A4, inhibitor CYP3A4, inhibitor proteazy HIV, INR, klirens wątrobowy, kontrola glikemii, kortykosteroid, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwgrzybiczny, metabolizm kostny, miastenia, osteoporoza, ostra miopatia, owrzodzenie żołądka, retencja sodu, substrat CYP3A4, toksyczność digoksyny, toksyczność steroidowa, transkortyna, uszkodzenie wątroby, wydalanie potasu, zastoinowa niewydolność serca

dehydrogenaza 11β-hydroksysteroidowa typu 2

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Hydrocortisone Pharmis 100 mg

Interakcje leku – Hydrocortison VUAB 100 mg