kiła wtórna
Kiła wtórna (syphilis secundaria) to drugie stadium kiły, choroby przenoszonej drogą płciową wywoływanej przez bakterię Treponema pallidum. Rozwija się zwykle 4-10 tygodni po zakażeniu, gdy krętki rozprzestrzeniają się drogą krwionośną po całym organizmie.
Charakterystycznym objawem kiły wtórnej jest wysypka skórna (kiład wtórny), która może przybierać różne formy – najczęściej symetryczne, nieswędzące wykwity plamiste, grudkowe lub krostkowe. Szczególnie charakterystyczna jest lokalizacja zmian na dłoniach i podeszwach stóp. Towarzyszyć jej mogą uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, gorączka, bóle stawów, bóle głowy oraz łysienie plackowate.
W jamie ustnej mogą występować nadżerki na błonie śluzowej (kłykciny płaskie), które są wysoce zakaźne. Zmiany skórne w kile wtórnej mogą ustępować samoistnie po kilku tygodniach, nawet bez leczenia, co nie oznacza wyleczenia, a jedynie przejście choroby w stadium utajone.
Diagnostyka opiera się na badaniach serologicznych (testy niekrętkowe i krętkowe) oraz badaniu w ciemnym polu widzenia materiału pobranego ze zmian skórnych. Leczeniem z wyboru pozostaje penicylina benzatynowa w iniekcji domięśniowej. Nieleczona kiła wtórna przechodzi w kiłę utajoną, a następnie może prowadzić do kiły trzeciorzędowej z poważnymi powikłaniami narządowymi.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Kiła – Zapobieganie i profilaktyka
Kiła jest zakażeniem przenoszonym drogą płciową, które jest całkowicie wyleczalne przy odpowiednim leczeniu, głównie benzylopenicyliną G (Bicillin L-A). Profilaktyka obejmuje abstynencję, monogamię z przebadanym partnerem, konsekwentne stosowanie prezerwatyw oraz regularne badania przesiewowe, szczególnie u grup wysokiego ryzyka, takich jak mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami (badania co 3-6 miesięcy), osoby z HIV (co najmniej raz w roku) oraz kobiety w ciąży (w pierwszym trymestrze, a w obszarach o wysokim ryzyku także w 28-32 tygodniu i przy porodzie). Nowoczesne strategie profilaktyczne obejmują stosowanie doksycykliny jako profilaktyki poekspozycyjnej (PEP) w dawce 200 mg podanej do 72 godzin po stosunku bez prezerwatywy, co zmniejsza ryzyko zakażenia o 65-73%, zwłaszcza wśród MSM i kobiet transpłciowych. Doxy-PEP jest rekomendowana jako uzupełnienie prezerwatyw i badań przesiewowych, a jej stosowanie może zapobiec około 25% zakażeń w sytuacjach, gdy prezerwencja zawodzi.
badanie przesiewowe, badanie serologiczne, benzylopenicylina G, doksycyklina, doxy-PEP, kiła, kiła pierwotna, kiła późna utajona, kiła trzeciorzędowa, kiła wczesna utajona, kiła wrodzona, kiła wtórna, kobieta w ciąży, martwe urodzenie, mężczyźni uprawiający seks z mężczyznami, objaw kiły, partner seksualny, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka preekspozycyjna, transmisja choroby, trzeci trymestr, zakażenie kiłą, zakażenie przenoszone drogą płciową - Leksykon chorób i schorzeń
Kiła – Diagnostyka i diagnoza
Kiła (syphilis) jest chorobą przenoszoną drogą płciową wywołaną przez Treponema pallidum, której diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, historii pacjenta oraz testach laboratoryjnych, w tym serologicznych i bezpośrednich metodach wykrywania. Bezpośrednie metody, takie jak mikroskopia ciemnego pola, test immunofluorescencyjny (DFA), PCR (z czułością 99,5% i swoistością 100%) oraz immunohistochemia, umożliwiają wykrycie bakterii w próbkach klinicznych. Testy serologiczne dzielą się na niekrętkowe (RPR, VDRL) wykrywające niespecyficzne przeciwciała reaginy, oraz krętkowe (TPPA, TPHA, FTA-ABS, EIA, CLIA), które wykrywają specyficzne przeciwciała przeciwko T. pallidum. Testy niekrętkowe służą do monitorowania aktywności choroby i odpowiedzi na leczenie, gdzie istotna jest czterokrotna zmiana miana (np. z 1:16 do 1:4). Testy krętkowe pozostają reaktywne dożywotnio i potwierdzają zakażenie, ale nie określają aktywności choroby.
amplifikacja kwasów nukleinowych, immunohistochemia, kiła pierwotna, kiła trzeciorzędowa, kiła wrodzona, kiła wtórna, mikroskopia ciemnego pola, nakłucie lędźwiowe, okno serologiczne, płyn mózgowo-rdzeniowy, reakcja łańcuchowa polimerazy, test immunochromatograficzny, test immunofluorescencyjny, test point-of-care, test serologiczny, Treponema pallidum - Leksykon chorób i schorzeń
Ospa prawdziwa – Diagnostyka i diagnoza
Ospa prawdziwa (variola) została eradykowana w 1980 roku, jednak diagnostyka kliniczna i laboratoryjna pozostaje kluczowa ze względu na ryzyko użycia wirusa jako broni biologicznej oraz konieczność różnicowania z innymi chorobami wysypkowymi. Typowa ospa prawdziwa charakteryzuje się gorączką ≥38,3°C (101°F) z prodromalnymi objawami oraz wysypką z twardymi, głęboko osadzonymi pęcherzykami lub krostami w tym samym stadium rozwoju, z odśrodkowym rozkładem zmian (większe zagęszczenie na twarzy i kończynach). Diagnostyka laboratoryjna opiera się na identyfikacji DNA wirusa variola za pomocą PCR lub izolacji wirusa w laboratoriach referencyjnych WHO. Niespecyficzne testy PCR dla ortopokswirusów i mikroskopia elektronowa potwierdzają obecność pokswirusów, ale nie są diagnostyczne dla ospy prawdziwej. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in. ospę małpią, ospę wietrzną, półpasiec, rumień wielopostaciowy oraz inne choroby wysypkowe i zakaźne.
brincidofovir, choroba Kawasakiego, choroba wysypkowa, choroba zakaźna, cidofovir, cytomegalowirus, diagnostyka laboratoryjna, diagnostyka różnicowa, gorączka, gorączka krwotoczna, hipokaliemia, hiponatremia, hipowolemia, izolacja wirusa, kiła wtórna, mięczak zakaźny, mikroskopia elektronowa, mononukleoza zakaźna, odczyn polekowy, odra, okres prodromalny, ospa małpia, ospa prawdziwa, ospa wietrzna, ostra białaczka, parwowirus B19, półpasiec, posocznica meningokokowa, reakcja łańcuchowa polimerazy, różyczka, rumień wielopostaciowy, szkarlatyna, tecovirimat, test ELISA, testy serologiczne, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie siatkówki - Leksykon chorób i schorzeń
Brodawki narządów płciowych – Objawy
Brodawki płciowe (kłykciny kończyste) są manifestacją zakażenia wirusem HPV, głównie typami 6 i 11, które odpowiadają za około 90% przypadków. Zmiany te mogą mieć różnorodny obraz kliniczny – od małych (1-3 mm), płaskich lub wypukłych, miękkich lub twardych narośli, występujących na skórze i błonach śluzowych narządów płciowych, odbytu oraz rzadziej w jamie ustnej i gardle. Objawy towarzyszące obejmują świąd, pieczenie, dyskomfort, krwawienia oraz zaburzenia mikcji, zwłaszcza przy lokalizacji w cewce moczowej. Okres inkubacji jest zmienny, od kilku tygodni do lat, a przebieg może być samoograniczający się (około 30% ustępuje w ciągu 4 miesięcy) lub przewlekły z nawrotami (25% przypadków w ciągu 3-6 miesięcy po leczeniu). U pacjentów z immunosupresją obserwuje się cięższy przebieg, większą oporność na terapię oraz ryzyko transformacji nowotworowej.
brodawczakowatość dróg oddechowych, brodawczakowatość krtani, brodawka płciowa, cewka moczowa, dysplazja, elektrokoagulacja, HPV 6 i 11, imikwimod, immunosupresja, kanał odbytu, kiła wtórna, kłykcina kończysta, krioterapia, leczenie immunosupresyjne, leczenie laserowe, mięczak zakaźny, okres inkubacji, podofilotoksyna, rak odbytu, rak płaskonabłonkowy, rak szyjki macicy, szyjka macicy, transformacja złośliwa, typ onkogenny, warga sromowa, wirus brodawczaka ludzkiego, zakażenie HPV, żołądź prącia - Leksykon chorób i schorzeń
Kiła – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Kiła (syphilis) to wielostopniowa choroba zakaźna wywołana przez Treponema pallidum, przenoszona drogą płciową, która może prowadzić do poważnych powikłań obejmujących układ sercowo-naczyniowy, nerwowy, wzrokowy oraz skórę. Choroba przebiega przez stadia: pierwotne, wtórne, utajone i trzeciorzędowe, z charakterystycznymi objawami takimi jak bezbolesne owrzodzenia pierwotne (chancre), kłykciny płaskie, łysienie, wysypka plamisto-grudkowa oraz zmiany neurologiczne (np. tabes dorsalis). Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, a leczenie polega na podawaniu penicyliny G – w dawce 2,4 miliona jednostek domięśniowo dla wczesnych stadiów oraz 18-24 milionów jednostek dożylnie przez 10-14 dni w przypadku kiły układu nerwowego. Monitorowanie terapii obejmuje ocenę kliniczną, badania serologiczne (miana testów niekrętkowych) oraz kontrolę powikłań, a także edukację pacjenta i jego partnerów seksualnych w zakresie profilaktyki i bezpiecznych praktyk seksualnych.
abstynencja seksualna, alergia na penicylinę, alopecja, ataksja, azytromycyna, badanie płynu mózgowo-rdzeniowego, benzatynowa penicylina G, ceftriakson, desensytyzacja, doksycyklina, kiła ośrodkowego układu nerwowego, kiła pierwotna, kiła trzeciorzędowa, kiła układu nerwowego, kiła utajona, kiła wtórna, kłykciny płaskie, martwica skrzepowa, niedomykalność aortalna, owrzodzenie, partner seksualny, penicylina G, reakcja Jarisha-Herxheimera, rozwarstwienie aorty, testy niekrętkowe, tętniak aorty, tetracyklina, transmisja zakażenia, Treponema pallidum, wiąd rdzenia, zakażenie przenoszone drogą płciową, zapalenie aorty, zapalenie błony wewnętrznej naczyń, zmiany śluzówkowo-skórne, źrenice Argyll Robertsona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Agrocia
Agrocia, zawierająca minoksydyl w stężeniu 50 mg/ml, wymaga stosowania wyłącznie na zdrową skórę głowy, z wykluczeniem pacjentów z chorobami skóry, stanami zapalnymi, zakażeniami, łuszczycą, oparzeniami słonecznymi czy uszkodzeniami skóry. Przeciwwskazania obejmują m.in. brak rodzinnego wywiadu łysienia, nagłe lub częściowe wypadanie włosów o nieznanej etiologii, łysienie związane z chemioterapią, niedobór żelaza, zaburzenia tarczycy, toczeń, kiłę wtórną, ciężkie zaburzenia odżywiania oraz stosowanie opatrunków okluzyjnych lub innych leków miejscowych na skórę głowy. Przed terapią konieczne jest wykluczenie chorób endokrynologicznych, ogólnoustrojowych i niedożywienia, a u pacjentów z chorobami serca i układu krążenia zaleca się monitorowanie ciśnienia tętniczego i tętna. Produkt jest przeciwwskazany u kobiet ze względu na ryzyko hirsutyzmu.
chemioterapia, choroba wieńcowa, dławica piersiowa, działania niepożądane układu krążenia, faza anagenu, faza telogenu, kiła wtórna, łuszczyca, minoksydyl, niedobór żelaza, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, opatrunek okluzyjny, przeciwwskazanie u kobiet, tachykardia, toczeń, wchłanianie ogólnoustrojowe, wypadanie włosów, wywiad lekarski, zaburzenie czynności tarczycy, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon substancji czynnych
Minoksydyl – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Minoksydyl stosowany miejscowo jest wskazany wyłącznie w leczeniu łysienia androgenowego i wymaga starannej oceny stanu skóry głowy przed rozpoczęciem terapii. Preparat nie powinien być stosowany u pacjentów z innymi typami wypadania włosów (np. plackowatym, związanym z chemioterapią, niedoborami żelaza, zaburzeniami tarczycy) oraz przy obecności stanów zapalnych, zakażeń, łuszczycy, oparzeń lub uszkodzeń skóry głowy. U pacjentów z chorobami układu krążenia (np. choroba wieńcowa, zastoinowa niewydolność serca, tachykardia) konieczne jest monitorowanie ciśnienia tętniczego i tętna ze względu na ryzyko działań ogólnoustrojowych mimo niskiego wchłaniania minoksydylu. W trakcie terapii mogą wystąpić przejściowe nasilenie wypadania włosów (2-6 tygodni) oraz działania niepożądane takie jak niedociśnienie, tachykardia, obrzęki czy podrażnienia skóry, które wymagają przerwania leczenia i konsultacji lekarskiej.
chemioterapia, choroba wieńcowa, choroba zastawkowa serca, ditranol, dławica piersiowa, glikol propylenowy, kiła wtórna, kortykosteroid, leki przeciwnadciśnieniowe, leki rozszerzające naczynia, łuszczyca skóry głowy, łysienie androgenowe, łysienie plackowate, niedobór żelaza, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, obrzęk miejscowy, opatrunek okluzyjny, retencja wody, tachykardia, tamponada serca, toczeń, tretynoina, wchłanianie przezskórne, wysięk osierdziowy, zaburzenia endokrynologiczne, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia tarczycy, zapalenie skóry głowy, zastoinowa niewydolność serca - Leksykon chorób i schorzeń
Łupież różowy – Diagnostyka i diagnoza
Łupież różowy (pityriasis rosea) to samoograniczająca się dermatoza, charakteryzująca się początkowo pojawieniem się blaszki macierzystej o średnicy 2-5 cm, z rumieniowym, łuszczącym się obwodem i jaśniejszym środkiem, lokalizującej się głównie na tułowiu (w 90% przypadków). Po 1-2 tygodniach rozwija się uogólniona wysypka plamisto-grudkowa, z mniejszymi zmianami ułożonymi wzdłuż linii Langera, przypominającymi choinkę, obejmująca tułów i proksymalne części kończyn. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym i badaniu fizykalnym, wspomagana dermatoskopią, która wykazuje żółtawe tło, obwodowe łuszczenie typu „collarette” oraz nieregularne rozmieszczenie punktowych naczyń. W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć m.in. kiłę wtórną (testy RPR/VDRL), grzybicę (test KOH, posiew), łuszczycę kropelkową, liszaj płaski oraz inne dermatozy o podobnym obrazie klinicznym.
badanie dermatoskopowe, badanie histopatologiczne, biopsja skóry, blaszka macierzysta, chłoniak skórny z komórek T, dermatolog, diagnostyka różnicowa, grzybica skóry gładkiej, kiła wtórna, linie Langera, liszaj płaski, łojotokowe zapalenie skóry, łupież różowy, łuszczenie skóry, łuszczyca kropelkowa, morfologia krwi, odczyn Biernackiego, parakeratoza, posiew grzybniczy, spongioza, test HIV, test KOH, test RPR, toczeń rumieniowaty podostry skórny, wyprysk pieniążkowaty, wysypka plamisto-grudkowa