toksyczność macierzyńska
Toksyczność macierzyńska odnosi się do niekorzystnych efektów działania substancji chemicznych, leków lub innych czynników na organizm matki w okresie ciąży. Jest to istotny aspekt oceniany podczas badań przedklinicznych leków oraz w toksykologii reprodukcyjnej, mający na celu określenie bezpieczeństwa stosowania substancji u kobiet ciężarnych.
Ocena toksyczności macierzyńskiej obejmuje monitorowanie zmian masy ciała matki, spożycia pokarmu, objawów klinicznych, zmian biochemicznych oraz potencjalnych zmian patologicznych w narządach. Toksyczność ta może wystąpić niezależnie od toksyczności embrionalnej lub płodowej, choć często te zjawiska współistnieją.
W praktyce klinicznej identyfikacja toksyczności macierzyńskiej jest kluczowa dla odpowiedniego doboru leków podczas ciąży. Kategorie bezpieczeństwa stosowania leków w ciąży (dawniej klasyfikacja FDA, obecnie systemy oparte na ocenie ryzyka) uwzględniają potencjalne ryzyko zarówno dla matki, jak i rozwijającego się płodu. Właściwa ocena toksyczności macierzyńskiej pozwala na zminimalizowanie ryzyka powikłań ciąży związanych z ekspozycją na leki lub inne czynniki szkodliwe.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Diaflix 5 mg
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa dapagliflozyny wskazują na brak potencjału rakotwórczego w badaniach 2-letnich na myszach i szczurach przy dawkach terapeutycznych. Jednakże obserwowano istotne zmiany morfologiczne w układzie moczowym młodych szczurów, w tym rozszerzenie miedniczek i kanalików nerkowych, które utrzymywały się po zakończeniu podawania leku. Ekspozycja w tych badaniach była wielokrotnie wyższa niż maksymalna zalecana dawka u ludzi (≥15-krotność MRHD). W badaniach rozwoju przed- i poporodowego u szczurów, przy ekspozycji do 1415-krotności MRHD u matek i 137-krotności u młodych, zaobserwowano nasilenie zmian nerkowych oraz toksyczność rozwojową objawiającą się redukcją masy ciała młodocianych przy dawkach ≥15 mg/kg/dobę (≥29-krotność MRHD). Wysoki margines bezpieczeństwa potwierdzono w badaniach teratogenności u królików i szczurów, gdzie nie stwierdzono toksyczności macierzyńskiej ani rozwojowej przy ekspozycjach do 1191- i 1441-krotności MRHD odpowiednio.
dapagliflozyna, działanie letalne na zarodek, działanie teratogenne, in utero, margines bezpieczeństwa, NOAEL, organogeneza, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, poziom bez obserwowanego działania niepożądanego, rozszerzenie kanalików nerkowych, rozwój nerek, rozwój zarodka i płodu, toksyczność macierzyńska, toksyczność rozwojowa, toksyczność wielokrotnych dawek, trymestr ciąży, układ moczowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Diaflix 10 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa dapagliflozyny, substancji czynnej leku Diaflix, wykazały brak istotnych zagrożeń farmakologicznych i genotoksycznych przy standardowych parametrach. Dwuletnie testy rakotwórczości nie wykazały zwiększonego ryzyka nowotworów u myszy i szczurów. Jednakże ekspozycja na dapagliflozynę w okresie rozwojowym u szczurów wiązała się z nefrotoksycznością, objawiającą się rozszerzeniem miedniczek i kanalików nerkowych oraz zwiększeniem masy nerek, przy ekspozycji ≥15-krotnie wyższej niż u ludzi przy maksymalnej zalecanej dawce (MRHD). Zmiany te nie ulegały pełnej regresji po zaprzestaniu podawania leku. W badaniach rozwoju przed- i poporodowego, ekspozycja potomstwa poprzez matki była związana z podobnymi zmianami nerkowymi oraz zależnym od dawki zmniejszeniem masy ciała młodocianych przy dawkach ≥15 mg/kg/dobę, co odpowiada ekspozycji 137-krotnie wyższej niż u ludzi (MRHD). NOAEL dla toksyczności rozwojowej u matek wynosił około 19-krotnej ekspozycji w stosunku do MRHD.
bezpieczeństwo farmakologiczne, dapagliflozyna, dawka NOAEL, działanie letalne na zarodek, działanie teratogenne, ekspozycja układowa, genotoksyczność, guz nowotworowy, kancerogenność, makroskopowy rozrost narządu, organogeneza, potencjał rakotwórczy, rozszerzenie kanalików nerkowych, rozwój nerek, rozwój poporodowy, rozwój zarodka i płodu, substancja czynna, toksyczność macierzyńska, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczność rozwojowa, życie płodowe - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Daforbis 10 mg
Dane przedkliniczne dotyczące dapagliflozyny, substancji czynnej produktu Daforbis, potwierdzają jej korzystny profil bezpieczeństwa w standardowych badaniach farmakologicznych i toksykologicznych. Nie wykazano potencjału genotoksycznego ani rakotwórczego, co potwierdzają dwuletnie badania karcynogenności na myszach i szczurach, gdzie nie stwierdzono zwiększonego ryzyka nowotworów przy stosowanych dawkach. Jednakże, badania na młodych szczurach (21-90 dni po urodzeniu) wykazały toksyczność układu moczowego, objawiającą się rozszerzeniem miedniczek i kanalików nerkowych oraz zwiększeniem masy i rozrostem nerek, przy ekspozycji ≥15-krotnie wyższej niż maksymalna zalecana dawka u ludzi (MRHD). W badaniach rozwojowych, ekspozycja młodych zwierząt na dapagliflozynę w okresie przed- i poporodowym (od 6 dnia ciąży do 21 dnia po porodzie) prowadziła do podobnych zmian nerkowych oraz zależnej od dawki redukcji masy ciała, przy ekspozycji u matek do 1415-krotnie, a u młodych do 137-krotnie wyższej niż MRHD. Za dawkę NOAEL dla toksyczności rozwojowej uznano najniższą badaną dawkę, odpowiadającą około 19-krotnej ekspozycji u matki względem MRHD.
badanie farmakologiczne, badanie przedkliniczne, badanie toksyczności, Daforbis, dapagliflozyna, działanie teratogenne, ekspozycja na lek, ekspozycja układowa, genotoksyczność, karcynogenność, NOAEL, organogeneza, potencjał rakotwórczy, rozszerzenie miedniczek nerkowych, rozwój poporodowy, rozwój zarodkowo-płodowy, toksyczność macierzyńska, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa, układ moczowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Suprovia 100 mg
Badania przedkliniczne leku Suprovia (sytagliptyna) wykazały toksyczne działanie na wątrobę i nerki u gryzoni przy narażeniu przekraczającym 58-krotnie ekspozycję kliniczną, przy czym poziom bez efektów niepożądanych (NOEL) wynosił 19-krotność dawki stosowanej u ludzi. U szczurów stwierdzono nieprawidłowości w budowie siekaczy przy narażeniu >67-krotnym, jednak przy 58-krotnym nie zaobserwowano wpływu na zęby. W badaniach na psach przy około 23-krotnym narażeniu klinicznym odnotowano objawy neurotoksyczności (ataksyja, drżenie, ograniczenie aktywności) oraz zwyrodnienie mięśni szkieletowych, natomiast NOEL wynosił 6-krotność ekspozycji klinicznej. Sytagliptyna nie wykazała genotoksyczności, a potencjał rakotwórczy był negatywny u myszy. U szczurów zaobserwowano wzrost częstości gruczolaków i raków wątroby przy narażeniu >58-krotnym, co wiązało się z hepatotoksycznością i nie jest uznawane za istotne zagrożenie dla ludzi ze względu na szeroki margines bezpieczeństwa (NOEL 19-krotność dawki klinicznej).
ataksja, badania toksykologiczne, badanie histologiczne, dyspnea, działanie kancerogenne, ekspozycja leku, genotoksyczność, hepatotoksyczność, miopatia, narażenie ustrojowe, neurotoksyczność, nieprawidłowości siekaczy, NOEL, płodność, potencjał rakotwórczy, przenikanie do mleka, rak wątroby, rozwój pourodzeniowy, toksyczność macierzyńska, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wątrobowo-nerkowa, wymioty, zniekształcenia żeber - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dagrafors 10 mg
Ocena bezpieczeństwa dapagliflozyny w badaniach przedklinicznych wykazała brak istotnego ryzyka dla człowieka przy stosowaniu terapeutycznych dawek. Dwuletnie badania rakotwórczości nie wykazały indukcji guzów u myszy i szczurów. Jednakże, ekspozycja młodocianych szczurów na dapagliflozynę (od 21 do 90 doby życia) powodowała zależne od dawki rozszerzenie miedniczek i kanalików nerkowych, makroskopowy rozrost nerek oraz zwiększenie ich masy, przy ekspozycji do 15-krotności maksymalnej dawki zalecanej u ludzi. Zmiany te nie ulegały pełnej regresji po około miesiącu okresu zdrowienia. Podobne zmiany obserwowano u potomstwa szczurów narażonych in utero i podczas laktacji, jednak tylko przy najwyższych dawkach, gdzie ekspozycja matki wynosiła 1415-krotność, a młodych 137-krotność maksymalnej dawki ludzkiej.
badanie farmakologiczne, dapagliflozyna, dawka NOAEL, dawka terapeutyczna, działanie letalne na zarodek, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja układowa, genotoksyczność, in utero, makroskopowy rozrost nerek, organogeneza, potencjał rakotwórczy, powstawanie guzów, rozwój przed- i poporodowy, rozwój zarodka i płodu, substancja czynna, toksyczność macierzyńska, toksyczność po wielokrotnym podaniu, toksyczny wpływ na reprodukcję - Leksykon substancji czynnych
Dapagliflozyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Dapagliflozyna przeszła kompleksowe badania przedkliniczne obejmujące ocenę bezpieczeństwa farmakologicznego, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, potencjalnego działania rakotwórczego oraz wpływu na reprodukcję. W badaniach karcynogenności prowadzonych przez 2 lata na myszach i szczurach nie wykazano wzrostu ryzyka nowotworów przy stosowanych dawkach. W badaniach reprodukcyjnych i rozwojowych zaobserwowano jednak istotne zmiany nerkowe u potomstwa, takie jak rozszerzenie miedniczek i kanalików nerkowych, zarówno po bezpośrednim podaniu dapagliflozyny młodym szczurzym (21-90 doba życia) przy ekspozycji ≥15-krotnej względem maksymalnej dawki u ludzi, jak i po pośredniej ekspozycji w okresie okołoporodowym (od 6 dnia ciąży do 21 dnia po porodzie) przy ekspozycji u matek 1415-krotnej, a u młodocianych 137-krotnej. Zmiany te miały charakter trwały i wiązały się ze zwiększeniem masy nerek oraz makroskopowym rozrostem narządu.
badanie toksyczności, dapagliflozyna, działanie letalne na zarodek, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, ekspozycja układowa, farmakologiczne badanie bezpieczeństwa, genotoksyczność, maksymalna zalecana dawka, organogeneza, potencjał karcynogenny, poziom dawkowania bez obserwowanego działania niepożądanego, rozwój przed- i poporodowy, toksyczność macierzyńska, toksyczność rozwojowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dagrafors 5 mg
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa dapagliflozyny, substancji czynnej leku Dagrafors, nie wykazały istotnego ryzyka dla człowieka w standardowych badaniach farmakologii bezpieczeństwa, toksyczności wielokrotnego dawkowania, genotoksyczności oraz karcynogenności. W dwuletnich badaniach na myszach i szczurach nie stwierdzono potencjału rakotwórczego. Jednakże ekspozycja na dapagliflozynę w okresie rozwoju płodowego i młodocianym wiązała się z toksycznym wpływem na układ moczowy, w tym rozszerzeniem miedniczek i kanalików nerkowych, zwiększeniem masy i rozrostem nerek u młodych szczurów, przy dawkach ≥ 15-krotnych względem maksymalnej zalecanej dawki u ludzi. Zmiany te nie ulegały pełnej regresji po około miesiącu od zakończenia ekspozycji.
badanie karcynogenności, badanie toksyczności, dapagliflozyna, dojrzewanie nerek, działanie letalne na zarodek, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, farmakologia bezpieczeństwa, genotoksyczność, kanaliki nerkowe, makroskopowy rozrost nerek, NOAEL, organogeneza, potencjał rakotwórczy, powstawanie guzów, rozszerzenie miedniczek nerkowych, rozwój przedporodowy i poporodowy, rozwój zarodkowo-płodowy, toksyczność macierzyńska, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wielokrotnego dawkowania, układ moczowy płodu