nudności po chemioterapii
Nudności po chemioterapii stanowią jeden z najczęstszych i najbardziej uciążliwych skutków ubocznych leczenia onkologicznego. Występują one u 70-80% pacjentów poddawanych chemioterapii, przy czym ich nasilenie zależy od rodzaju stosowanych cytostatyków, dawki, schematu podawania oraz indywidualnej wrażliwości chorego.
Mechanizm powstawania nudności pochemiotherapeutycznych jest złożony i obejmuje aktywację chemoreceptorowej strefy wyzwalającej w rdzeniu przedłużonym, stymulację nerwu błędnego oraz uwalnianie mediatorów, takich jak serotonina, substancja P i dopamina. Wyróżnia się nudności ostre (występujące w ciągu 24 godzin od podania leku), opóźnione (po 24 godzinach) oraz wyprzedzające (pojawiające się przed kolejnym cyklem jako reakcja warunkowa).
Współczesne postępowanie przeciwwymiotne opiera się na profilaktyce z zastosowaniem antagonistów receptora 5-HT3 (ondansetron, granisetron), antagonistów receptora NK1 (aprepitant), kortykosteroidów (deksametazon) oraz leków przeciwpsychotycznych. Leczenie jest dobierane indywidualnie w zależności od potencjału emetogennego stosowanego schematu chemioterapii. Właściwe zapobieganie i leczenie nudności ma kluczowe znaczenie dla poprawy jakości życia pacjentów oraz zwiększenia skuteczności terapii onkologicznej.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Setronon (ondansetron) w dawce 8 mg w formie tabletek powlekanych stosowany jest doustnie w profilaktyce i leczeniu nudności oraz wymiotów wywołanych chemioterapią i radioterapią. W dniu chemioterapii o średnim potencjale emetogennym zaleca się podanie 8 mg doustnie 1-2 godziny przed zabiegiem, z powtórzeniem dawki po 12 godzinach, a następnie kontynuację 8 mg doustnie co 12 godzin przez 2-5 dni. W przypadku chemioterapii o wysokim potencjale emetogennym (np. duże dawki cisplatyny) dopuszczalne jest podanie dożylne, domięśniowe lub doodbytnicze, z dalszym doustnym podawaniem 8 mg co 12 godzin przez kolejne dni. U dzieci od 6 miesięcy dawkę ustala się na podstawie pola powierzchni ciała (5 mg/m² dożylnie, max 8 mg) lub masy ciała (0,15 mg/kg mc. dożylnie, max 8 mg), z kontynuacją doustną do 32 mg/dobę. W profilaktyce pooperacyjnych nudności zalecana dawka doustna wynosi 16 mg na godzinę przed znieczuleniem, a w leczeniu preferowane jest podanie dożylne lub domięśniowe.
chemioterapia emetogenna, cisplatyna, cytostatyk, dawka dobowa, klirens leku, leczenie przeciwwymiotne, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności po chemioterapii, nudności po radioterapii, nudności pooperacyjne, okres półtrwania, ondansetron, pole powierzchni ciała, potencjał emetogenny, promieniowanie jonizujące, silne działanie wymiotne, zaburzenia metabolizmu leków -
Leksykon leków
Ondansetron, będący antagonistą receptorów serotoninowych 5-HT3 (kod ATC: A04AA01), jest skutecznym lekiem przeciwwymiotnym stosowanym w kontroli nudności i wymiotów wywołanych chemioterapią cytotoksyczną, radioterapią oraz w okresie pooperacyjnym. Mechanizm działania polega na blokowaniu receptorów 5-HT3 zarówno w obwodowym, jak i ośrodkowym układzie nerwowym, co zapobiega inicjacji odruchu wymiotnego wywołanego uwalnianiem serotoniny w jelicie cienkim i area postrema. W badaniu farmakodynamicznym u 58 zdrowych dorosłych, podanie ondansetronu dożylnie w dawkach 8 mg i 32 mg wykazało wydłużenie odstępu QTcF odpowiednio o 5,8 ms (7,8 ms górna granica 90% CI) i 19,6 ms (21,5 ms górna granica 90% CI), bez przekroczenia wartości 480 ms i bez istotnych zmian w odstępach PR oraz zespole QRS, co wskazuje na umiarkowane ryzyko kardiologiczne przy wyższych dawkach.
antagonista receptora 5HT3, antagonista receptora serotoninowego, area postrema, badanie jednoramienne, badanie kontrolowane placebo, badanie podwójnie ślepe, chemioterapeutyk cytotoksyczny, chemioterapia cytotoksyczna, deksametazon, lek przeciwwymiotny, nudności po chemioterapii, nudności pooperacyjne, nudności wywołane chemioterapią, odstęp QT, odstęp QTcF, ondansetron, wlew dożylny, zespół QRS, znieczulenie ogólne -
Leksykon substancji czynnych
Metoklopramid jest stosowany głównie w leczeniu i profilaktyce nudności oraz wymiotów różnego pochodzenia, z dawkowaniem dostosowanym do wieku, masy ciała oraz wskazania klinicznego. U dorosłych zalecana dawka wynosi 10 mg do 3 razy na dobę, z maksymalną dawką dobową 30 mg lub 0,5 mg/kg mc. W przypadku dzieci (1-18 lat) dawka wynosi 0,1-0,15 mg/kg mc., powtarzana do 3 razy na dobę, z maksymalną dawką 0,5 mg/kg mc. Drogi podania obejmują dożylną (powolny bolus przez co najmniej 3 minuty), domięśniową, doustną oraz doodbytniczą. Leczenie dożylne powinno być krótkotrwałe (maksymalnie 5 dni), a stosowanie roztworu do wstrzykiwań wymaga dostępności sprzętu do resuscytacji ze względu na ryzyko ciężkich reakcji sercowo-naczyniowych, w tym zatrzymania akcji serca.
bolus dożylny, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, CINV, dawka dobowa, działanie niepożądane, klirens kreatyniny, leczenie doustne, metoklopramid, nudności i wymioty, nudności po chemioterapii, ostry napad migreny, podawanie dożylne, PONV, reakcja sercowo-naczyniowa, resuscytacja, RINV, roztwór do wstrzykiwań, schyłkowa niewydolność nerek, wymioty pooperacyjne, zaburzenie czynności nerek, zatrzymanie akcji serca
