atypowy teratoidny/rabdoidny guz
Atypowy teratoidny/rabdoidny guz (AT/RT) to rzadki, wysoce złośliwy nowotwór ośrodkowego układu nerwowego, występujący głównie u dzieci poniżej 3. roku życia. Stanowi on około 1-2% wszystkich nowotworów mózgu u dzieci, jednak jest odpowiedzialny za znaczącą część guzów mózgu u niemowląt.
Patogenetycznie AT/RT charakteryzuje się inaktywacją genu supresorowego SMARCB1 (INI1) zlokalizowanego na chromosomie 22q11.2, co można potwierdzić badaniem immunohistochemicznym wykazującym utratę ekspresji białka INI1. Histologicznie guz wykazuje heterogenną strukturę z obecnością komórek rabdoidnych, neuroepitelialnych, mezenchymalnych i epitelialnych.
Klinicznie AT/RT objawia się gwałtownie narastającymi objawami wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego, deficytami neurologicznymi zależnymi od lokalizacji oraz często wodniakiem. Najczęstszą lokalizacją jest tylny dół czaszki, ale może występować również nadnamiotowo oraz w rdzeniu kręgowym. W momencie rozpoznania u około 20-30% pacjentów stwierdza się rozsiew do płynu mózgowo-rdzeniowego.
Leczenie AT/RT obejmuje zabieg neurochirurgiczny z maksymalną, bezpieczną resekcją guza, a następnie intensywną, wielolekową chemioterapię z zastosowaniem wysokich dawek metotreksatu oraz tiotepa. U dzieci powyżej 3. roku życia stosuje się również radioterapię. Mimo agresywnego leczenia, rokowanie pozostaje niekorzystne, z medianą przeżycia około 12-18 miesięcy.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwory mózgu u dzieci – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Nowotwory mózgu stanowią około 25% wszystkich nowotworów wieku dziecięcego i są główną przyczyną zgonów onkologicznych u pacjentów poniżej 19 roku życia. Wskaźnik 5-letniego przeżycia dla wszystkich pierwotnych nowotworów mózgu u dzieci wynosi około 83,1-83,9%, natomiast dla guzów złośliwych spada do około 75,6%. W Polsce obserwuje się niższe wartości: 5-letnie przeżycie wynosi około 60,9%, a 10-letnie 58,2%. Kluczowe czynniki prognostyczne to wiek w momencie diagnozy (najgorsze rokowanie u niemowląt, aHR 0,47 dla wieku 10-19 lat), rasa i pochodzenie etniczne (wyższe ryzyko zgonu u pacjentów afroamerykańskich i latynoamerykańskich, aHR 1,21), lokalizacja guza (najgorsze rokowanie dla guzów pnia mózgu, aHR 2,62) oraz stopień złośliwości histologicznej (grade III aHR 3,39, grade IV aHR 2,18). Glejaki wysokiego stopnia (HGG) mają 5-letni wskaźnik przeżycia poniżej 20%, a rozlane glejaki pnia mózgu (DIPG) cechują się wyjątkowo złym rokowaniem ze względu na brak możliwości resekcji.
aktywowany limfocyt T, atypowy teratoidny/rabdoidny guz, białaczka, chemioterapia, deficyt neurologiczny, deficyt neuropsychologiczny, funkcja wykonawcza, glejak niskiego stopnia złośliwości, glejak wielopostaciowy, glejak wysokiego stopnia złośliwości, guz rdzenia kręgowego, guz złośliwy, gwiaździak włosowatokomórkowy, iloraz inteligencji, inhibitor punktów kontrolnych, klasyfikacja WHO, mutacja histonowa, nadzór immunologiczny, nowotwór mózgu, nowotwór mózgu u dzieci, nowotwór wieku dziecięcego, ośrodkowy układ nerwowy, pień mózgu, podtyp histologiczny nowotworu, profil ekspresji genów, prymitywny guz neuroektodermalny, radioterapia, rdzeniak, rezonans magnetyczny, rozlany glejak pnia mózgu, stopień złośliwości guza, szlak PI3K/AKT/mTOR, wskaźnik przeżycia, wtórny nowotwór, wyściółczak, zaburzenie poznawcze - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwory mózgu u dzieci – Epidemiologia
Nowotwory ośrodkowego układu nerwowego (OUN) u dzieci stanowią około 20% wszystkich nowotworów pediatrycznych i są drugą najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych w grupie wiekowej 0-14 lat. Średnia roczna zachorowalność na guzy mózgu i inne nowotwory OUN u dzieci i młodzieży (0-19 lat) w USA wynosi 6,23/100 000, a wskaźnik śmiertelności 0,6/100 000 dzieci rocznie. Najczęstszymi typami histopatologicznymi są gwiaździak pilocytyczny (15,3%), rdzeniak płodowy (10,6%) oraz wyściółczak (7,0%). Pięcioletnie przeżycie różni się w zależności od typu i lokalizacji guza, osiągając ponad 90% dla gwiaździaków pilocytycznych i 58,2% dla guzów pnia mózgu. Występuje zróżnicowanie epidemiologiczne w zależności od wieku, płci i regionu geograficznego, a także obserwuje się tendencje do stabilizacji lub niewielkiego wzrostu zachorowalności w ostatnich dekadach. Wrodzone guzy mózgu mają bardzo złe rokowanie (<30% przeżycia), a czynniki ryzyka obejmują rodzinne zespoły nowotworowe, wysokie dawki promieniowania jonizującego, wysoką masę urodzeniową oraz wrodzone wady strukturalne OUN.
atypowy teratoidny/rabdoidny guz, białaczka, centralny rejestr guzów mózgu, czaszkogardlak, gen supresorowy TP53, glejak niskiego stopnia, glejak pnia mózgu, glejak wysokiego stopnia, guz lity, guz podnamiotowy, guz przysadki, guz zarodkowy z wielowarstwowymi rozetami, gwiaździak pilocytyczny, hamartoma podwzgórza, mutacja histonowa, nowotwór mózgu, nowotwór mózgu u dzieci, nowotwór złośliwy, oponiak, ośrodkowy układ nerwowy, rdzeniak płodowy, rezonans magnetyczny, standaryzowany współczynnik zachorowalności, sygnatura metylacji DNA, wskaźnik zachorowalności, wyściółczak, złośliwy guz mózgu