prymitywny guz neuroektodermalny
Prymitywny guz neuroektodermalny (PNET, primitive neuroectodermal tumor) to rzadki, agresywny nowotwór wywodzący się z komórek neuroektodermalnych. Należy do grupy nowotworów z rodziny guzów Ewinga i występuje najczęściej u dzieci oraz młodych dorosłych. PNET może lokalizować się w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN) jako centralny PNET (cPNET) lub poza nim jako obwodowy PNET (pPNET).
Histologicznie guzy te charakteryzują się obecnością małych, okrągłych komórek z hiperchromazją jąder i niewielką ilością cytoplazmy. Cechą molekularną charakterystyczną dla większości PNET jest translokacja chromosomowa t(11;22)(q24;q12), prowadząca do powstania genu fuzyjnego EWSR1-FLI1. Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (MRI, CT), badanie histopatologiczne oraz analizy molekularne i immunohistochemiczne.
Leczenie PNET wymaga podejścia wielodyscyplinarnego i zazwyczaj składa się z resekcji chirurgicznej, radioterapii oraz intensywnej chemioterapii wielolekowej. Mimo agresywnego leczenia, rokowanie w przypadku PNET pozostaje poważne, zwłaszcza w przypadku guzów rozsianych lub nawrotowych. Pięcioletnie przeżycie waha się od 30% do 70% w zależności od lokalizacji guza, stadium zaawansowania i odpowiedzi na leczenie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwory mózgu u dzieci – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Nowotwory mózgu stanowią około 25% wszystkich nowotworów wieku dziecięcego i są główną przyczyną zgonów onkologicznych u pacjentów poniżej 19 roku życia. Wskaźnik 5-letniego przeżycia dla wszystkich pierwotnych nowotworów mózgu u dzieci wynosi około 83,1-83,9%, natomiast dla guzów złośliwych spada do około 75,6%. W Polsce obserwuje się niższe wartości: 5-letnie przeżycie wynosi około 60,9%, a 10-letnie 58,2%. Kluczowe czynniki prognostyczne to wiek w momencie diagnozy (najgorsze rokowanie u niemowląt, aHR 0,47 dla wieku 10-19 lat), rasa i pochodzenie etniczne (wyższe ryzyko zgonu u pacjentów afroamerykańskich i latynoamerykańskich, aHR 1,21), lokalizacja guza (najgorsze rokowanie dla guzów pnia mózgu, aHR 2,62) oraz stopień złośliwości histologicznej (grade III aHR 3,39, grade IV aHR 2,18). Glejaki wysokiego stopnia (HGG) mają 5-letni wskaźnik przeżycia poniżej 20%, a rozlane glejaki pnia mózgu (DIPG) cechują się wyjątkowo złym rokowaniem ze względu na brak możliwości resekcji.
aktywowany limfocyt T, atypowy teratoidny/rabdoidny guz, białaczka, chemioterapia, deficyt neurologiczny, deficyt neuropsychologiczny, funkcja wykonawcza, glejak niskiego stopnia złośliwości, glejak wielopostaciowy, glejak wysokiego stopnia złośliwości, guz rdzenia kręgowego, guz złośliwy, gwiaździak włosowatokomórkowy, iloraz inteligencji, inhibitor punktów kontrolnych, klasyfikacja WHO, mutacja histonowa, nadzór immunologiczny, nowotwór mózgu, nowotwór mózgu u dzieci, nowotwór wieku dziecięcego, ośrodkowy układ nerwowy, pień mózgu, podtyp histologiczny nowotworu, profil ekspresji genów, prymitywny guz neuroektodermalny, radioterapia, rdzeniak, rezonans magnetyczny, rozlany glejak pnia mózgu, stopień złośliwości guza, szlak PI3K/AKT/mTOR, wskaźnik przeżycia, wtórny nowotwór, wyściółczak, zaburzenie poznawcze - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak ewinga – Etiologia i przyczyny
Mięsak Ewinga to złośliwy nowotwór kości i tkanek miękkich, najczęściej diagnozowany u dzieci i młodzieży w wieku 10-20 lat (średni wiek 15 lat). Kluczową cechą molekularną jest obecność translokacji chromosomalnej t(11;22)(q24;q12), prowadzącej do powstania genu fuzyjnego EWSR1-FLI1 w 85-95% przypadków, który koduje aberracyjny czynnik transkrypcyjny EWS-FLI1. Ten białkowy produkt fuzyjny indukuje niekontrolowaną proliferację, hamuje różnicowanie komórek, unika apoptozy oraz ułatwia migrację i inwazję komórek nowotworowych. Inne translokacje obejmują fuzje EWSR1 z genami ETS, takimi jak EWS-ERG, EWS-ETV i EWS-FEV. Diagnostyka opiera się na identyfikacji tych zmian genetycznych, a obecność przerzutów i lokalizacja guza (szczególnie miednica) są istotnymi czynnikami prognostycznymi. Mięsak Ewinga występuje częściej u osób rasy białej i u mężczyzn, a czynniki takie jak szybki wzrost kości, przepuklina pępowinowa oraz wyższa masa urodzeniowa mogą zwiększać ryzyko zachorowania.
białko fuzyjne, biomarker, biopsja otwarta, czynnik transkrypcyjny, gen chimeryczny, gen EWSR1, gen naprawy DNA, grzebień nerwowy, kostniakomięsak, mezenchymalne komórki macierzyste, mięsak Ewinga, nowotwór złośliwy, prymitywny guz neuroektodermalny, przepuklina pępowinowa, przerzut, tkanki miękkie, translokacja chromosomowa, wariant zarodkowy, zmiana genetyczna