wrodzone błędy metabolizmu

Wrodzone błędy metabolizmu (WBM) to grupa rzadkich chorób genetycznych charakteryzujących się zaburzeniami biochemicznymi wynikającymi z nieprawidłowej aktywności enzymów lub transporterów uczestniczących w przemianach metabolicznych. Defekty te prowadzą do gromadzenia się toksycznych metabolitów lub niedoboru substancji niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Objawy WBM mogą manifestować się już w okresie noworodkowym, niemowlęcym lub późniejszym okresie życia, w zależności od rodzaju i nasilenia defektu. Wczesne objawy często obejmują zaburzenia neurologiczne, wymioty, letarg, hipoglikemię, kwasicę metaboliczną, hepatomegalię lub specyficzny zapach ciała. Późniejsze manifestacje mogą obejmować opóźnienie rozwoju, zaburzenia wzrastania, dysmorfię oraz postępujące uszkodzenie narządów.

Diagnostyka WBM opiera się na badaniach biochemicznych (analiza aminokwasów, kwasów organicznych, acylokarnityn), badaniach enzymatycznych oraz testach genetycznych. Wczesne rozpoznanie jest kluczowe, ponieważ umożliwia wdrożenie odpowiedniego leczenia, które może zapobiec rozwojowi nieodwracalnych powikłań. W wielu krajach wprowadzono badania przesiewowe noworodków w kierunku wybranych WBM.

Leczenie WBM jest zróżnicowane i zależy od rodzaju zaburzenia. Może obejmować: dietę eliminacyjną, suplementację niedoborowych substancji, stosowanie leków usuwających toksyczne metabolity, terapię enzymozastępczą, przeszczep szpiku kostnego lub narządów. Postępy w medycynie molekularnej i terapii genowej otwierają nowe możliwości leczenia przyczynowego wielu wrodzonych błędów metabolizmu.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Zespół reye’a – Epidemiologia

Zespół Reye’a to rzadka, potencjalnie śmiertelna choroba występująca niemal wyłącznie u dzieci, charakteryzująca się ostrą, niezapalną encefalopatią z obrzękiem mózgu oraz stłuszczeniem wątroby, najczęściej po infekcjach wirusowych, zwłaszcza grypy lub ospy wietrznej. Epidemiologia wskazuje na szczyt zachorowań w wieku 5-14 lat (mediana 6 lat), z częstością występowania w USA od 0,15 do 0,88 przypadków na 100 000 dzieci rocznie, osiągając nawet 6/100 000 podczas epidemii grypy. Po wprowadzeniu ostrzeżeń dotyczących stosowania aspiryny u dzieci w latach 80. XX wieku, liczba przypadków drastycznie spadła – w USA do mniej niż 2 przypadków rocznie od 1994 roku, a w Wielkiej Brytanii z 0,63 do 0,11/100 000 dzieci poniżej 12 lat. Diagnostyka opiera się na klinicznej definicji CDC: ostra encefalopatia z obrzękiem mózgu bez zapalenia (płyn mózgowo-rdzeniowy <8 leukocytów/μl), hepatopatia z trzykrotnym lub większym wzrostem AST, ALT lub amoniaku oraz wykluczeniu innych przyczyn neurologicznych i wątrobowych.
Znaczący spadek zachorowań przypisuje się ograniczeniu stosowania aspiryny u dzieci oraz lepszej diagnostyce wrodzonych zaburzeń metabolicznych i identyfikacji toksyn imitujących zespół Reye’a. Mimo rzadkości choroby, konieczne jest utrzymanie wysokiej czujności klinicznej i zgłaszanie przypadków do systemów nadzoru epidemiologicznego. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in. wrodzone błędy metabolizmu, toksyny, zapalenia mózgu i opon mózgowych. Profilaktyka opiera się na edukacji dotyczącej ryzyka stosowania aspiryny u dzieci podczas infekcji wirusowych oraz przesiewowych badaniach noworodków pod kątem zaburzeń utleniania kwasów tłuszczowych. Aktualne badania koncentrują się na lepszym zrozumieniu patogenezy, roli aspiryny oraz optymalizacji diagnostyki i leczenia zespołu Reye’a.
aminotransferazy, aspiryna u dzieci, badania przesiewowe noworodków, biopsja wątroby, encefalopatia, grypa, grypa typu B, hepatopatia, infekcja dróg oddechowych, infekcja wirusowa, krwotok śródczaszkowy, niedobór dehydrogenazy acylo-CoA, obrzęk mózgu, ospa wietrzna, piorunujące zapalenie wątroby, płyn mózgowo-rdzeniowy, stłuszczenie wątroby, wrodzone błędy metabolizmu, zaburzenia utleniania kwasów tłuszczowych, zaburzenie metaboliczne, zapalenie mózgu, zapalenie okołonaczyniowe, zapalenie opon mózgowych, zespół Reye’a
Leksykon chorób i schorzeń
Zespół reye’a – Patofizjologia i mechanizm

Zespół Reye’a (ZR) to rzadkie, ale ciężkie schorzenie występujące głównie u dzieci i młodzieży po infekcji wirusowej, charakteryzujące się ostrą encefalopatią i mikropęcherzykowym stłuszczeniem wątroby. Patogeneza opiera się na uszkodzeniu mitochondriów, prowadzącym do zaburzeń fosforylacji oksydacyjnej i beta-oksydacji kwasów tłuszczowych, co skutkuje akumulacją kwasów tłuszczowych, hipoglikemią i hiperamonemią. Kluczowym czynnikiem ryzyka jest stosowanie aspiryny (salicylanów) podczas infekcji wirusowej, które w 80-90% przypadków jest powiązane z rozwojem ZR. Mechanizm obejmuje hamowanie dehydrogenazy 3-hydroksyacylo-CoA długołańcuchowych kwasów tłuszczowych (LCHAD) przez metabolity salicylanu, co prowadzi do indukcji przejścia przepuszczalności mitochondrialnej (MPT), obrzęku mitochondriów i niewydolności metabolicznej hepatocytów. Wysokie stężenia amoniaku indukują obrzęk astrocytów, powodując obrzęk mózgu i wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego, co może prowadzić do śmierci z powodu wklinowania mózgu.
beta-oksydacja kwasów tłuszczowych, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, cykl mocznikowy, encefalopatia, fosforylacja oksydacyjna, glukoneogeneza, hiperamonemia, hiperlaktatemia, hipoglikemia, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwpadaczkowy, mannitol, metabolizm pierwszego przejścia, niedobór dehydrogenazy, obrzęk astrocytów, obrzęk mózgu, pleomorfizm, stłuszczenie wątroby, uszkodzenie mitochondriów, wklinowanie mózgu, wrodzone błędy metabolizmu, zaburzenia mitochondrialne, zatrzymanie akcji serca, zespół Reye’a
Leksykon chorób i schorzeń
Psychoza poporodowa – Objawy

Psychoza poporodowa (PP) to rzadkie, ale ciężkie zaburzenie psychiczne występujące u 1-2 kobiet na 1000 porodów, charakteryzujące się nagłym początkiem w ciągu pierwszych 2 tygodni po porodzie. Klinicznie manifestuje się gwałtownymi objawami psychotycznymi, takimi jak halucynacje (głównie słuchowe i wzrokowe) oraz urojenia, często dotyczące dziecka, a także zaburzeniami nastroju (depresyjnymi lub maniakalnymi), dezorganizacją myślenia, depersonalizacją, ciężką bezsennością i wahaniami nastroju. Wyróżnia się trzy podtypy psychozy poporodowej: depresyjny (41% przypadków, z wysokim ryzykiem samookaleczenia i dzieciobójstwa), maniakalny (34%) oraz mieszany (25%). Ryzyko samobójstwa wynosi około 5%, a dzieciobójstwa 4%. Bez szybkiej interwencji stan może trwać tygodnie lub miesiące, a pełne wyzdrowienie zajmuje zwykle 6-12 miesięcy. U około 50% kobiet występuje ryzyko nawrotu przy kolejnych ciążach, a u 30-33% może rozwinąć się zaburzenie dwubiegunowe niezwiązane z okresem poporodowym.
anhedonia, autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, baby blues, benzodiazepiny, bezsenność, depersonalizacja, depresja poporodowa, dezorganizacja myślenia, elektrowstrząsy, farmakoterapia, halucynacje, katatonia, lęk poporodowy, leki przeciwdepresyjne, leki przeciwpsychotyczne, lit, mutyzm, myśli samobójcze, natrętne myśli, objawy depresyjne, objawy maniakalne, objawy psychotyczne, paranoja, podtyp depresyjny, psychoza poporodowa, stabilizatory nastroju, terapia interpersonalna, terapia poznawczo-behawioralna, urojenia, wrodzone błędy metabolizmu, zaburzenia nastroju, zaburzenia snu, zaburzenia świadomości, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie psychiczne, zapalenie mózgu

wrodzone błędy metabolizmu

Powiązane wpisy

Zespół reye’a – Epidemiologia

Zespół reye’a – Patofizjologia i mechanizm

Psychoza poporodowa – Objawy