związek cytotoksyczny
Związek cytotoksyczny to substancja, która wykazuje zdolność do uszkadzania lub niszczenia komórek. W medycynie termin ten najczęściej odnosi się do leków stosowanych w terapii przeciwnowotworowej, które selektywnie oddziałują na komórki dzielące się szybko, do których należą komórki nowotworowe.
Mechanizmy działania związków cytotoksycznych są różnorodne i obejmują m.in. uszkadzanie DNA (np. pochodne platyny, alkilujące), zaburzanie podziału komórkowego poprzez wpływ na mikrotubule (np. taksany, alkaloidy barwinka), hamowanie syntezy DNA (np. antymetabolity) czy blokowanie enzymów istotnych dla funkcjonowania komórki (np. inhibitory topoizomerazy).
W praktyce klinicznej związki cytotoksyczne stanowią podstawę chemioterapii nowotworów złośliwych. Ich stosowanie wiąże się jednak z licznymi działaniami niepożądanymi, wynikającymi z braku całkowitej selektywności wobec komórek nowotworowych – wpływają one również na zdrowe, szybko dzielące się komórki organizmu (np. szpik kostny, nabłonek przewodu pokarmowego, mieszki włosowe).
Nowoczesne podejście do terapii przeciwnowotworowej zmierza w kierunku ograniczenia toksyczności związków cytotoksycznych poprzez stosowanie terapii celowanych molekularnie oraz immunoterapii, które wykazują większą selektywność działania wobec komórek nowotworowych przy jednoczesnym zmniejszeniu działań niepożądanych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Skład i postać leku – Vortemyel 1 mg
Produkt leczniczy Vortemyel zawiera 1 mg bortezomibu w postaci proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań dożylnych. Po rekonstytucji 1 ml roztworu zawiera 1 mg substancji czynnej, a pH roztworu mieści się w zakresie 4-7. Proszek rozpuszcza się w 1 ml 0,9% roztworu chlorku sodu (9 mg/ml) w ciągu mniej niż 2 minut, uzyskując klarowny, bezbarwny roztwór. Produkt zawiera mannitol jako stabilizator i jest przeznaczony wyłącznie do podania dożylnego; podanie dooponowe jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zgonu. Przygotowanie leku wymaga zachowania aseptyki oraz stosowania środków ochrony osobistej ze względu na cytotoksyczność bortezomibu.
bortezomib, chlorek sodu, fiolka, guma bromobutylowa, kwas boronowy, lek cytotoksyczny, mannitol, niezgodność farmaceutyczna, podanie dożylne, produkt leczniczy, proszek liofilizowany, rekonstytucja, rekonstytucja roztworu, stabilność fizyko-chemiczna, strzykawka, technika aseptyczna, warunki aseptyczne, związek cytotoksyczny - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Etopozyd Accord 20 mg/ml
Etopozyd Accord (20 mg/ml) jest lekiem przeciwnowotworowym stosowanym w terapii różnych nowotworów, podawanym wyłącznie pod nadzorem doświadczonego onkologa. Dawkowanie u dorosłych wynosi 50-100 mg/m²/dobę przez 5 dni lub 100-120 mg/m²/dobę w dniach 1., 3. i 5., powtarzane co 3-4 tygodnie w skojarzeniu z innymi lekami. Dawkę należy modyfikować w zależności od mielosupresji, wcześniejszej terapii, liczby neutrofilów (<500/mm³ >5 dni), płytek (<25 000/mm³), toksyczności stopnia 3-4 oraz klirensu nerkowego. U pacjentów z klirensem kreatyniny 15-50 ml/min zaleca się redukcję dawki o 25%, a przy klirensie <15 ml/min konieczne jest indywidualne dostosowanie. Lek podaje się wyłącznie w powolnej infuzji dożylnej trwającej 30-60 minut, aby uniknąć spadku ciśnienia tętniczego.
alkohol benzylowy, chłoniak Hodgkina, chłoniak nieziarniczy, ciążowa choroba trofoblastyczna, cykl leczenia, dializa, drobnokomórkowy rak płuc, działanie przeciwnowotworowe, hemodializa, infuzja dożylna, klirens kreatyniny, klirens nerkowy, lekarz onkolog, mielosupresja, neutrofile, ostra białaczka szpikowa, płytki krwi, produkt przeciwnowotworowy, radioterapia, rak jądra, rak jajnika, spadek ciśnienia tętniczego, szpik kostny, terapia nowotworów, zaburzenie czynności nerek, związek cytotoksyczny