przewlekły niedobór odporności

Przewlekły niedobór odporności to stan, w którym układ immunologiczny nie funkcjonuje prawidłowo przez długi okres, prowadząc do zwiększonej podatności na infekcje. Może być wrodzony (pierwotny) lub nabyty (wtórny) w wyniku chorób, leków immunosupresyjnych lub innych czynników.

Pierwotne niedobory odporności (PNO) są grupą ponad 400 rzadkich, genetycznie uwarunkowanych zaburzeń, które wpływają na różne komponenty układu immunologicznego. Objawiają się zazwyczaj nawracającymi, ciężkimi lub nietypowymi infekcjami, które mogą rozpocząć się już w okresie niemowlęcym lub wczesnego dzieciństwa.

Wtórne niedobory odporności są częstsze i mogą być spowodowane przez zakażenie HIV, choroby nowotworowe (szczególnie układu krwiotwórczego), leczenie immunosupresyjne, radioterapię, niedożywienie, stres, cukrzycę czy przewlekłe choroby nerek. Diagnostyka obejmuje ocenę morfologii krwi, poziomów immunoglobulin, subpopulacji limfocytów oraz testów czynnościowych komórek odpornościowych.

Leczenie przewlekłych niedoborów odporności zależy od przyczyny i może obejmować substytucję immunoglobulin, profilaktykę antybiotykową, leczenie przyczynowe chorób podstawowych, a w niektórych przypadkach przeszczepienie szpiku kostnego lub terapię genową. Pacjenci wymagają wielospecjalistycznej opieki i regularnych kontroli immunologicznych.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tdap Szczepionka

Podczas kwalifikacji pacjentów do szczepienia Tdap, zawierającej toksoidy błoniczy, tężcowy i krztuścowy adsorbowane na wodorotlenku glinu, kluczowe jest przestrzeganie wskazań oraz drogi podania – wyłącznie domięśniowej, ze względu na ryzyko poważnych powikłań przy podaniu dożylnym. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami odporności, w tym poddawanych terapii immunosupresyjnej oraz z przewlekłym niedoborem odporności (np. HIV), gdzie odpowiedź serologiczna może być osłabiona, ale szczepienie jest nadal zalecane. Przed kolejną dawką z komponentem krztuścowym należy ocenić ryzyko u pacjentów z historią poważnych reakcji niepożądanych, takich jak hipotoniczno-hiporeaktywny epizod (HHE), gorączka >40°C, nieustępujący płacz >3 godziny czy drgawki w określonym czasie po szczepieniu.
drgawki, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, formaldehyd, lek przeciwzakrzepowy, nadwrażliwość na formaldehyd, obniżona odporność, odpowiedź immunologiczna, podanie podskórne, preparat immunologiczny, przewlekły niedobór odporności, reakcja anafilaktyczna, terapia immunosupresyjna, toksoid błoniczy tężcowy krztuścowy, wodorotlenek glinu, wstrzyknięcie domięśniowe, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakażenie HIV
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Adacel

Szczepionka ADACEL, zawierająca toksoidy błoniczy (≥2 j.m., 2 Lf) i tężcowy (≥20 j.m., 5 Lf) oraz antygeny krztuśca (toksoid krztuścowy 2,5 µg, hemaglutynina włókienkowa 5 µg, pertaktyna 3 µg, fimbrie typu 2 i 3 po 5 µg), jest przeznaczona wyłącznie do stosowania jako dawka przypominająca. Podanie szczepionki wymaga szczegółowego wywiadu lekarskiego, zwłaszcza w kontekście wcześniejszych działań niepożądanych, takich jak reakcje anafilaktyczne czy zespół Guillaina-Barrégo w ciągu 6 tygodni po wcześniejszym szczepieniu toksoidem tężcowym. Szczepionka nie powinna być stosowana u pacjentów z postępującą chorobą neurologiczną, niekontrolowaną padaczką lub postępującą encefalopatią bez uprzedniej stabilizacji stanu. W przypadku osób leczonych immunosupresyjnie lub z niedoborem odporności, szczepienie jest zalecane, choć może wykazywać ograniczoną immunogenność.
adiuwant, AIDS, alergia na lateks, antygen krztuśca, fimbrie, formaldehyd, fosforan glinu, glutaraldehyd, guma lateksowa, hemaglutynina włókienkowa, krwotok, leczenie immunosupresyjne, lek przeciwzakrzepowy, niedobór odporności, niekontrolowana padaczka, omdlenie, pertaktyna, podanie podskórne, postępująca choroba neurologiczna, postępująca encefalopatia, przewlekły niedobór odporności, reakcja alergiczna, reakcja anafilaktyczna, toksoid błoniczy, toksoid błoniczy i tężcowy, toksoid krztuścowy, toksoid tężcowy, wirus HIV, wstrzyknięcie domięśniowe, zaburzenie krzepnięcia, zespół Guillaina-Barrégo
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Imovax Polio

Szczepionka IMOVAX POLIO, będąca inaktywowanym preparatem przeciw poliomyelitis, wymaga ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa podczas podawania domięśniowego, z wykluczeniem podania donaczyniowego ze względu na ryzyko poważnych powikłań. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia, a także u wcześniaków urodzonych przed 28. tygodniem ciąży, u których istnieje ryzyko bezdechu – w ich przypadku wskazane jest monitorowanie czynności oddechowej przez 48-72 godziny po szczepieniu. U osób z niedoborami odporności lub poddanych terapii immunosupresyjnej odpowiedź immunologiczna może być osłabiona, jednak szczepienie jest zalecane, gdyż korzyści przewyższają ryzyko. W dokumentacji medycznej należy odnotować nazwę i numer serii szczepionki dla celów monitorowania bezpieczeństwa. W trakcie podania konieczne jest zapewnienie natychmiastowego dostępu do leczenia anafilaksji, mimo że reakcje te są rzadkie.
bezdech, biologiczny produkt leczniczy, dawka przypominająca, fenyloalanina, fenyloketonuria, inaktywowana szczepionka przeciw poliomyelitis, iniekcja domięśniowa, komórki Vero, neomycyna, niedobór odporności, niedojrzały wcześniak, odpowiedź psychogenna, omdlenie, polimyksyna B, poliomyelitis, przewlekły niedobór odporności, reakcja anafilaktyczna, streptomycyna, terapia immunosupresyjna, trombocytopenia, wirus poliomyelitis, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakażenie HIV, zestaw przeciwwstrząsowy
Leksykon substancji czynnych
Hemaglutynina włókienkowa – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Hemaglutynina włókienkowa stanowi kluczowy antygen w bezkomórkowych szczepionkach przeciw krztuścowi, obecna jest w preparatach skojarzonych takich jak Adacel, Boostrix, Infanrix-IPV, Pentaxim i Tetraxim, stosowanych zarówno w szczepieniach podstawowych, jak i dawkach przypominających. Szczególną uwagę należy zwrócić na przeciwwskazania i środki ostrożności, w tym odroczenie szczepienia w przypadku gorączki, ostrej choroby lub wystąpienia poważnych działań niepożądanych w ciągu 48 godzin po poprzednim szczepieniu. Wskazane jest monitorowanie objawów takich jak gorączka ≥ 40,0°C, epizody hipotoniczno-hiporeaktywne, przewlekły płacz ≥ 3 godzin oraz drgawki w ciągu 3 dni po szczepieniu. Szczepionek nie należy podawać osobom z postępującą chorobą neurologiczną, niekontrolowaną padaczką czy zespołem Guillaina-Barrégo w ciągu 6 tygodni po szczepieniu toksoidem tężcowym, a także należy zachować ostrożność u pacjentów z trombocytopenią lub zaburzeniami krzepnięcia.
bezdech, chemioterapia, choroba neurologiczna, drgawki gorączkowe, działanie niepożądane, encefalopatia, epizod hipotoniczno-hiporeaktywny, fenyloalanina, fenyloketonuria, formaldehyd, glutaraldehyd, guma lateksowa, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność, kortykosteroid, kwas para-aminobenzoesowy, leczenie immunosupresyjne, leczenie przeciwgorączkowe, lek immunosupresyjny, monitorowanie czynności oddechowych, neomycyna, niedobór odporności, objaw neurologiczny, odpowiedź immunologiczna, ostra choroba, padaczka, parestezja, podanie domięśniowe, podanie donaczyniowe, podanie podskórne, podanie śródskórne, polimyksyna B, poliomyelitis, przemijające zaburzenie widzenia, przewlekły niedobór odporności, reakcja anafilaktyczna, reakcja psychogenna, ruchy toniczno-kloniczne, skurcz oskrzeli, streptomycyna, szczepionka przeciw krztuścowi, toksoid tężcowy, trombocytopenia, wirus HIV, wywiad lekarski, zaburzenie krzepnięcia, zespół Guillaina-Barrégo
Leksykon substancji czynnych
Toksoid – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Szczepionka Pentaxim zawiera toksoidy błoniczy i tężcowy, których skuteczność immunologiczna może być obniżona u pacjentów poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu lub z niedoborami odporności, co wymaga odroczenia szczepienia do zakończenia terapii lub poprawy stanu zdrowia. U osób z przewlekłymi niedoborami odporności, np. zakażonych HIV, szczepienie jest nadal zalecane, choć odpowiedź immunologiczna może być suboptymalna. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią zespołu Guillain-Barré lub zapalenia nerwu barkowego po szczepieniu z toksoidem tężcowym. Podanie kolejnych dawek wymaga analizy korzyści i ryzyka, zwłaszcza przy wystąpieniu poważnych działań niepożądanych, takich jak gorączka ≥ 40°C, zapaść, długotrwały płacz czy drgawki w określonym czasie po szczepieniu. U niemowląt, które nie ukończyły pełnego cyklu szczepień (mniej niż trzy dawki), szczepienie jest zwykle uzasadnione.
bezdech, błonica tężec krztusiec poliomyelitis, choroba inwazyjna, drgawki gorączkowe, fenyloketonuria, glutaraldehyd, Haemophilus influenzae typ b, leczenie immunosupresyjne, nadwrażliwość, neomycyna, niedobór odporności, niedojrzałość układu oddechowego, obrzęk kończyny, odpowiedź immunologiczna, omdlenie, polimyksyna B, przewlekły niedobór odporności, reakcja anafilaktyczna, streptomycyna, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, trombocytopenia, zaburzenie krzepnięcia, zakażenie HIV, zapalenie nerwu barkowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zespół Guillain-Barrè, zespół hipotensyjno-hiporeaktywny

przewlekły niedobór odporności

Powiązane wpisy

Specjalne ostrzeżenia – Tdap Szczepionka

Specjalne ostrzeżenia – Adacel

Specjalne ostrzeżenia – Imovax Polio

Hemaglutynina włókienkowa – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Toksoid – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności