dyskinezy polekowe
Dyskinezy polekowe to zaburzenia ruchowe wywołane stosowaniem leków, najczęściej neuroleptyków (leków przeciwpsychotycznych). Główne rodzaje dyskinez polekowych to: ostra dystonia, akatyzja, parkinsonizm polekowy oraz późne dyskinezy. Te ostatnie pojawiają się zwykle po dłuższym okresie farmakoterapii i mogą utrzymywać się nawet po odstawieniu leku.
Patofizjologia dyskinez polekowych wiąże się głównie z blokadą receptorów dopaminowych w układzie pozapiramidowym oraz z adaptacyjnymi zmianami w obrębie jąder podstawy. Późne dyskinezy są prawdopodobnie wynikiem nadwrażliwości receptorów dopaminowych powstałej wskutek ich długotrwałej blokady, co prowadzi do zaburzenia równowagi między układami dopaminergicznym i cholinergicznym.
Objawy kliniczne dyskinez polekowych obejmują mimowolne ruchy mięśni twarzy (szczególnie w okolicy ust), języka, kończyn czy tułowia. Mogą przyjmować charakter pląsawiczy, dystoniczny, miokloniczny lub stereotypowy. Charakterystyczne są ruchy żujące, mlaskanie, wysuwanie języka oraz grymasy twarzy. U niektórych pacjentów występują również ruchy mimowolne kończyn lub tułowia.
Leczenie dyskinez polekowych zależy od ich typu. W przypadku ostrych objawów stosuje się leki antycholinergiczne. Przy późnych dyskinezach postępowanie jest trudniejsze – obejmuje redukcję dawki lub zmianę leku przeciwpsychotycznego na atypowy, charakteryzujący się mniejszym ryzykiem powikłań pozapiramidowych. W niektórych przypadkach pomocne mogą być benzodiazepiny, leki dopaminergiczne, antagoniści wapnia czy tetrabenazyna.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Choroba parkinsona – Objawy
Choroba Parkinsona to postępujące schorzenie neurodegeneracyjne charakteryzujące się czterema podstawowymi objawami ruchowymi: drżeniem spoczynkowym (występującym u 70-80% pacjentów), sztywnością mięśniową (rigidity), bradykinezją (niezbędną do rozpoznania) oraz zaburzeniami postawy i równowagi. Objawy te rozpoczynają się jednostronnie i z czasem obejmują obie strony ciała, choć asymetria utrzymuje się. Poza klasycznymi symptomami ruchowymi, choroba manifestuje się licznymi objawami pozaruchowymi, takimi jak hiposmia, zaburzenia snu (w tym REM behavior disorder), zaburzenia nastroju, autonomiczne, poznawcze oraz dysfagia. Skala Hoehna i Yahra pozwala na ocenę zaawansowania choroby, dzieląc ją na pięć stadiów, od łagodnych objawów jednostronnych (stadium 1) do całkowitej zależności i unieruchomienia (stadium 5). Progresja choroby jest indywidualna, zależna m.in. od podtypu klinicznego, wieku zachorowania i obecności objawów pozaruchowych.
bradykinezja, choroba Parkinsona, drżenie spoczynkowe, dysfagia, dyskinezy polekowe, fluktuacje ruchowe, głęboka stymulacja mózgu, hipomimia, hiposmia, hipotensja ortostatyczna, mikrografia, objawy pozaruchowe, objawy prodromalne, objawy ruchowe, podtyp z dominującym drżeniem, psychoza w chorobie Parkinsona, sztywność mięśniowa, zaburzenia autonomiczne, zaburzenia mowy, zaburzenia nastroju, zaburzenia połykania, zaburzenia poznawcze, zaburzenia REM, zaburzenia równowagi, zamrożenie chodu, zapalenie płuc aspiracyjne - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba parkinsona – Diagnostyka i diagnoza
Choroba Parkinsona jest diagnozowana głównie na podstawie kryteriów klinicznych, które wymagają obecności bradykinezji oraz co najmniej jednego z objawów: drżenia spoczynkowego (4-6 Hz), sztywności mięśniowej lub niestabilności postawy. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu neurologicznym, w tym ocenie ruchów naprzemiennych, sztywności pasywnej oraz testach równowagi. Skale takie jak UPDRS są powszechnie stosowane do oceny nasilenia objawów. Badania obrazowe, takie jak MRI i CT, służą głównie do wykluczenia innych przyczyn parkinsonizmu, natomiast SPECT z DaTscan umożliwia ocenę układu dopaminergicznego, wspierając rozróżnienie choroby Parkinsona od innych zaburzeń. Odpowiedź na lewodopę (>1000 mg/dobę) jest istotnym wskaźnikiem potwierdzającym rozpoznanie, a brak odpowiedzi sugeruje alternatywne diagnozy. Wczesne objawy prodromalne, takie jak RBD, hiposmia czy zaparcia, są coraz częściej uwzględniane w diagnostyce, co pozwala na identyfikację pacjentów w fazie prodromalnej choroby.
badanie neurologiczne, biopsja skóry, bradykinezja, choroba Parkinsona, DaTscan, drżenie samoistne, drżenie spoczynkowe, dyskinezy polekowe, faza prodromalna, hiposmia, leki dopaminergiczne, lewodopa, neurolog, niestabilność postawy, objawy motoryczne, otępienie z ciałami Lewy’ego, parkinsonizm atypowy, parkinsonizm polekowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, postępujące porażenie nadjądrowe, pozytronowa tomografia emisyjna, rezonans magnetyczny, schorzenie neurodegeneracyjne, spowolnienie ruchowe, sztywność mięśniowa, terapia neuroprotekcyjna, tomografia komputerowa, zaburzenia REM, zaburzenia ruchu, zanik wieloukładowy, zwyrodnienie korowo-podstawne