przełom katecholaminowy
Przełom katecholaminowy to stan nagłego, znacznego wzrostu stężenia katecholamin (adrenaliny, noradrenaliny, dopaminy) we krwi, co prowadzi do gwałtownego wzrostu ciśnienia tętniczego, często przekraczającego wartości 200/120 mmHg. Stanowi on bezpośrednie zagrożenie życia, wymagające natychmiastowej interwencji medycznej.
Najczęstszą przyczyną przełomu katecholaminowego jest guz chromochłonny (pheochromocytoma) lub przyzwojak (paraganglioma), które są nowotworami wydzielającymi katecholaminy. Przełom może być wywołany przez stres, wysiłek fizyczny, ucisk guza, niektóre leki, środki kontrastowe zawierające jod, czy procedury diagnostyczne.
Objawy kliniczne obejmują silny ból głowy, nadmierne pocenie się, kołatanie serca, blednięcie skóry, drżenie rąk, niepokój, nudności i wymioty. W ciężkich przypadkach może dojść do zaburzeń rytmu serca, obrzęku płuc, udaru mózgu, niewydolności nerek czy zawału mięśnia sercowego.
Leczenie przełomu katecholaminowego wymaga natychmiastowego podania dożylnego alfa-adrenolityków (fentolamina, phentolamine), następnie beta-adrenolityków. Kluczowe jest monitorowanie parametrów życiowych pacjenta i zapewnienie odpowiedniego nawodnienia. Po stabilizacji stanu pacjenta należy przeprowadzić diagnostykę w kierunku guza chromochłonnego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Paraganglioma – Objawy
Paraganglioma to rzadki neuroendokrynny guz pozanadnerczowy, którego objawy zależą od lokalizacji, wielkości oraz zdolności do wydzielania katecholamin (adrenaliny i noradrenaliny). Najczęściej występuje u osób w wieku 20-50 lat, choć może pojawić się w każdym wieku. Objawy związane z nadmiernym wydzielaniem katecholamin obejmują nadciśnienie tętnicze (stałe lub napadowe), bóle głowy, nadmierną potliwość, kołatanie serca, drżenie rąk, bladość skóry oraz napady niepokoju. Charakterystyczna jest napadowość symptomów, które mogą być wywołane wysiłkiem fizycznym, stresem, spożyciem pokarmów bogatych w tyraminę czy zmianą pozycji ciała. Paraganglioma głowy i szyi, zwykle niehormonozależne, manifestują się objawami neurologicznymi i miejscowymi, takimi jak tinnitus pulsacyjny, dysfagia, chrypka, utrata słuchu czy wyczuwalny guz na szyi. Warto podkreślić, że około 10-15% paraganglioma jest bezobjawowych, a w przypadku guzów głowy i szyi odsetek ten może być wyższy.
adrenalina i noradrenalina, dysfagia, guz neuroendokrynny, hiperglikemia, kardiomiopatia, krwiomocz, krwotok mózgowy, myocarditis, nadciśnienie tętnicze, nadmierne wydzielanie katecholamin, niedowład, niewydolność wielonarządowa, obrzęk płuc, paraganglioma, paraganglioma głowy i szyi, pheochromocytoma, podwójne widzenie, przełom katecholaminowy, przerzutowanie, tinnitus pulsacyjny, udar mózgu, wydzielanie katecholamin, zawał mięśnia sercowego - Leksykon chorób i schorzeń
Feochromocytoma – Zapobieganie i profilaktyka
Feochromocytoma to rzadki guz chromochłonny rdzenia nadnerczy, wydzielający katecholaminy, występujący sporadycznie w 60-75% przypadków, a w 25-40% na podłożu dziedzicznym (m.in. MEN2, VHL, NF1). Brak skutecznych metod prewencji i wczesnego wykrywania w populacji ogólnej podkreśla znaczenie badań przesiewowych u osób z grup ryzyka genetycznego. Wczesna diagnostyka i leczenie chirurgiczne zmniejszają ryzyko powikłań związanych z nadmiernym wydzielaniem katecholamin, efektem masy guza oraz transformacją złośliwą. Zaleca się prowadzenie leczenia w wyspecjalizowanych ośrodkach z dostępem do badań genetycznych i kompleksowej opieki follow-up.
amlodypina, anafilaksja, badanie przesiewowe, bloker kanału wapniowego, choroba von Hippla-Lindaua, diada Carneya-Stratakisa, dihydropirydyna, doksazosyna, dziedziczny zespół paraganglioma, efekt masy guza, endokrynolog, feochromocytoma, glikokortykosteroid, guz chromochłonny, hipotonia ortostatyczna, katecholaminy, komórki chromochłonne rdzenia nadnerczy, lek alfa-adrenolityczny, metyrozyna, nadmierne wydzielanie katecholamin, neurofibromatoza typu 1, nifedypina, nikardypina, objętość wewnątrznaczyniowa, powikłania okołooperacyjne, prazosyna, przełom katecholaminowy, receptor adrenergiczny, terazosyna, transformacja złośliwa, triada Carneya, urapidil, zespół genetyczny, zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej, znieczulenie zewnątrzoponowe