nalewka z ziela dziurawca

Nalewka z ziela dziurawca to preparat leczniczy sporządzany na bazie świeżego lub suszonego ziela dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), ekstrahowanego w alkoholu etylowym. Dziurawiec zawiera szereg związków biologicznie czynnych, w tym hiperycynę, hyperforynę, flawonoidy oraz olejki eteryczne, które są odpowiedzialne za jego działanie terapeutyczne.

Z punktu widzenia medycznego, nalewka z dziurawca wykazuje właściwości przeciwdepresyjne, przeciwlękowe oraz przeciwzapalne. Stosowana jest głównie w łagodnych do umiarkowanych stanach depresyjnych, zaburzeniach nastroju, a także w leczeniu objawów niepokoju. Badania kliniczne potwierdzają skuteczność dziurawca porównywalną do niektórych leków przeciwdepresyjnych przy mniejszej liczbie działań niepożądanych.

Należy jednak pamiętać, że nalewka z dziurawca może wchodzić w interakcje z wieloma lekami, w tym z doustnymi środkami antykoncepcyjnymi, lekami przeciwzakrzepowymi, immunosupresyjnymi czy przeciwpadaczkowymi. Dziurawiec jest induktorem cytochromu P450, co może prowadzić do przyspieszenia metabolizmu wielu substancji leczniczych i zmniejszenia ich skuteczności. Dodatkowo, może powodować nadwrażliwość na światło (fototoksyczność), szczególnie u osób o jasnej karnacji.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Dziurawiec zwyczajny – Interakcje

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) wykazuje silne właściwości indukujące enzymy cytochromu P450 (głównie CYP3A4, CYP2C9, CYP2C19) oraz glikoproteinę P, co prowadzi do przyspieszonego metabolizmu wielu leków i obniżenia ich stężenia w osoczu. Szczególnie istotne są interakcje z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym, takimi jak immunosupresanty (cyklosporyna, takrolimus, syrolimus – zmniejszenie stężenia o 30-70%), leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna), doustne środki antykoncepcyjne, inhibitory proteazy HIV/HCV, cytostatyki (imatynib, irynotekan) oraz leki przeciwdepresyjne (SSRI, trójpierścieniowe). W praktyce klinicznej zaleca się dokładny wywiad farmakologiczny, unikanie łącznego stosowania dziurawca z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym oraz monitorowanie stężeń leków w osoczu, zwłaszcza w grupach wysokiego ryzyka.
Preparaty z dziurawcem w formie nalewek, takie jak Krople żołądkowe forte (65-75% etanolu V/V) i Krople żołądkowe T (~70% etanolu V/V), niosą dodatkowe ryzyko interakcji z alkoholem, które może nasilać działanie sedatywne, fotouczulające oraz hepatotoksyczność. W przypadku stosowania preparatów miejscowych (np. Traumeel S w rozcieńczeniu homeopatycznym D6) interakcje są mniej prawdopodobne, jednak należy zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu innych leków miejscowych ze względu na możliwe zmiany wchłaniania. Edukacja pacjentów oraz konsultacja lekarska przed zastosowaniem dziurawca są kluczowe dla minimalizacji ryzyka poważnych interakcji farmakologicznych.
amitryptylina, antagonista witaminy K, benzodiazepina, benzodiazepiny, cytochrom P450, cytostatyk, digoksyna, doustny środek antykoncepcyjny, działanie fotouczulające, działanie sedatywne, dziurawiec zwyczajny, fotosensybilizacja, glikoproteina p, hepatotoksyczność, Hypericum perforatum, indeks terapeutyczny, inhibitor proteazy, inhibitor proteazy HIV, inhibitory odwrotnej transkryptazy, inhibitory proteazy HIV, izoenzymy cytochromu P450, korzeń kozłka, lek immunosupresyjny, lek przeciwnowotworowy, lek przeciwwirusowy, lek przeciwzakrzepowy, leki immunosupresyjne, leki przeciwpadaczkowe, metadon, nalewka z ziela dziurawca, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, objawy odstawienne, oporność wirusa HIV, reakcja fototoksyczna, rozcieńczenie homeopatyczne, selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, statyna, statyny, teofilina, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, Valeriana officinalis, warfaryna, zespół serotoninowy
Leksykon substancji czynnych
Chlorowodorek papaweryny – Interakcje

Chlorowodorek papaweryny, obecny w preparacie Krople żołądkowe z papaweryną (Fortestomachicae), wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, zwłaszcza w kontekście obecności nalewki z dziurawca. Ze względu na brak oznaczania zawartości hiperforyny, należy zachować szczególną ostrożność, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwdepresyjnych (SSRI, SNRI, TLPD), gdzie istnieje wysokie ryzyko zespołu serotoninowego objawiającego się bólem głowy, nadciśnieniem tętniczym i tachykardią. Ponadto, preparat może obniżać stężenia leków o wąskim indeksie terapeutycznym, takich jak indinawir, cyklosporyna, warfaryna, teofilina oraz digoksyna, co może prowadzić do zmniejszenia ich skuteczności terapeutycznej i poważnych konsekwencji klinicznych, w tym ryzyka odrzutu przeszczepu czy niewystarczającej kontroli chorób przewlekłych.
ból głowy, chlorowodorek papaweryny, cyklosporyna, depresja ośrodkowego układu nerwowego, digoksyna, efekt sedatywny, glikozyd nasercowy, hiperforyna, indeks terapeutyczny, krople żołądkowe z papaweryną, lek antyretrowirusowy, lek bronchodylatacyjny, lek immunosupresyjny, lek obniżający krzepliwość krwi, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwzakrzepowy, nadciśnienie tętnicze, nalewka gorzka, nalewka kozłkowa, nalewka miętowa, nalewka z dziurawca, nalewka z ziela dziurawca, SNRI, SSRI, teofilina, TLPD, zespół serotoninowy
Leksykon substancji czynnych
Liść mięty – Właściwości farmakokinetyczne

Obecnie brak jest kompleksowych badań farmakokinetycznych dotyczących liścia mięty (Menthae piperitae folii) w produkcie leczniczym Gastrobonisol, który zawiera nalewkę z liścia mięty w proporcji 1:20 (10 g na 100 g produktu) z użyciem etanolu 90% (V/V) jako ekstrahentu. Produkt występuje w formie płynu doustnego, a całkowita zawartość etanolu wynosi 50-60% (V/V), co może wpływać na rozpuszczalność i biodostępność substancji czynnych. W charakterystyce produktu nie przedstawiono danych dotyczących wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu, eliminacji ani interakcji farmakokinetycznych składników liścia mięty.
ADME, biodostępność, ekstrahent, etanol, intrakt z ziela bożego drzewka, liść mięty, liść mięty pieprzowej, nalewka, nalewka z liścia mięty pieprzowej, nalewka z owoców ostropestu, nalewka z ziela dziurawca, parametry ADME, płyn doustny, sok z korzenia mniszka, sok z ziela krwawnika
Leksykon substancji czynnych
Nalewka gorzka – Przedawkowanie

Przedawkowanie preparatu Krople żołądkowe z papaweryną, zawierającego 24,9% nalewki gorzkiej (Amara tinctura) oraz 67-74% objętości etanolu (1460 mg etanolu w 2,5 ml produktu), stanowi istotne zagrożenie kliniczne. Nalewka gorzka, wytwarzana z korzenia goryczki, liścia bobrka i owocni pomarańczy gorzkiej, może powodować podrażnienie przewodu pokarmowego manifestujące się nudnościami, wymiotami i biegunką. Dodatkowo, obecność nalewki z dziurawca (24,9% składu) niesie ryzyko nasilonej reakcji fototoksycznej, wymagającej bezwzględnego unikania ekspozycji na promieniowanie UV przez co najmniej 24-48 godzin po przedawkowaniu. Papaweryna (0,4 g/100 g produktu) może wywołać niedociśnienie, zaburzenia rytmu serca oraz senność, natomiast inne składniki roślinne, takie jak nalewka kozłkowa i miętowa, mogą nasilać sedację i drażnienie przewodu pokarmowego. Wysoka zawartość etanolu stanowi dodatkowe ryzyko zatrucia alkoholowego z objawami takimi jak zaburzenia świadomości, ataksja, hipoglikemia i kwasica metaboliczna.
Amara tinctura, ataksja, ciśnienie tętnicze, etanol 70%, hipoglikemia, Hyperici tinctura, korzeń goryczki, krople żołądkowe z papaweryną, kwasica metaboliczna, liść bobrka, Menthae pip. tinctura, nalewka gorzka, nalewka kozłkowa, nalewka miętowa, nalewka z ziela dziurawca, niedociśnienie, ośrodkowy układ nerwowy, owocnia pomarańczy gorzkiej, Papaverini hydrochloridum, płukanie żołądka, podrażnienie przewodu pokarmowego, reakcja fototoksyczna, rozszerzenie naczyń krwionośnych, Valerianae tinctura, węgiel aktywowany, zaburzenie rytmu serca, zatrucie alkoholowe, zatrucie substancjami roślinnymi
Leksykon substancji czynnych
Liść mięty – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Analiza preparatu Gastrobonisol, zawierającego nalewkę z liścia mięty (Menthae piperitae folii tinctura) w proporcji 1:20 z 90% etanolem (V/V), wskazuje na brak bezpośrednich badań oceniających wpływ samego liścia mięty na zdolności psychomotoryczne. Kluczowym czynnikiem ryzyka jest jednak wysoka zawartość etanolu w produkcie, wynosząca 50-60% (V/V), co może prowadzić do upośledzenia zdolności psychofizycznych, w tym prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługi maszyn. Przekroczenie zalecanych dawek preparatu może skutkować znacznym pogorszeniem funkcji poznawczych i psychomotorycznych, co wymaga od lekarzy szczególnej ostrożności przy przepisywaniu oraz konieczności informowania pacjentów o ryzyku i konieczności ścisłego przestrzegania dawkowania.
anksjolityk, charakterystyka produktu leczniczego, choroba wątroby, Gastrobonisol, lek przeciwhistaminowy, liść mięty, Menthae piperitae folii tinctura, nalewka z liścia mięty, nalewka z owoców ostropestu, nalewka z ziela dziurawca, opioid, ośrodkowy układ nerwowy, zawrót głowy, zdolność psychomotoryczna
Leksykon leków
Interakcje leku – Gastrobonisol –

Produkt leczniczy Gastrobonisol, płyn doustny zawierający ekstrakty roślinne, w tym nalewkę z ziela dziurawca, nalewkę z owoców ostropestu, sok z korzenia mniszka, sok z ziela krwawnika, nalewkę z liścia mięty oraz intrakt z ziela bożego drzewka, nie wykazuje udokumentowanych interakcji jako całość. Jednakże poszczególne składniki, zwłaszcza ziele dziurawca, mogą indukować enzymy cytochromu P450 (głównie CYP3A4) i P-glikoproteinę, co może wpływać na metabolizm leków takich jak doustne antykoncepcyjne, leki przeciwdepresyjne (SSRI, SNRI), warfaryna, cyklosporyna, digoksyna, inhibitory proteazy HIV czy teofilina. Inne składniki mogą wykazywać potencjalne, choć mniej istotne, interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP2C9, CYP2D6, czy wpływać na działanie leków moczopędnych, przeciwcukrzycowych, przeciwzakrzepowych i hipotensyjnych. Preparat zawiera także znaczną ilość etanolu (50-60% V/V), co stanowi istotną dawkę alkoholu i wymaga unikania dodatkowego spożycia alkoholu ze względu na ryzyko nasilenia działania ośrodkowego, obciążenia wątroby, reakcji disulfiramopodobnych oraz działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego.
cyklosporyna, CYP2D6, CYP3A4, digoksyna, doustny lek antykoncepcyjny, działanie hipoglikemizujące, działanie hipotensyjne, działanie moczopędne, działanie przeciwzakrzepowe, indukcja enzymu cytochromu P450, inhibitor proteazy HIV, intrakt z ziela bożego drzewka, izoenzym cytochromu P450, lek moczopędny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwnadciśnieniowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, nalewka z liścia mięty, nalewka z owoców ostropestu, nalewka z ziela dziurawca, P-glikoproteina, pH żołądka, reakcja disulfiramopodobna, SNRI, sok z korzenia mniszka, sok z ziela krwawnika, SSRI, teofilina, warfaryna, wąski indeks terapeutyczny, wydzielanie kwasu żołądkowego, ziele dziurawca
Leksykon substancji czynnych
Dziurawiec zwyczajny – Właściwości farmakodynamiczne

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) w postaci nalewki z ziela (Hyperici tinctura) stanowi 25% składu preparatów doustnych Krople Żołądkowe Forte i Krople Żołądkowe T, gdzie jest ekstrahowany etanolem 70% w proporcjach 1:4,47 oraz 1:5 odpowiednio. W tych produktach dziurawiec wykazuje farmakodynamiczne działanie na układ trawienny, obejmujące stymulację wydzielania soku żołądkowego, poprawę procesów trawiennych, wzmaganie łaknienia oraz efekt wiatropędny, co przekłada się na łagodzenie zaburzeń trawiennych. Działanie to jest wynikiem synergii z innymi składnikami roślinnymi, takimi jak nalewka z kozłka, mięty pieprzowej i nalewka gorzka, co potwierdza tradycyjne zastosowanie tych preparatów w dyspepsji i braku apetytu.
arnika górska, badania farmakodynamiczne, działanie wiatropędne, dziurawiec zwyczajny, etanol, farmakodynamika, kozłek lekarski, krople żołądkowe, mięta pieprzowa, nagietek lekarski, nalewka gorzka, nalewka miętowa, nalewka z kozłka, nalewka z ziela dziurawca, oczar wirginijski, procesy trawienne, rozcieńczenie homeopatyczne, sok żołądkowy, środek wiatropędny, Traumeel S, zaburzenia trawienne
Leksykon leków
Skład i postać leku – Krople żołądkowe forte –

Produkt leczniczy Krople Żołądkowe Forte to płyn doustny o złożonym składzie roślinnym, zawierający w 100 g cztery nalewki roślinne w równych proporcjach po 25,0 g każda: nalewkę z korzenia kozłka (Valeriana officinalis L., radix) w stosunku 1:5 (etanol 70°), nalewkę z liścia mięty pieprzowej (Mentha x piperite L., folium) w stosunku 1:20 (etanol 90°), nalewkę z ziela dziurawca (Hypericum perforatum L., herba) w stosunku 1:4,47 (etanol 70°) oraz nalewkę gorzką (Amara tinctura) w stosunku 1:5, będącą kompozycją korzenia goryczki (Gentiana lutea L., radix), liścia bobrka (Menyanthes trifoliata L., folium) i naowocni pomarańczy gorzkiej (Citrus aurantium L., pericarpium) (etanol 70°). Preparat charakteryzuje się wysoką zawartością etanolu w zakresie 65%-75% (V/V), co jest istotne z punktu widzenia farmaceutycznego i stabilności produktu.
etanol, korzeń goryczki, korzeń kozłka, liść bobrka, liść mięty pieprzowej, nalewka gorzka, nalewka z korzenia kozłka, nalewka z liścia mięty pieprzowej, nalewka z ziela dziurawca, naowocnia pomarańczy gorzkiej, niezgodność farmaceutyczna, płyn doustny, przewód pokarmowy, substancja pomocnicza, ziele dziurawca
Leksykon substancji czynnych
Ziele bożego drzewka – Interakcje

Produkt leczniczy Gastrobonisol zawiera intrakt z ziela bożego drzewka (Abrotani herbae intractum) w stężeniu 30 g/100 g oraz znaczną ilość etanolu (50-60% V/V) wynikającą z procesu ekstrakcji. W dokumentacji nie odnotowano udokumentowanych interakcji z innymi lekami, jednak ze względu na wysoką zawartość alkoholu istnieje umiarkowane ryzyko nasilenia działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy, co wymaga unikania jednoczesnego spożycia zewnętrznych źródeł alkoholu. Ponadto, Gastrobonisol zawiera także inne składniki aktywne, takie jak sok z korzenia mniszka, nalewkę z owoców ostropestu, sok z ziela krwawnika, nalewkę z ziela dziurawca oraz nalewkę z liścia mięty, które mogą potencjalnie wchodzić w interakcje farmakologiczne, choć brak jest obecnie ich szczegółowej dokumentacji.
Abrotani herbae intractum, cytochrom P450, depresja ośrodkowego układu nerwowego, Gastrobonisol, interakcja farmakodynamiczna, intrakt z ziela bożego drzewka, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwzakrzepowy, nalewka z liścia mięty, nalewka z owoców ostropestu, nalewka z ziela dziurawca, ośrodkowy układ nerwowy, parametr krzepnięcia, poziom glukozy, sok z korzenia mniszka, sok z ziela krwawnika, wąski indeks terapeutyczny
Leksykon substancji czynnych
Owoc ostropestu – Przeciwwskazania stosowania

Owoc ostropestu (Silybi mariani fructus tinctura) jest składnikiem preparatu Gastrobonisol, występującym w formie nalewki o stężeniu 1:45-55, ekstrahowanej etanolem 65% (V/V), stanowiącej 15% składu produktu. Preparat zawiera 50-60% etanolu, co stanowi istotny czynnik ryzyka w określonych grupach pacjentów. Główne przeciwwskazania do stosowania preparatów z owocem ostropestu obejmują nadwrażliwość na substancje czynne ostropestu oraz na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), do której należy ostropest plamisty. W rodzinie tej znajdują się także inne rośliny lecznicze, takie jak rumianek, arnika, nagietek, mniszek lekarski, krwawnik i bylica, co wymaga szczególnej uwagi w diagnostyce alergii.
choroba alkoholowa, choroba wątroby, Gastrobonisol, interakcja z alkoholem, intrakt z ziela bożego drzewka, nadwrażliwość na mentol, nadwrażliwość na rośliny astrowate, nadwrażliwość na substancje czynne, nalewka z liścia mięty, nalewka z owocu ostropestu, nalewka z ziela dziurawca, ostropest plamisty, rodzina Asteraceae, rodzina astrowatych, Silybum marianum, sok z korzenia mniszka, sok z ziela krwawnika
Leksykon substancji czynnych
Liść mięty – Wskazania do stosowania

Liść mięty (Menthae piperitae folium) jest istotnym składnikiem preparatu Gastrobonisol, w którym występuje w postaci nalewki o stężeniu 1:20 (ekstrahent: etanol 90% V/V) i stanowi 10% składu produktu leczniczego. Preparat ten jest stosowany pomocniczo w leczeniu zaburzeń trawiennych związanych z niedostatecznym wydzielaniem soków trawiennych, w tym hipochlorhydrii oraz zastoju żółci. Liść mięty wykazuje działanie stymulujące wydzielanie enzymów trawiennych i żółci, co przyczynia się do łagodzenia objawów niestrawności, takich jak uczucie pełności, wzdęcia oraz dyskomfort w górnej części jamy brzusznej. Gastrobonisol jest podawany w formie płynu doustnego, co zwiększa biodostępność substancji aktywnych i ułatwia stosowanie.
biodostępność substancji aktywnej, dyskomfort brzuszny, enzym trawienny, hipochlorhydria, intrakt z ziela bożego drzewka, liść mięty, Menthae piperitae folium, nalewka z liścia mięty, nalewka z owoców ostropestu, nalewka z ziela dziurawca, niedobór kwasu solnego, niedobór soku żołądkowego, niedobór żółci, niestrawność, preparat ziołowy złożony, sok trawienny, sok z korzenia mniszka, sok z ziela krwawnika, uczucie pełności, wzdęcie, zaburzenie trawienne, zaburzenie układu pokarmowego, zastój żółci