Interakcje
Dziurawiec zwyczajny

Interakcje dziurawca zwyczajnego z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) jest rośliną leczniczą powszechnie stosowaną w preparatach farmaceutycznych. Występuje m.in. w kroplach żołądkowych w postaci nalewki z ziela dziurawca. Ze względu na aktywność biologiczną składników czynnych dziurawca, w tym przede wszystkim hiperycyny i hyperforyny, substancja ta może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami i substancjami.¹

Mechanizm interakcji dziurawca

Dziurawiec zawiera substancje czynne wpływające na aktywność enzymów cytochromu P450, zwłaszcza izoenzymów CYP3A4, CYP2C9 i CYP2C19, oraz glikoproteiny P. Indukując te enzymy, dziurawiec może przyspieszać metabolizm wielu leków, co prowadzi do zmniejszenia ich stężenia w osoczu i potencjalnie osłabienia działania terapeutycznego. Wpływ ten jest szczególnie istotny w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym.²

Interakcje z lekami

Przed zastosowaniem preparatów zawierających dziurawiec, pacjenci przyjmujący inne leki wydawane na receptę powinni skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Szczególną ostrożność należy zachować w przypadku stosowania następujących grup leków:³

• Leki immunosupresyjne – dziurawiec może zmniejszać stężenie cyklosporyny, takrolimusu i syrolimusu we krwi, co może prowadzić do odrzucenia przeszczepu
• Leki przeciwzakrzepowe – może zmniejszać skuteczność warfaryny i innych antagonistów witaminy K
• Doustne środki antykoncepcyjne – może obniżać ich skuteczność, prowadząc do niepożądanej ciąży
• Leki przeciwwirusowe – szczególnie inhibitory proteazy stosowane w leczeniu HIV i HCV
• Leki przeciwnowotworowe – może zmniejszać skuteczność imatynibu, irynotekan i innych cytostatyków

⁴

Interakcje z alkoholem

Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że preparaty zawierające dziurawiec często występują w postaci nalewek alkoholowych, jak np. Krople żołądkowe forte czy Krople żołądkowe T, które zawierają znaczną ilość etanolu (65-75% V/V w przypadku Kropli żołądkowych forte oraz około 70% obj. w przypadku Kropli żołądkowych T).^{5 6}

Interakcje z alkoholem mogą obejmować:

• Wzmocnienie działania sedatywnego – dziurawiec w połączeniu z alkoholem może nasilać działanie uspokajające, szczególnie gdy preparat zawiera również inne składniki o działaniu sedatywnym, jak korzeń kozłka (Valeriana officinalis)
• Potencjalizacja hepatotoksyczności – długotrwałe stosowanie dziurawca wraz z regularnym spożywaniem alkoholu może zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby
• Nasilenie działania fotouczulającego – alkohol może zwiększać wrażliwość skóry na światło, co w połączeniu z fotouczulającym działaniem dziurawca może prowadzić do nasilonych reakcji fototoksycznych

⁷

Szczególne interakcje klinicznie istotne

W przypadku preparatów stosowanych miejscowo, takich jak Traumeel S w postaci maści czy żelu, zawierających dziurawiec w rozcieńczeniu homeopatycznym D6, nie są znane istotne interakcje z innymi produktami leczniczymi.⁸ Należy jednak zachować ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu innych preparatów miejscowych na tę samą powierzchnię skóry, ze względu na możliwość zmian we wchłanianiu składników aktywnych.

Tabela interakcji dziurawca z innymi lekami

Zalecenia kliniczne dotyczące zarządzania interakcjami

W praktyce klinicznej, ze względu na liczne i potencjalnie poważne interakcje dziurawca z wieloma grupami leków, zaleca się:⁹

1. Dokładny wywiad dotyczący stosowania preparatów zawierających dziurawiec przed włączeniem nowych leków
2. Unikanie jednoczesnego stosowania dziurawca z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym
3. W przypadku konieczności stosowania dziurawca razem z innymi lekami, rozważenie dostosowania dawki leku, którego metabolizm może być przyspieszony
4. Monitorowanie stężenia leków w osoczu, jeśli to możliwe, szczególnie w przypadku leków immunosupresyjnych, przeciwzakrzepowych i przeciwwirusowych
5. Edukacja pacjentów odnośnie potencjalnych interakcji i konieczności konsultacji lekarskiej przed zastosowaniem preparatów z dziurawcem

W przypadku preparatów zawierających dziurawiec w formie nalewki, jak Krople żołądkowe forte czy Krople żołądkowe T, należy dodatkowo uwzględnić wysoką zawartość etanolu (65-75% V/V), która może sama w sobie stanowić źródło interakcji z innymi lekami metabolizowanymi przez wątrobę.^{10 11}