Działania niepożądane
Dziurawiec zwyczajny

Działania niepożądane dziurawca zwyczajnego

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.) jest składnikiem aktywnym wielu produktów leczniczych, w tym takich jak Krople żołądkowe forte, Krople żołądkowe T oraz maści i żelu Traumeel S. Chociaż jest ceniony w lecznictwie, jego stosowanie wiąże się z możliwością wystąpienia szeregu działań niepożądanych, które mogą mieć istotne znaczenie kliniczne.¹

Zaburzenia układu nerwowego

W trakcie stosowania preparatów zawierających dziurawiec obserwowano zaburzenia ze strony układu nerwowego. Najczęściej raportowanym objawem są bóle głowy, których częstość występowania określono jako „nieznana” (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).^{2 3}

Zaburzenia psychiczne

Stosowanie dziurawca może również powodować zaburzenia psychiczne, głównie w postaci uczucia niepokoju. Częstość występowania tego typu działań niepożądanych określono jako „nieznana”.⁴

Zaburzenia serca

Wśród działań niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego odnotowano tachykardię, czyli przyspieszenie czynności serca. Występuje ona rzadko (1/10 000 do <1/1000).⁵

Zaburzenia żołądka i jelit

Preparaty zawierające dziurawiec mogą wywoływać szereg dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Najczęściej zgłaszane są: nudności, skurcze brzucha oraz zgaga.^{6 7} Szczególną uwagę należy zwrócić na fakt, że u pacjentów z refluksem żołądkowo-przełykowym stosowanie preparatów z dziurawcem może doprowadzić do zaostrzenia choroby i nasilenia zgagi.⁸

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Jednym z najbardziej charakterystycznych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem dziurawca jest nadwrażliwość na światło słoneczne (fotosensytyzacja), która występuje szczególnie u osób o jasnej karnacji. Ponadto obserwuje się skórne reakcje alergiczne oraz świąd.⁹ W przypadku preparatów do stosowania miejscowego, takich jak Traumeel S zawierający dziurawiec, mogą wystąpić miejscowe reakcje alergiczne objawiające się zapaleniem skóry, zaczerwienieniem, obrzękiem i świądem.¹⁰

Zaburzenia ogólne

Stosowanie preparatów z dziurawcem może prowadzić do uczucia zmęczenia. Częstość występowania tego objawu określono jako „nieznana”.¹¹

Szczegółowe niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Fotosensytyzacja

Najistotniejszym ryzykiem związanym ze stosowaniem dziurawca jest fotosensytyzacja. Związki zawarte w dziurawcu, przede wszystkim hiperycyna, zwiększają wrażliwość skóry na promieniowanie UV, co może prowadzić do oparzeń słonecznych, zapalenia skóry oraz w dłuższej perspektywie do przedwczesnego starzenia się skóry i zwiększonego ryzyka nowotworów skóry. Szczególnie zagrożone są osoby o jasnej karnacji.¹²

Zaostrzenie refluksu żołądkowo-przełykowego

U pacjentów ze zdiagnozowanym refluksem żołądkowo-przełykowym stosowanie preparatów zawierających dziurawiec, takich jak Krople żołądkowe forte, może prowadzić do zaostrzenia objawów choroby i znacznego nasilenia zgagi. Może to wymagać modyfikacji leczenia podstawowej choroby refluksowej.¹³

Reakcje alergiczne

Dziurawiec może wywoływać reakcje nadwrażliwości, które mogą mieć charakter zarówno ogólnoustrojowy, jak i miejscowy. W przypadku preparatów do stosowania zewnętrznego, takich jak maść lub żel Traumeel S, reakcje alergiczne manifestują się zwykle zapaleniem skóry, zaczerwienieniem, obrzękiem i świądem w miejscu aplikacji.¹⁴

Tabela działań niepożądanych

Monitorowanie działań niepożądanych

Ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych podczas stosowania preparatów zawierających dziurawiec, istotne jest monitorowanie stanu pacjenta i zgłaszanie wszelkich niepokojących objawów. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu, personel medyczny powinien zgłaszać podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.^{15 16}

Zalecenia kliniczne

W celu zminimalizowania ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych ze stosowaniem preparatów zawierających dziurawiec, należy:

• Zalecać pacjentom unikanie ekspozycji na intensywne promieniowanie słoneczne i używanie kremów z wysokim filtrem ochronnym podczas stosowania dziurawca¹⁷
• Zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu preparatów z dziurawcem pacjentom z refluksem żołądkowo-przełykowym¹⁸
• Monitorować pacjentów pod kątem wystąpienia zaburzeń psychicznych i neurologicznych, takich jak niepokój i bóle głowy¹⁹
• Zwracać uwagę na możliwość wystąpienia reakcji alergicznych, szczególnie przy stosowaniu preparatów do użytku zewnętrznego zawierających dziurawiec²⁰