Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Dziurawiec zwyczajny

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania preparatów zawierających dziurawiec zwyczajny

Preparaty zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum L.) wymagają szczególnej uwagi w stosowaniu ze względu na potencjalne zagrożenia oraz interakcje. Leki te, w zależności od postaci farmaceutycznej i składu, mogą stwarzać różne ryzyka dla określonych grup pacjentów.¹

Przeciwwskazania wiekowe i populacyjne

Stosowanie preparatów zawierających dziurawiec u dzieci poniżej 12. roku życia nie jest zalecane ze względu na brak odpowiednich badań potwierdzających bezpieczeństwo w tej grupie wiekowej. Dotyczy to szczególnie produktów takich jak Krople żołądkowe forte.²

Przeciwwskazane jest stosowanie preparatów z dziurawcem u pacjentów z uszkodzeniem mózgu i chorobami umysłowymi ze względu na potencjalny wpływ na ośrodkowy układ nerwowy.³

Fotosensybilizacja – wrażliwość na promieniowanie UV

Dziurawiec zwyczajny zawiera substancje o działaniu fotosensybilizującym, dlatego podczas terapii lekami zawierającymi tę substancję należy bezwzględnie unikać intensywnej ekspozycji na promieniowanie UV. Pacjentów należy poinformować o konieczności ograniczenia opalania się oraz korzystania z solariów w trakcie przyjmowania preparatów z dziurawcem.⁴

Ostrzeżenia związane z dodatkowymi składnikami preparatów

Preparaty złożone zawierające dziurawiec, takie jak Krople żołądkowe forte czy Krople żołądkowe T, często zawierają również nalewkę z liści mięty pieprzowej. Pacjenci z refluksem żołądkowo-przełykowym (zgagą) powinni unikać stosowania takich preparatów ze względu na możliwość nasilenia objawów zgagi.⁵

Szczególną ostrożność podczas stosowania preparatów zawierających miętę pieprzową i dziurawiec powinni zachować pacjenci z kamicą żółciową i innymi schorzeniami dróg żółciowych, gdyż składniki mięty mogą powodować zaostrzenie objawów.⁶

Ostrzeżenia związane z zawartością alkoholu w nalewkach z dziurawca

Preparaty zawierające dziurawiec w postaci nalewki charakteryzują się wysoką zawartością alkoholu etylowego, co stanowi istotne ostrzeżenie dotyczące ich stosowania. Krople żołądkowe forte zawierają 65%-75% (V/V) etanolu, co odpowiada 1500 mg alkoholu w każdych 2,5 ml płynu (4500 mg w 7,5 ml płynu).⁷

Dla zobrazowania zawartości alkoholu, ilość etanolu w dawce 2,5 ml Kropli żołądkowych forte jest równoważna 38 ml piwa lub 15 ml wina, natomiast dawka 7,5 ml odpowiada 113 ml piwa lub 45 ml wina.⁸

Podobnie, Krople żołądkowe T zawierają około 70% obj. etanolu, co w jednorazowej dawce 50 kropli (około 2,5 ml) stanowi 1,4 g etanolu.⁹

Wpływ zawartości alkoholu na różne grupy pacjentów

Dawka 2,5 ml Kropli żołądkowych forte podana nastolatkom w wieku 12 lat o masie ciała 40 kg powoduje narażenie na etanol wynoszące 38 mg/kg masy ciała, co może podwyższyć stężenie alkoholu we krwi (BAC) o około 6,3 mg/100 ml. Przy dawce 7,5 ml narażenie wzrasta do 113 mg/kg masy ciała, ze wzrostem BAC o około 18,8 mg/100 ml.¹⁰

U dorosłych o masie ciała 70 kg, dawka 2,5 ml produktu prowadzi do narażenia na etanol wynoszącego 21 mg/kg masy ciała (przy dawce 7,5 ml – 64 mg/kg), co może zwiększyć stężenie alkoholu we krwi o około 3,6 mg/100 ml (przy dawce 7,5 ml – 10,7 mg/100 ml).¹¹

Przeciwwskazania związane z zawartością alkoholu

Ze względu na znaczną zawartość etanolu, preparaty zawierające nalewkę z dziurawca, takie jak Krople żołądkowe T, nie powinny być podawane dzieciom oraz osobom cierpiącym na:¹²

• Choroby wątroby
• Padaczkę
• Alkoholizm

¹³

Interakcje związane z zawartością etanolu

Alkohol obecny w produktach zawierających nalewkę z dziurawca może modyfikować działanie innych leków. Pacjent przyjmujący jakiekolwiek inne leki powinien skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą przed zastosowaniem preparatów zawierających nalewkę z dziurawca.¹⁴

Szczególnej konsultacji z lekarzem lub farmaceutą przed zastosowaniem produktów z dziurawcem wymagają:¹⁵

• Pacjenci z padaczką
• Pacjenci z problemami wątrobowymi
• Kobiety w ciąży lub karmiące piersią
• Osoby uzależnione od alkoholu

¹⁶

Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn

Ilość alkoholu zawarta w preparatach z dziurawcem w postaci nalewki może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Etanol może zaburzać ocenę sytuacji oraz wydłużać czas reakcji, co stanowi istotne ryzyko dla bezpieczeństwa pacjenta i otoczenia.¹⁷

Stosowanie miejscowe preparatów zawierających dziurawiec

W przypadku preparatów do stosowania miejscowego zawierających dziurawiec, jak np. Traumeel S w postaci maści lub żelu, należy uwzględnić, że nie powinny być one aplikowane na duże powierzchnie skóry.¹⁸

Niektóre preparaty miejscowe z dziurawcem mogą zawierać substancje pomocnicze mogące powodować miejscowe reakcje skórne. Na przykład, alkohol cetostearylowy zawarty w maści Traumeel S może wywoływać kontaktowe zapalenie skóry.¹⁹

W przypadku preparatów miejscowych zawierających dziurawiec zwyczajny należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu u dzieci, ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa.²⁰