wodorowęglany w surowicy
Wodorowęglany w surowicy (HCO3-) stanowią kluczowy parametr równowagi kwasowo-zasadowej organizmu. Prawidłowe stężenie wodorowęglanów w surowicy krwi u osób dorosłych wynosi 22-26 mmol/l. Jony te tworzą główny układ buforowy krwi, neutralizując nadmiar jonów wodorowych i zapobiegając zmianom pH.
Podwyższone stężenie wodorowęglanów (zasadowica metaboliczna) może wystąpić w przebiegu wymiotów, przewlekłej hipowentylacji, stosowania leków moczopędnych, hiperaldosteronizmu oraz podczas terapii dużymi dawkami wodorowęglanów. Z kolei obniżone stężenie wodorowęglanów (kwasica metaboliczna) obserwuje się w niewydolności nerek, kwasicy ketonowej, kwasicy mleczanowej, biegunkach oraz zatruciach niektórymi substancjami chemicznymi.
Oznaczanie stężenia wodorowęglanów w surowicy jest elementem badania równowagi kwasowo-zasadowej i najczęściej wykonuje się je łącznie z innymi parametrami gazometrii. Interpretacja wyników powinna uwzględniać mechanizmy kompensacyjne organizmu oraz współistniejące zaburzenia metaboliczne i oddechowe.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Azculem
Azacytydyna (produkt leczniczy Azculem) wymaga ścisłego monitorowania ze względu na częste działania niepożądane hematologiczne, takie jak niedokrwistość, neutropenia i małopłytkowość, szczególnie nasilone w pierwszych dwóch cyklach terapii. Zaleca się wykonywanie pełnej morfologii krwi przed każdym cyklem oraz dostosowanie dawki w zależności od wartości nadiru i odpowiedzi hematologicznej. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, zwłaszcza z albuminą w surowicy <30 g/l, obserwowano ryzyko postępującej śpiączki wątrobowej i zgonu, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania u chorych z zaawansowanymi nowotworami wątroby. Ponadto, u pacjentów leczonych dożylnie azacytydyną w skojarzeniu z innymi chemioterapeutykami odnotowano zaburzenia czynności nerek, w tym nerkową kwasicę cewkową definiowaną jako stężenie wodorowęglanów w surowicy <20 mmol/l, zasadowy mocz i hipokaliemię (K+ <3 mmol/l). W przypadku niewyjaśnionych zmian w tych parametrach należy rozważyć zmniejszenie dawki lub opóźnienie podania leku.
azacytydyna, bezmocz, choroba przerzutowa, epizod gorączkowy, hipokaliemia, martwicze zapalenie powięzi, morfologia krwi, naciek w płucach, nerkowa kwasica cewkowa, niedociśnienie, niedokrwistość, niestabilna choroba serca, niewydolność oddechowa, obrzęk obwodowy, obrzęk płuc, próba czynnościowa wątroby, przewlekła białaczka szpikowa, śpiączka wątrobowa, tamponada serca, toksyczność hematologiczna, wodorowęglany w surowicy, wysięk opłucnowy, wysięk osierdziowy, zaburzenie czynności nerek, zastoinowa niewydolność serca, zespół kwasu retinowego, zespół różnicowania, zespół rozpadu guza - Leksykon leków
Działania niepożądane – Physioneal 40 Clear-Flex –
Preparat Physioneal 40 Clear-Flex, stosowany w dializie otrzewnowej, wykazuje profil bezpieczeństwa obejmujący szereg działań niepożądanych o różnej częstości występowania. Najczęściej obserwowaną niepożądaną reakcją była zasadowica metaboliczna (≥10%), charakteryzująca się podwyższonym pH i stężeniem wodorowęglanów w surowicy, często bez objawów klinicznych. Inne często występujące zaburzenia metaboliczne to hipokaliemia, zatrzymanie płynów, hiperkalcemia oraz nadciśnienie tętnicze. Rzadziej notowano hiperwolemię, jadłowstręt, odwodnienie, hiperglikemię, kwasicę mleczanową, a także objawy ze strony układu nerwowego (zawroty głowy, ból głowy) i psychicznego (bezsenność). W obrębie przewodu pokarmowego często występowało zapalenie otrzewnej, a także rzadziej niewydolność błony otrzewnej, ból brzucha, niestrawność, wzdęcia i nudności. Zgłaszano również poważne, choć o nieznanej częstości, powikłania takie jak otorbiające stwardnienie otrzewnej oraz zmętnienie dializatu.
astenia, bakteryjne zapalenie otrzewnej, bezsenność, dializa otrzewnowa, duszność, dyspepsja, eozynofilia, gospodarka wapniowo-fosforanowa, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperwolemia, hipokaliemia, jadłowstręt, kwasica mleczanowa, morfologia krwi, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie tętnicze, obrzęk naczynioruchowy, odwodnienie, retencja płynów, równowaga kwasowo-zasadowa, stwardnienie otrzewnej, wodorowęglany w surowicy, zapalenie otrzewnej, zasadowica, zmętnienie dializatu - Leksykon leków
Działania niepożądane – Physioneal 40 z glukozą 2,27 w/v 22,7 mg/ml 22,7 g/l + 5,38 g/l + 0,184 g/l + 0,051 g/l + 2,1 g/l + 1,68 g/l
Produkt leczniczy Physioneal 40 z glukozą 2,27% w/v (22,7 mg/ml) stosowany w dializie otrzewnowej wiąże się z szeregiem działań niepożądanych, z których najczęstszą jest alkaloza metaboliczna występująca u około 10% pacjentów, manifestująca się podwyższonym stężeniem wodorowęglanów w surowicy. Inne często obserwowane zaburzenia metaboliczne to hipokaliemia, zatrzymanie płynów, hiperkalcemia oraz rzadziej hiperglikemia i kwasica mleczanowa. Działania niepożądane obejmują również dolegliwości ze strony układu pokarmowego (dyspepsja, wzdęcia), bóle głowy, bóle mięśniowo-szkieletowe oraz gorączkę. Częstość występowania działań niepożądanych została sklasyfikowana zgodnie z konwencją: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10000) oraz częstość nieznana.
alkaloza, anoreksja, astenia, bakteryjne zapalenie otrzewnej, bezsenność, ból brzucha, ból głowy, ból mięśniowo-szkieletowy, dializa otrzewnowa, dreszcze, duszność, dysfagia, dyspepsja, eozynofilia, hiperglikemia, hiperkalcemia, hiperwolemia, hipokaliemia, kwasica mleczanowa, nadciśnienie, niedociśnienie, niewydolność błony otrzewnej, nudności, obrzęk, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk twarzy, odwodnienie, otorbiające stwardnienie otrzewnej, physioneal, przepuklina, wodorowęglany w surowicy, wysypka, wzdęcia, zapalenie otrzewnej, zatrzymanie płynów, zawroty głowy, zmętnienie dializatu