kwasy organiczne

Kwasy organiczne to grupa związków chemicznych zawierających w swojej strukturze grupę karboksylową (-COOH). W medycynie i diagnostyce laboratoryjnej oznaczanie kwasów organicznych ma istotne znaczenie w rozpoznawaniu wrodzonych wad metabolizmu, szczególnie zaburzeń mitochondrialnych i peroksysomalnych.

Najważniejsze klinicznie kwasy organiczne obejmują kwas mlekowy (marker niedotlenienia tkankowego), kwas β-hydroksymasłowy (marker ketozy), kwasy cytrynianowe (markery cyklu Krebsa) oraz kwasy metylomalonowy i propionowy (markery zaburzeń metabolizmu aminokwasów). Ich nieprawidłowe stężenia mogą wskazywać na różne stany patologiczne, w tym kwasice metaboliczne, choroby wątroby, cukrzycę i wrodzone błędy metabolizmu.

Diagnostyka kwasów organicznych opiera się głównie na ich oznaczaniu w moczu metodą chromatografii gazowej sprzężonej ze spektrometrią mas (GC-MS). Pozwala to na jednoczesną identyfikację i ilościowe oznaczenie wielu kwasów organicznych, co jest szczególnie przydatne w diagnostyce wrodzonych wad metabolizmu u dzieci, często manifestujących się jako zaburzenia neurologiczne, opóźnienie rozwoju czy nawracające wymioty.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Infekcja salmonellowa – Zapobieganie i profilaktyka

Salmonelloza to zakażenie bakteriami Salmonella, przenoszone głównie przez skażoną żywność i wodę oraz kontakt ze zwierzętami. Profilaktyka opiera się na rygorystycznej higienie rąk (mycie przez minimum 20 sekund), bezpiecznym przygotowywaniu żywności zgodnie z zasadami „Clean, Separate, Cook, Chill” oraz unikaniu krzyżowego zanieczyszczenia. Zaleca się gotowanie mięsa i drobiu do temperatury wewnętrznej minimum 65°C przez 5-6 minut, unikanie spożywania surowych lub niedogotowanych jaj oraz stosowanie pasteryzowanych produktów jajecznych. Przechowywanie żywności powinno odbywać się w temperaturze poniżej 5°C, a resztki należy schładzać i chłodzić w ciągu 2 godzin (lub 1 godziny przy temp. >32°C). Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z grup ryzyka (dzieci <5 lat, osoby >65 lat, immunosupresja), które powinny unikać kontaktu z gadami, płazami i drobiem oraz spożywania niepasteryzowanych produktów. W przypadku objawów biegunki pacjenci powinni unikać przygotowywania posiłków dla innych i kontaktu z miejscami publicznymi przez co najmniej 24-48 godzin po ustąpieniu symptomów.
antybiotykooporność, bakterie Salmonella, bakteriofagi, bioasekuracja, dur brzuszny, immunosupresja, kwasy organiczne, łańcuch żywnościowy, One Health, probiotyki, Salmonella, Salmonella typhi, salmonelloza, surowe mięso, termometr spożywczy, toksoid tężcowy, WHO, zakażenie Salmonella, zanieczyszczenie krzyżowe, zanieczyszczenie żywności
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lactulose-MIP 9,75 g/15 ml

Laktuloza, będąca substancją czynną syropu Lactulose-MIP (9,75 g/15 ml), charakteryzuje się bardzo ograniczonym wchłanianiem z przewodu pokarmowego – jedynie 0,4-2% dawki ulega absorpcji w jelicie cienkim. Zaabsorbowana frakcja nie jest metabolizowana i jest wydalana w postaci niezmienionej przez nerki. Pozostała większość (98-99,6%) dociera do okrężnicy, gdzie podlega fermentacji bakteryjnej, prowadząc do powstania krótkołańcuchowych kwasów organicznych, głównie mlekowego, octowego i propionowego. Te metabolity częściowo wchłaniane do krwiobiegu, są dalej metabolizowane, co nie wpływa na ogólnoustrojową dystrybucję laktulozy, która jest praktycznie nieobecna w tkankach i nie kumuluje się w organizmie.
absorpcja z jelita cienkiego, bakterie probiotyczne, dystrybucja tkankowa, działanie osmotyczne, eliminacja laktulozy, encefalopatia wątrobowa, fermentacja bakteryjna, flora bakteryjna, interakcje enzymatyczne, kwas mlekowy, kwas octowy, kwas propionowy, kwasy organiczne, Lactulose-MIP, laktuloza, metabolizm ogólnoustrojowy, metabolizm wątrobowy, przewód pokarmowy, wydalanie w postaci niezmienionej
Leksykon substancji czynnych
Laktuloza – Właściwości farmakodynamiczne

Laktuloza jest syntetycznym disacharydem o masie cząsteczkowej 342,30, składającym się z galaktozy i fruktozy, stosowanym jako lek przeczyszczający o działaniu osmotycznym oraz w terapii encefalopatii wątrobowej. Nie ulega trawieniu ani wchłanianiu w jelicie cienkim, docierając w formie niezmienionej do jelita grubego, gdzie podlega fermentacji bakteryjnej do kwasów organicznych (m.in. kwasu mlekowego, mrówkowego i octowego) oraz CO2. Mechanizm działania przeczyszczającego opiera się na zwiększeniu ciśnienia osmotycznego i stymulacji perystaltyki jelit poprzez obniżenie pH do 5-5,5, co prowadzi do zatrzymania wody w świetle jelita i rozluźnienia mas kałowych. Efekt ten pojawia się zwykle po 24-48 godzinach od podania.
amoniak we krwi, bakterie acidofilne, bakterie jelitowe, bakterie proteolityczne, bakterie sacharolityczne, Clostridium, disacharyd, encefalopatia wątrobowa, Escherichia coli, fermentacja bakteryjna, hiperamonemia, jelito cienkie, jelito grube, kwas mlekowy, kwasy organiczne, laktuloza, lek przeczyszczający, mechanizm osmotyczny, mikroflora jelitowa, objawy encefalopatii wątrobowej, okrężnica, pałeczki kwasu mlekowego, pasaż jelitowy, perystaltyka jelit, prebiotyk, zaparcie
Leksykon chorób i schorzeń
Bromodosis (nieprzyjemny zapach stóp) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka

Bromodosis, czyli nieprzyjemny zapach stóp, wynika z interakcji między nadmiernym wydzielaniem potu (około 125 000-250 000 gruczołów potowych na stopę) a bakteriami i grzybami skóry, które metabolizują pot do kwasów organicznych i związków siarki. Główne czynniki etiologiczne to hiperhidroza, infekcje grzybicze (np. tinea pedis), nieodpowiednia higiena oraz noszenie obuwia z materiałów syntetycznych. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, wywiadzie oraz w razie potrzeby badaniach mykologicznych i laboratoryjnych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z cukrzycą, u których bromodosis może sygnalizować infekcje lub owrzodzenia stóp. W terapii stosuje się preparaty przeciwgrzybicze (klotrimazol, terbinafina), antyperspiranty (chlorek glinu), środki antybakteryjne oraz metody wspomagające, takie jak kąpiele z solą Epsom czy octem jabłkowym. W przypadkach opornych na leczenie rozważa się jontoforezę, iniekcje botuliny lub zabiegi chirurgiczne.
antyperspirant do stóp, badanie fizykalne, badanie kliniczne, badanie mykologiczne, bromodosis, chlorek glinu, flora bakteryjna, gruczoł potowy, grzybica stóp, hiperhidroza, infekcja grzybicza, jontoforeza, klotrimazol, kwasy organiczne, mydło antybakteryjne, nieprzyjemny zapach stóp, ocet jabłkowy, olejek eteryczny, olejek z drzewa herbacianego, owrzodzenie stóp, preparat antybakteryjny, preparat przeciwgrzybiczny, soda oczyszczona, sól Epsom, środek antybakteryjny, sympatektomia, terbinafina, tinea pedis
Leksykon substancji czynnych
Borówka brusznica – Właściwości farmakodynamiczne

Borówka brusznica (Vaccinium vitis-idaea L.), zawarta w preparacie Urosan fix w dawce 0,2 g liścia na saszetkę, wykazuje wielokierunkowe działanie farmakodynamiczne istotne w terapii schorzeń układu moczowego. Głównymi składnikami aktywnymi są arbutyna i jej pochodne, flawonoidy, kwasy organiczne oraz garbniki. Arbutyna ulega hydrolizie w zasadowym pH moczu (>7,0) do hydrochinonu, który wykazuje silne działanie bakteriostatyczne i bakteriobójcze wobec patogenów takich jak Escherichia coli, Proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa oraz Staphylococcus aureus. Działanie moczopędne liścia borówki brusznicy, wynikające z obecności flawonoidów i kwasów organicznych, zwiększa filtrację kłębuszkową i zmniejsza reabsorpcję wody oraz elektrolitów, co sprzyja mechanicznemu wypłukiwaniu patogenów z dróg moczowych. Ponadto, związki fenolowe hamują enzymy COX i LOX, redukując produkcję mediatorów zapalenia, a garbniki wykazują działanie ściągające na błony śluzowe, łagodząc objawy zapalne.
arbutyna, borówka brusznica, działanie diuretyczne, działanie moczopędne, działanie przeciwbakteryjne, działanie przeciwzapalne, efekt moczopędny, Escherichia coli, filtracja kłębuszkowa, flawonoidy, garbniki, hydrochinon, inhibicja cyklooksygenazy, kwasy fenolowe, kwasy organiczne, pH moczu, prostaglandyny i leukotrieny, proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa, schorzenia układu moczowego, Staphylococcus aureus, zakażenie dróg moczowych, zakażenie układu moczowego, związki fenolowe
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lactulosum Forte Polfarmex 10 g/15 ml

Laktuloza, dostępna w preparacie Lactulosum Forte Polfarmex (10 g/15 ml, zawierającym 667 mg laktulozy w 1 ml syropu), jest osmotycznym środkiem przeczyszczającym o wielokierunkowym mechanizmie działania. Po dotarciu do jelita grubego ulega bakteryjnemu rozkładowi do kwasów organicznych, co prowadzi do obniżenia pH w świetle okrężnicy oraz zwiększenia objętości treści jelitowej. Te zmiany stymulują perystaltykę jelita grubego, normalizując konsystencję stolca i eliminując zaparcia. Dodatkowo, laktuloza wykazuje właściwości prebiotyczne, wspierając wzrost bakterii probiotycznych (Bifidobacterium, Lactobacillus) oraz hamując rozwój patogenów (Clostridium, Escherichia coli), co korzystnie modyfikuje mikrobiotę jelitową i może przynosić dodatkowe korzyści zdrowotne. W leczeniu encefalopatii wątrobowej laktuloza działa poprzez kompleksową modyfikację mikrobioty jelitowej, stabilizację amoniaku w formie jonowej dzięki zakwaszeniu treści jelitowej oraz zmianę metabolizmu azotu bakteryjnego, co prowadzi do redukcji poziomu amoniaku we krwi i eliminacji toksyn azotowych. Mechanizmy te przyczyniają się do zmniejszenia objawów neuropsychicznych encefalopatii, mimo że hiperamonemia nie jest jedynym czynnikiem patogenetycznym. Preparat Lactulosum Forte Polfarmex zapewnia skuteczne działanie zarówno w terapii zaparć, jak i encefalopatii wątrobowej, dzięki synergicznemu efektowi osmotycznemu, zakwaszającemu i prebiotycznemu.
amoniak, bakterie acidofilne, Bifidobacterium, Clostridium, encefalopatia wątrobowa, Escherichia coli, flora bakteryjna, hiperamonemia, kwasy organiczne, Lactobacillus, laktuloza, lek przeczyszczający, metabolizm azotu bakteryjnego, mikrobiota jelitowa, pałeczki kwasu mlekowego, perystaltyka okrężnicy, pH okrężnicy, prebiotyk
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Owoc Borówki czernicy –

Produkt leczniczy Owoc Borówki czernicy zawiera wyłącznie owoce borówki czernicy (Vaccinum myrtillus L., fructus) w ilości 100 g surowca roślinnego na 100 g produktu. Nie przeprowadzono formalnych badań farmakodynamicznych dotyczących tego preparatu, a jego zastosowanie opiera się na tradycyjnym użyciu surowca roślinnego. Owoce borówki czernicy zawierają biologicznie czynne związki, takie jak antocyjany, garbniki, flawonoidy, kwasy organiczne oraz pektyny, które mogą odpowiadać za obserwowane efekty kliniczne w medycynie tradycyjnej.
antocyjany, borówka czernica, doświadczenie kliniczne, efekt terapeutyczny, interakcja farmakodynamiczna, kwasy organiczne, medycyna roślinna, owoc borówki czernicy, produkt leczniczy roślinny, surowiec roślinny, właściwości farmakodynamiczne, związki biologicznie czynne
Leksykon leków
Przedawkowanie – Etopozyd Accord 20 mg/ml

Przedawkowanie etopozydu (Etopozyd Accord 20 mg/ml) podawanego dożylnie w dawkach 2,4-3,5 mg/m² przez 3 dni prowadzi do poważnych objawów toksycznych, takich jak ostre zapalenie błony śluzowej przewodu pokarmowego, mielotoksyczność manifestująca się głęboką neutropenią, trombocytopenią i anemią, ciężka toksyczność wątrobowa z podwyższeniem enzymów (ALT, AST, GGT, fosfatazy alkalicznej) oraz kwasica metaboliczna. Objawy te mogą skutkować poważnymi powikłaniami, w tym trudnościami w przyjmowaniu pokarmów, ryzykiem infekcji, krwawień, niewydolnością wątroby oraz zaburzeniami równowagi kwasowo-zasadowej. Dawki przekraczające zalecane wartości stanowią istotne zagrożenie, szczególnie przy terapii długotrwałej, dlatego konieczne jest precyzyjne dawkowanie preparatu dostępnego w fiolkach o zawartości od 100 mg do 1000 mg etopozydu.
anemia, antidotum, antybiotykoterapia, ciężka infekcja, cytostatyk, czerwone krwinki, czynniki krzepnięcia, duszność, dysfagia, działanie niepożądane, enzymy wątrobowe, etopozyd, hemodializa, krwawienie, kwasica metaboliczna, kwasy organiczne, metabolity, mielotoksyczność, neutropenia, niedotlenienie tkanek, niedożywienie, niewydolność wątroby, odwodnienie, owrzodzenie jamy ustnej, płynoterapia, preparaty krwiopochodne, równowaga elektrolitowa, toksyczność wątrobowa, trombocytopenia, uszkodzenie hepatocytów, wodorowęglany w surowicy, wzrost stężenia bilirubiny, zaburzenie funkcji hepatocytów, zaburzenie metaboliczne, zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie syntezy białek, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zahamowanie funkcji szpiku kostnego, zapalenie błony śluzowej
Leksykon leków
Interakcje leku – Kwiat Bzu czarnego –

Kwiat bzu czarnego (Sambucus nigra L., flos) stosowany w formie ziół do zaparzania nie wykazuje udokumentowanych interakcji z innymi produktami leczniczymi, suplementami diety ani żywnością, co potwierdzają dostępne dane kliniczne oraz charakterystyka produktu leczniczego. Pomimo braku potwierdzonych interakcji, zaleca się zachowanie ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym, zwłaszcza przeciwzakrzepowymi, moczopędnymi, immunomodulującymi oraz hipoglikemizującymi, ze względu na obecność flawonoidów, glikozydów, kwasów organicznych i olejków eterycznych, które teoretycznie mogą wpływać na ich działanie. Brak jest również danych klinicznych dotyczących interakcji z alkoholem, jednak standardowo zaleca się unikanie spożycia alkoholu podczas farmakoterapii.
charakterystyka produktu leczniczego, choroba wątroby, działanie moczopędne, farmakoterapia, indeks terapeutyczny, kwasy organiczne, kwiat bzu czarnego, lek hipoglikemizujący, lek immunomodulujący, lek moczopędny, lek przeciwcukrzycowy, lek przeciwpłytkowy, lek przeciwzakrzepowy, olejki eteryczne, Sambucus nigra, układ odpornościowy, właściwości diuretyczne, zaburzenie krzepnięcia, zioła do zaparzania, związki biologicznie czynne