RZS

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła, autoimmunologiczna choroba zapalna, charakteryzująca się symetrycznym zapaleniem błony maziowej stawów, prowadzącym do postępującego uszkodzenia chrząstki i kości oraz niepełnosprawności. Schorzenie dotyka około 0,5-1% populacji, częściej występując u kobiet (3:1).

Patogeneza RZS obejmuje złożone interakcje genetyczne (głównie HLA-DRB1) i środowiskowe (palenie tytoniu, infekcje), prowadzące do aktywacji układu immunologicznego. Kluczową rolę odgrywają cytokiny prozapalne, w tym TNF-α, IL-1, IL-6, które stymulują produkcję metaloproteinaz i innych enzymów degradujących macierz chrząstki.

Obraz kliniczny charakteryzuje się obrzękiem, bólem i sztywnością poranną stawów, szczególnie rąk i stóp. W miarę postępu choroby dochodzi do deformacji stawów i rozwoju charakterystycznych zmian, takich jak guzki reumatoidalne. RZS to choroba układowa mogąca powodować powikłania pozastawowe, w tym zajęcie płuc, serca, naczyń oraz zwiększone ryzyko sercowo-naczyniowe.

Diagnostyka opiera się na kryteriach ACR/EULAR z 2010 roku, obejmujących ocenę kliniczną zajętych stawów, badania serologiczne (czynnik reumatoidalny, przeciwciała anty-CCP), markery stanu zapalnego oraz wykluczenie innych patologii. Leczenie wymaga wczesnej interwencji i opiera się na strategii treat-to-target, z wykorzystaniem leków modyfikujących przebieg choroby (DMARDs), w tym konwencjonalnych (metotreksat), biologicznych (inhibitory TNF, IL-6) oraz syntetycznych celowanych (inhibitory JAK).

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl