Właściwości farmakodynamiczne
Esogno 3 mg

Ogólne właściwości farmakodynamiczne eszopiklonu

Eszopiklon jest niebenzodiazepinowym lekiem nasennym, należącym do pochodnych pirolopirazyny z grupy cyklopirolonu. Istotną cechą tej substancji jest jej unikalna struktura chemiczna, która nie jest związana z pirazolopirymidynami, imidazopirymidami, benzodiazepinami ani barbituranami. Pod względem klasyfikacji farmakoterapeutycznej eszopiklon zaliczany jest do grupy leków działających na ośrodkowy układ nerwowy (psycholeptyki), podgrupy leków nasennych i uspokajających, pochodnych benzodiazepin. Substancja ta jest klasyfikowana kodem ATC: N05CF04.¹

Mechanizm działania

Dokładny mechanizm działania eszopiklonu nie został w pełni poznany, jednak opiera się on na modulacji makromolekularnych kompleksów receptora kwasu gamma-aminomasłowego (GABA)-A, zawierających podjednostki alfa-1, alfa-2, alfa-3 i alfa-5. Eszopiklon wykazuje działanie poprzez zwiększanie przewodnictwa chlorkowego wywołanego przez GABA, co skutkuje hiperpolaryzacją neuronową. Efektem tego procesu jest hamowanie transmisji neuronalnej, prowadzące do indukcji snu.²

Skuteczność kliniczna w różnych typach bezsenności

Przemijająca bezsenność

W badaniach wykorzystujących model przemijającej bezsenności u zdrowych dorosłych ochotników wykazano, że eszopiklon w dawce 3 mg wykazuje znaczącą przewagę nad placebo. Efektywność leku oceniano za pomocą obiektywnej polisomnografii, mierzącej parametry dotyczące zarówno zapadania w sen, jak i utrzymania snu. Dodatkowo, samoocena pacjentów odnośnie jakości oraz głębokości snu była znacząco lepsza w grupie otrzymującej eszopiklon w porównaniu z grupą placebo.³

Pierwotna bezsenność

Długoterminowe badania kontrolowane placebo, trwające do 6 miesięcy, przeprowadzone na pacjentach z przewlekłą bezsennością, wykazały, że eszopiklon zapewnia trwałą poprawę w zakresie:

• Zasypiania – skrócenie czasu potrzebnego do zaśnięcia⁴
• Redukcji nocnych przebudzeń – zmniejszenie częstotliwości wybudzeń w czasie snu⁵
• Całkowitego czasu snu – wydłużenie efektywnego czasu snu⁶
• Jakości snu – poprawa regeneracyjnego charakteru snu⁷

Efekty te utrzymywały się przez cały okres leczenia, co potwierdzono zarówno w pomiarach obiektywnych (polisomnografia), jak i subiektywnych (ocena pacjenta). Co istotne, stosowanie eszopiklonu prowadziło również do poprawy funkcjonowania pacjentów w ciągu dnia następującego po nocy, w której przyjęto lek.⁸

Ważnym aspektem farmakodynamicznym eszopiklonu jest brak rozwoju tolerancji na jego działanie. W badaniach kontrolowanych placebo nie zaobserwowano tolerancji u pacjentów z przewlekłą bezsennością leczonych eszopiklonem przez okres do 6 miesięcy, ani u pacjentów z bezsennością współistniejącą z depresją, lękiem lub bólem, leczonych eszopiklonem przez okres do 8 tygodni.⁹

Należy jednak podkreślić, że dawka 1 mg eszopiklonu u dorosłych wykazywała niespójną skuteczność w poprawie zasypiania i redukcji nocnych przebudzeń, a także nie wpływała na poprawę całkowitego czasu snu w żadnym z przeprowadzonych badań. W związku z tym, skuteczną dawką terapeutyczną dla dorosłych jest zazwyczaj 2 lub 3 mg.¹⁰

Bezsenność współwystępująca z innymi schorzeniami

Badania kliniczne wykazały skuteczność eszopiklonu w leczeniu bezsenności współwystępującej z różnymi schorzeniami:

1. Bezsenność współistniejąca z depresją lub lękiem – 8-tygodniowe badania pokazały, że jednoczesne podawanie eszopiklonu z selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) skutkowało znaczącą poprawą zarówno parametrów snu, jak i odpowiedzi na leczenie przeciwdepresyjne i przeciwlękowe. Efekty te oceniano przy pomocy uznanych narzędzi klinicznych, takich jak skala depresji i oceny lęku Hamiltona. Porównanie z monoterapią SSRI wykazało przewagę terapii skojarzonej.¹¹
2. Bezsenność współistniejąca z reumatoidalnym zapaleniem stawów – 4-tygodniowe badanie wykazało, że eszopiklon znacząco poprawiał parametry snu (skrócenie czasu zasypiania i wydłużenie czasu trwania snu) przez cały okres badania. Co istotne, zaobserwowano również zmniejszenie odczuwania bólu u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów leczonych eszopiklonem.¹²
3. Bezsenność związana z objawami okołomenopauzalnymi – w tym samym 4-tygodniowym badaniu eszopiklon wykazał znaczącą poprawę w zakresie parametrów snu u kobiet z objawami okołomenopauzalnymi. Dodatkowo zaobserwowano poprawę objawów związanych z nastrojem u kobiet w okresie okołomenopauzalnym i menopauzalnym leczonych eszopiklonem.¹³

Właściwości farmakodynamiczne w szczególnych grupach pacjentów

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w wieku 65 lat i więcej występuje zwiększona ekspozycja na eszopiklon, co ma istotne implikacje kliniczne. Z tego powodu całkowita dawka dobowa eszopiklonu u pacjentów starszych nie powinna przekraczać 2 mg.¹⁴

Badania z randomizacją, podwójnie ślepą próbą, kontrolowane placebo, przeprowadzone u pacjentów w podeszłym wieku z przewlekłą bezsennością (czas trwania do 12 tygodni), wykazały, że podawanie 2 mg eszopiklonu raz na dobę przed snem prowadziło do znaczącej poprawy parametrów snu. Obserwowana poprawa dotyczyła zarówno zasypiania (skrócenie latencji snu), jak i utrzymania snu (zmniejszenie liczby i czasu trwania przebudzeń nocnych), a efekty te utrzymywały się przez cały okres badania.¹⁵

Dzieci i młodzież

Europejska Agencja Leków odroczyła obowiązek dostarczania wyników badań eszopiklonu dotyczących leczenia bezsenności we wszystkich podgrupach populacji dzieci i młodzieży. Brak zatem danych dotyczących właściwości farmakodynamicznych eszopiklonu w tej grupie wiekowej.¹⁶

Charakterystyka działania farmakodynamicznego