toksyczność salicylanowa
Toksyczność salicylanowa to stan kliniczny spowodowany przedawkowaniem kwasu acetylosalicylowego (aspiryny) lub innych salicylanów, który może prowadzić do poważnych zaburzeń metabolicznych i fizjologicznych. Występuje zarówno w przypadku ostrego zatrucia (jednorazowe przyjęcie dużej dawki), jak i przewlekłego przedawkowania (kumulacja leku przy długotrwałym stosowaniu mniejszych dawek).
W patofizjologii toksyczności salicylanowej kluczową rolę odgrywa rozregulowanie równowagi kwasowo-zasadowej. Salicylany powodują początkowo hiperwentylację i zasadowicę oddechową, a następnie rozwija się kwasica metaboliczna z powodu zaburzenia metabolizmu komórkowego i gromadzenia się kwasów organicznych. Dodatkowo dochodzi do zaburzenia gospodarki węglowodanowej, elektrolitowej oraz funkcji płytek krwi.
Objawy kliniczne toksyczności salicylanowej obejmują szum w uszach (tinnitus), zawroty głowy, nudności, wymioty, hipertermię, odwodnienie, zaburzenia świadomości, a w ciężkich przypadkach obrzęk płuc, niewydolność nerek i śpiączkę. Diagnoza opiera się na wywiadzie, objawach klinicznych oraz oznaczeniu stężenia salicylanów w surowicy krwi.
Leczenie toksyczności salicylanowej polega na eliminacji leku z organizmu (płukanie żołądka, podanie węgla aktywowanego), wyrównaniu zaburzeń metabolicznych (nawodnienie, korekta elektrolitów), alkalizacji moczu w celu zwiększenia wydalania salicylanów oraz w ciężkich przypadkach na zastosowaniu hemodializy. Istotne jest monitorowanie parametrów życiowych i szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania, gdyż nieleczona toksyczność salicylanowa może prowadzić do zgonu.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Bengay Maść Przeciwbólowa (150 mg + 100 mg)/g
Bengay Maść Przeciwbólowa zawiera 150 mg/g salicylanu metylu oraz 100 mg/g mentolu jako substancje czynne. Przedawkowanie lub niewłaściwe stosowanie preparatu, zwłaszcza na rozległych powierzchniach skóry lub przez dłuższy czas, może prowadzić do toksyczności salicylanowej. Salicylan metylu wchłania się przez skórę, co może skutkować kumulacją i objawami zatrucia salicylanami. Szczególnie niebezpieczne jest przypadkowe spożycie maści, które może wywołać poważne reakcje toksyczne wymagające natychmiastowej konsultacji lekarskiej i potencjalnej hospitalizacji.