szlak TGF-β1/SMAD
Szlak sygnałowy TGF-β1/SMAD stanowi kluczowy mechanizm regulacji wielu procesów komórkowych, w tym proliferacji, różnicowania, migracji i apoptozy. Transformujący czynnik wzrostu beta-1 (TGF-β1) po związaniu ze swoim receptorem inicjuje kaskadę fosforylacji białek SMAD, które są głównymi przekaźnikami sygnału wewnątrzkomórkowego.
Mechanizm działania szlaku rozpoczyna się od przyłączenia TGF-β1 do receptora typu II (TβRII), co prowadzi do rekrutacji i fosforylacji receptora typu I (TβRI). Aktywowany TβRI fosforyluje białka SMAD2 i SMAD3 (tzw. białka R-SMAD), które następnie tworzą kompleks z białkiem SMAD4 (Co-SMAD). Powstały kompleks przemieszcza się do jądra komórkowego, gdzie reguluje ekspresję genów docelowych.
Zaburzenia w funkcjonowaniu szlaku TGF-β1/SMAD są związane z patogenezą wielu chorób, w tym zwłóknienia narządów, chorób autoimmunologicznych oraz nowotworów. W kontekście onkologicznym szlak ten wykazuje dualizm funkcjonalny – na wczesnych etapach kancerogenezy działa jako supresor nowotworowy, hamując proliferację komórek, natomiast w zaawansowanych stadiach może promować progresję nowotworu poprzez indukcję przejścia nabłonkowo-mezenchymalnego (EMT) i metastazy.
Modulacja szlaku TGF-β1/SMAD stanowi obiecujący cel terapeutyczny w leczeniu chorób zwłóknieniowych oraz nowotworów. Strategie terapeutyczne obejmują stosowanie przeciwciał neutralizujących TGF-β1, inhibitorów kinazy receptorów TGF-β oraz oligonukleotydów antysensownych ukierunkowanych na komponenty szlaku.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ostre uszkodzenie nerek – Patofizjologia i mechanizm
Ostre uszkodzenie nerek (AKI) to zespół kliniczny charakteryzujący się nagłym spadkiem funkcji nerek, manifestującym się wzrostem stężenia kreatyniny i zmniejszeniem diurezy w ciągu godzin do dni. Etiologia AKI dzieli się na trzy główne kategorie: przednerkową (55% przypadków, związana z hipoperfuzją nerek i aktywacją układu RAAS, wazopresyny oraz układu współczulnego), śródnerkową (uszkodzenie miąższu nerek, najczęściej ostra martwica cewek nerkowych – ATN, wywołana niedokrwieniem, sepsą lub nefrotoksynami) oraz zanerkową (obstrukcja odpływu moczu prowadząca do wzrostu ciśnienia wewnątrzcewkowego i zmniejszenia GFR). Patofizjologia obejmuje uszkodzenie rąbka szczoteczkowego, depolimeryzację cytoszkieletu aktynowego, aktywację układu dopełniacza, oraz różne formy śmierci komórkowej (apoptoza, nekroptoza, ferroptoza, piroptoza). Odpowiedź immunologiczna z udziałem neutrofili, makrofagów, komórek dendrytycznych i limfocytów T CD4+ odgrywa kluczową rolę w progresji uszkodzenia. Stres oksydacyjny i dysfunkcja śródbłonka nasilają proces zapalny i uszkodzenie nerek, a autofagia pełni funkcję nefroprotekcyjną, chroniąc komórki przed apoptozą.
apoptoza komórki, autofagia, azotemia przednerkowa, dysfagia, ferroptoza, hiperfosfatemia, hiperkaliemia, hipoperfuzja nerek, komórki dendrytyczne, limfocyty T, makrofagi, mikroRNA, modyfikacje epigenetyczne, nefropatia obstrukcyjna, nekroptoza, neutrofile, ostra martwica cewek nerkowych, ostre uszkodzenie nerek, piroptoza, połączenia ścisłe, przewlekła choroba nerek, rąbek szczoteczkowy, reaktywne formy tlenu, regulatorowe limfocyty T, starzenie komórkowe, stres oksydacyjny, szlak Hippo, szlak TGF-β1/SMAD, szlak Wnt/β-katenina, układ dopełniacza, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zanerkowe AKI, zespół wątrobowo-nerkowy, zwłóknienie śródmiąższowe