zwłóknienie śródmiąższowe
Zwłóknienie śródmiąższowe to patologiczny proces charakteryzujący się nadmiernym odkładaniem się składników macierzy pozakomórkowej, głównie kolagenu, w przestrzeni śródmiąższowej narządów. Najczęściej dotyczy płuc, wątroby, nerek i serca, prowadząc do postępującego upośledzenia funkcji tych organów.
W przypadku płuc, zwłóknienie śródmiąższowe (IPF – idiopatyczne włóknienie płuc) objawia się stopniowym zastępowaniem prawidłowej tkanki płucnej przez tkankę włóknistą, co skutkuje upośledzeniem wymiany gazowej. Choroba manifestuje się dusznością wysiłkową, przewlekłym kaszlem oraz nieprawidłowościami w badaniach obrazowych (charakterystyczny obraz „plastra miodu” w tomografii komputerowej wysokiej rozdzielczości).
Patogeneza zwłóknienia śródmiąższowego obejmuje przewlekłe uszkodzenie tkanki, aktywację komórek zapalnych i fibroblastów oraz zaburzenie równowagi między procesami naprawczymi a degeneracyjnymi. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na szkodliwe substancje (np. azbest, krzem), choroby autoimmunologiczne, niektóre leki oraz predyspozycje genetyczne.
Leczenie zwłóknienia śródmiąższowego zależy od przyczyny i stopnia zaawansowania choroby. W terapii stosuje się leki przeciwfibrotyczne (pirfenidon, nintedanib), kortykosteroidy oraz leki immunosupresyjne. W zaawansowanych przypadkach może być konieczne przeszczepienie narządu. Rokowanie jest zróżnicowane, ale w przypadku idiopatycznego włóknienia płuc średni czas przeżycia wynosi 3-5 lat od momentu diagnozy.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Artretyzm – Objawy
Artretyzm, obejmujący głównie chorobę zwyrodnieniową stawów (osteoartretyzm) oraz reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), charakteryzuje się przewlekłym stanem zapalnym i postępującym uszkodzeniem stawów. Osteoartretyzm dotyka około 3,8% populacji i cechuje się mechanicznym zużyciem chrząstki stawowej, z poranną sztywnością trwającą <30 minut oraz bólem nasilającym się podczas aktywności. RZS, występujące u około 0,24% populacji, ma podłoże autoimmunologiczne, objawia się symetrycznym zajęciem stawów, poranną sztywnością >1 godziny oraz objawami ogólnoustrojowymi (zmęczenie, gorączka, utrata masy ciała). Obie jednostki przebiegają w stadiach, od wczesnych zmian po zaawansowane uszkodzenia, z możliwością wystąpienia erozji kostnych, deformacji i znacznej niepełnosprawności.
błona maziowa stawów, ból stawów, choroba autoimmunologiczna, choroba zwyrodnieniowa stawów, chrząstka stawowa, DMARD, erozja kości, fizjoterapia, guzki reumatoidalne, lek modyfikujący przebieg choroby, nadgarstek, obrzęk stawów, ograniczony zakres ruchu, osteoartretyzm, przykurcz stawu, remisja, remisja choroby, reumatoidalne zapalenie stawów, reumatolog, stan zapalny, staw śródręczno-paliczkowy, suchość oczu, sztywność stawów, zaostrzenie choroby, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie płuc, zapalenie stawów, zwłóknienie śródmiąższowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Cyclaid
Produkt leczniczy Cyclaid (cyklosporyna) wymaga ścisłego nadzoru medycznego ze względu na ryzyko nefrotoksyczności, hepatotoksyczności oraz zwiększonego ryzyka zakażeń i nowotworów. Monitorowanie obejmuje regularne badania lekarskie, pomiary ciśnienia tętniczego, kontrolę parametrów laboratoryjnych (w tym stężenia kreatyniny, mocznika, bilirubiny, enzymów wątrobowych, lipidów, potasu i magnezu) oraz stężenia cyklosporyny we krwi metodami specyficznymi (przeciwciała monoklonalne, HPLC). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów po transplantacji, z zaburzeniami czynności nerek, w wieku powyżej 65 lat oraz u osób stosujących leki wpływające na farmakokinetykę cyklosporyny (np. inhibitory CYP3A4, statyny, lerkanidypinę). Dawka początkowa u pacjentów z nieprawidłową czynnością nerek powinna wynosić 2,5 mg/kg mc./dobę. Należy unikać jednoczesnego stosowania cyklosporyny z takrolimusem oraz lekami nefrotoksycznymi, a także ekspozycji na promieniowanie UVB i fotochemioterapię PUVA ze względu na ryzyko nowotworów skóry.
atopowe zapalenie skóry, chłoniak, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, choroba nowotworowa, ciśnienie tętnicze krwi, endogenne zapalenie błony naczyniowej oka, fotochemioterapia PUVA, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kreatynina, leczenie immunosupresyjne, łuszczyca, miopatia, nefropatia o minimalnych zmianach, nefropatia związana z wirusem polioma, niewydolność wątroby, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, promieniowanie UVB, rabdomioliza, reumatoidalne zapalenie stawów, toksyczność nerkowa, toksyczność wątrobowa, zaburzenie czynności nerek, zakażenie oportunistyczne, zakażenie wirusem opryszczki, zapalenie wątroby, zespół Behceta, zespół nerczycowy, żółtaczka, zwłóknienie śródmiąższowe - Leksykon chorób i schorzeń
Feochromocytoma – Patofizjologia i mechanizm
Feochromocytoma to rzadki nowotwór neuroendokrynny wywodzący się z komórek chromafinowych rdzenia nadnerczy, charakteryzujący się autonomiczną, nadmierną produkcją katecholamin, głównie noradrenaliny i adrenaliny. Zaburzenia syntezy katecholamin wynikają z podwyższonej aktywności enzymów takich jak hydroksylaza tyrozynowa, co prowadzi do różnych wzorców wydzielania (napadowe, ciągłe lub mieszane) i manifestacji klinicznych, w tym nadciśnienia tętniczego i tachyarytmii. Feochromocytoma wykazuje wysoką dziedziczność (do 40%), często związana z mutacjami germinalnymi w genach takich jak RET, VHL, NF1 oraz podjednostkach dehydrogenazy bursztynianowej (SDHB, SDHC, SDHD). Patogeneza obejmuje trzy główne szlaki molekularne: pseudohipoksji (klaster 1), sygnalizacji kinaz (klaster 2) oraz mutacje somatyczne (klaster 3), z kluczową rolą mutacji SDH prowadzących do stabilizacji czynnika HIF i zmian epigenetycznych sprzyjających transformacji nowotworowej.
adrenalina, białko aktywujące GTPazę, cykl Krebsa, czynnik indukowany hipoksją, degradacja proteasomalna, dehydrogenaza bursztynianowa, dekarboksylaza L-aromatycznych aminokwasów, dihydroksyfenyloalanina, fenoksybenzamina, gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza, hydroksylaza prolilowa, hydroksylaza tyrozynowa, inhibitor kanału wapniowego, insulinooporność, kardiomiopatia katecholaminowa, łańcuch oddechowy, naciek jednojądrzasty, nadprodukcja katecholamin, nerwiakowłókniakowatość typu 1, nikardypina, noradrenalina, prazosyna, protoonkogen RET, pseudohipoksja, reaktywna forma tlenu, receptor adrenergiczny, siarczan magnezu, szlak Ras/Raf/MEK/ERK, transformacja nowotworowa, trzustka, ubikwitynacja, zespół von Hippel-Lindau, zwłóknienie śródmiąższowe, β-hydroksylaza dopaminy - Leksykon substancji czynnych
Cyklosporyna – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Cyklosporyna jest lekiem immunosupresyjnym wymagającym ścisłego nadzoru medycznego, szczególnie u pacjentów po transplantacji oraz w leczeniu schorzeń takich jak łuszczyca czy atopowe zapalenie skóry. Monitorowanie obejmuje regularne badania kliniczne, kontrolę ciśnienia tętniczego, czynności nerek (w tym stężenia kreatyniny i eGFR) oraz parametrów wątrobowych. Dawka powinna być dostosowywana indywidualnie, zwłaszcza u pacjentów z zaburzoną czynnością nerek, u których początkowa dawka wynosi 2,5 mg/kg mc./dobę. Należy unikać stosowania u pacjentów z niewyrównanym nadciśnieniem, ciężkimi zakażeniami oraz nowotworami złośliwymi. Cyklosporyna zwiększa ryzyko rozwoju chłoniaków, nowotworów skóry oraz zakażeń oportunistycznych, w tym nefropatii związanej z wirusem BK i postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML). Pacjenci powinni unikać ekspozycji na promieniowanie UVB i fotochemioterapię PUVA.
antagonista receptora angiotensyny II, atopowe zapalenie skóry, białko transportujące aniony organiczne, chłoniak, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, ciśnienie tętnicze krwi, cyklosporyna, fotochemioterapia PUVA, glikoproteina p, gronkowiec złocisty, hepatotoksyczność, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, hydroksystearynian makrogologlicerolu, inhibitor CYP3A4, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor reduktazy HMG-CoA, leczenie immunosupresyjne, lek moczopędny, leukoencefalopatia wieloogniskowa postępująca, metoda HPLC, nadciśnienie tętnicze, nefropatia, nefropatia o minimalnych zmianach, nefrotoksyczność, niewydolność wątroby, nowotwór skóry, promieniowanie UVB, przeciwciało monoklonalne, reumatoidalne zapalenie stawów, wirus opryszczki, wirus polioma, zakażenie grzybicze, zapalenie błony naczyniowej, zespół Behceta, zespół nerczycowy, zwłóknienie śródmiąższowe - Leksykon chorób i schorzeń
Ostre uszkodzenie nerek – Patofizjologia i mechanizm
Ostre uszkodzenie nerek (AKI) to zespół kliniczny charakteryzujący się nagłym spadkiem funkcji nerek, manifestującym się wzrostem stężenia kreatyniny i zmniejszeniem diurezy w ciągu godzin do dni. Etiologia AKI dzieli się na trzy główne kategorie: przednerkową (55% przypadków, związana z hipoperfuzją nerek i aktywacją układu RAAS, wazopresyny oraz układu współczulnego), śródnerkową (uszkodzenie miąższu nerek, najczęściej ostra martwica cewek nerkowych – ATN, wywołana niedokrwieniem, sepsą lub nefrotoksynami) oraz zanerkową (obstrukcja odpływu moczu prowadząca do wzrostu ciśnienia wewnątrzcewkowego i zmniejszenia GFR). Patofizjologia obejmuje uszkodzenie rąbka szczoteczkowego, depolimeryzację cytoszkieletu aktynowego, aktywację układu dopełniacza, oraz różne formy śmierci komórkowej (apoptoza, nekroptoza, ferroptoza, piroptoza). Odpowiedź immunologiczna z udziałem neutrofili, makrofagów, komórek dendrytycznych i limfocytów T CD4+ odgrywa kluczową rolę w progresji uszkodzenia. Stres oksydacyjny i dysfunkcja śródbłonka nasilają proces zapalny i uszkodzenie nerek, a autofagia pełni funkcję nefroprotekcyjną, chroniąc komórki przed apoptozą.
apoptoza komórki, autofagia, azotemia przednerkowa, dysfagia, ferroptoza, hiperfosfatemia, hiperkaliemia, hipoperfuzja nerek, komórki dendrytyczne, limfocyty T, makrofagi, mikroRNA, modyfikacje epigenetyczne, nefropatia obstrukcyjna, nekroptoza, neutrofile, ostra martwica cewek nerkowych, ostre uszkodzenie nerek, piroptoza, połączenia ścisłe, przewlekła choroba nerek, rąbek szczoteczkowy, reaktywne formy tlenu, regulatorowe limfocyty T, starzenie komórkowe, stres oksydacyjny, szlak Hippo, szlak TGF-β1/SMAD, szlak Wnt/β-katenina, układ dopełniacza, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zanerkowe AKI, zespół wątrobowo-nerkowy, zwłóknienie śródmiąższowe - Leksykon chorób i schorzeń
Ogniskowe segmentowe stwardnienie kłębuszków nerkowych – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ogniskowe segmentowe stwardnienie kłębuszków nerkowych (FSGS) jest istotną przyczyną zespołu nerczycowego i progresji do schyłkowej niewydolności nerek (ESRD). Rokowanie jest zróżnicowane, z 5-letnim przeżyciem na poziomie 75%, 10-letnim 50% i 15-letnim 38%, a około 20% pacjentów rozwija ESRD. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są odpowiedź na leczenie kortykosteroidami, stopień białkomoczu, obecność zespołu nerczycowego przy rozpoznaniu, poziom kreatyniny w surowicy oraz stopień zwłóknienia śródmiąższowego i sklerozy kłębuszków. Wariant histopatologiczny, zwłaszcza kolagenowy, wiąże się z gorszym rokowaniem, natomiast wariant wierzchołkowy ma lepszą odpowiedź na immunosupresję. Zajęcie >15% kłębuszków (grupa F2) zwiększa ryzyko progresji do ESRD 2,3-krotnie, a przy sklerozie ≥20% ryzyko wzrasta 4,6-krotnie. Remisja białkomoczu jest najkorzystniejszym wskaźnikiem długoterminowej stabilności funkcji nerek.
białkomocz, biopsja nerki, dializa, filtr kłębuszkowy, GFR, glikokortykosteroidy, inhibitory kalcyneuryny, kreatynina w surowicy, leczenie immunosupresyjne, mikroRNA, mykofenolan, ogniskowe segmentowe stwardnienie kłębuszków nerkowych, oporność na steroidy, plazmafereza, przeszczepienie nerki, przewlekła choroba nerek, regresja Coxa, remisja białkomoczu, schyłkowa niewydolność nerek, skleroza kłębuszków nerkowych, uszkodzenie podocytów, zespół nerczycowy, zwłóknienie śródmiąższowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sandimmun Neoral
Sandimmun Neoral, zawierający cyklosporynę, wymaga ścisłego monitorowania klinicznego i laboratoryjnego ze względu na swoje działanie immunosupresyjne oraz ryzyko działań niepożądanych, takich jak nefrotoksyczność (wzrost kreatyniny i mocznika), hepatotoksyczność (zwiększenie bilirubiny i enzymów wątrobowych) oraz zwiększone ryzyko nowotworów złośliwych, zwłaszcza chłoniaków i nowotworów skóry. Zaleca się regularne badania czynności nerek, wątroby, ciśnienia tętniczego oraz stężenia cyklosporyny we krwi, preferencyjnie metodą z użyciem swoistego przeciwciała monoklonalnego lub HPLC. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w podeszłym wieku, z zaburzeniami czynności nerek, a także podczas stosowania leków wpływających na metabolizm cyklosporyny (CYP3A4, P-gp). Monitorowanie stężenia potasu i magnezu jest istotne ze względu na ryzyko hiperkaliemii i hipomagnezemii. Przerwanie terapii jest wskazane w przypadku niekontrolowanego nadciśnienia tętniczego lub rozwoju poważnych działań niepożądanych.
antagonista receptora angiotensyny II, atopowe zapalenie skóry, chłoniak, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, cyklosporyna, endogenne zapalenie błony naczyniowej oka, fotochemioterapia PUVA, gronkowiec złocisty, hiperkaliemia, hipomagnezemia, inhibitor konwertazy angiotensyny, izradypina, łuszczyca, nefropatia BK, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność wątroby, nowotwór złośliwy, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, promieniowanie UVB, rabdomioliza, reumatoidalne zapalenie stawów, terapia immunosupresyjna, wirus JC, wirus opryszczki, wirus Polyomaviridae, zapalenie wątroby, zespół Behceta, zespół nerczycowy, żółtaczka, zwłóknienie śródmiąższowe - Leksykon chorób i schorzeń
Przerost lewej komory serca – Patofizjologia i mechanizm
Przerost lewej komory serca (LVH) jest adaptacyjnym mechanizmem kompensacyjnym w odpowiedzi na przeciążenie hemodynamiczne, najczęściej spowodowane nadciśnieniem tętniczym lub stenozą zastawki aortalnej. Patofizjologia LVH obejmuje przerost kardiomiocytów (koncentryczny przy przeciążeniu ciśnieniowym i ekscentryczny przy przeciążeniu objętościowym), aktywację neurohormonalną (układ współczulny, RAAS, wazopresyna, ANP), oraz rozwój zwłóknienia mięśnia sercowego, które prowadzi do zwiększonej sztywności ścian i dysfunkcji rozkurczowej. Kluczowe szlaki sygnałowe zaangażowane w rozwój LVH to MAPK, ERK, CaMKII oraz NFAT, a także mechanizmy związane z napływem wapnia i remodelowaniem macierzy pozakomórkowej. Genetyka odgrywa istotną rolę, zwłaszcza w kardiomiopatii przerostowej, gdzie mutacje w genach kodujących białka sarkomerowe prowadzą do patologicznego przerostu i dezorganizacji kardiomiocytów. Zwłóknienie śródmiąższowe i zastępcze jest kluczowym elementem progresji LVH do niewydolności serca, a dysfunkcja mikrokrążenia wieńcowego i niedokrwienie mięśnia sercowego dodatkowo pogarszają rokowanie.
białka sarkomerowe, bloker receptora angiotensyny, choroba Fabry’ego, dysfunkcja mikrokrążenia wieńcowego, dysfunkcja rozkurczowa, dysfunkcja skurczowa, enzym konwertujący angiotensynę, inhibitor konwertazy angiotensyny, kardiomiopatia przerostowa, kardiomiopatia rozstrzeniowa, lizosomalna choroba spichrzeniowa, macierz pozakomórkowa, masa lewej komory, migotanie komór, nadciśnienie tętnicze, nagła śmierć sercowa, niedomykalność aortalna, niedomykalność mitralna, niewydolność serca, przerost ekscentryczny, przerost koncentryczny, przerost lewej komory serca, stenoza zastawki aortalnej, syntaza tlenku azotu, szpik kostny, tachykardia komorowa, układ renina-angiotensyna, układ renina-angiotensyna-aldosteron, zwłóknienie mięśnia sercowego, zwłóknienie śródmiąższowe - Leksykon substancji czynnych
Cyklosporyna – Działania niepożądane
Cyklosporyna, stosowana jako lek immunosupresyjny, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, których częstość i nasilenie zależą od dawki oraz czasu terapii. Do najczęstszych należą nefrotoksyczność (zarówno ostra, z hiperkaliemią, hipomagnezemią i hiperurykemią, jak i przewlekła z morfologicznymi zmianami nerek), nadciśnienie tętnicze, drżenie, hirsutyzm, zaburzenia żołądkowo-jelitowe (biegunka, nudności, wymioty) oraz zaburzenia metaboliczne, takie jak hiperlipidemia i hiperglikemia. Ponadto, terapia cyklosporyną zwiększa ryzyko zakażeń wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych, w tym reaktywacji poliomawirusa (nefropatia PVAN) i wirusa JC (postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia – PML). Występują także poważne działania neurologiczne, od drżeń i bólów głowy po encefalopatię z zespołem PRES, a także ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych, zwłaszcza chłoniaków i nowotworów skóry, co jest związane z immunosupresją.
ataksja móżdżkowa, cholestaza, cyklosporyna, ginekomastia, hepatotoksyczność, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, hirsutyzm, inhibitor kalcyneuryny, lek immunosupresyjny, leukopenia, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nefrotoksyczność, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, parestezje, polineuropatia ruchowa, poliomawirus, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przerost dziąseł, reakcja rzekomoanafilaktyczna, zaburzenia limfoproliferacyjne, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół bólowy wywołany inhibitorem kalcyneuryny, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, żółtaczka, zwłóknienie śródmiąższowe, zwyrodnienie szkliste tętniczek - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sandimmun Neoral 50 mg
Cyklosporyna (Sandimmun Neoral) wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, z dominującymi zaburzeniami czynności nerek (w tym nefrotoksycznością ostrą i przewlekłą), nadciśnieniem tętniczym, zaburzeniami metabolicznymi (hiperlipidemia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hipomagnezemia, hiperurykemia) oraz objawami neurologicznymi (drżenie, bóle głowy, drgawki, encefalopatia). Częstość i nasilenie działań niepożądanych koreluje z dawką i wskazaniem do leczenia, przy czym pacjenci po transplantacji, stosujący wyższe dawki i długotrwałą immunosupresję, są szczególnie narażeni. Ponadto, terapia cyklosporyną zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych (wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych, pasożytniczych), w tym poważnych powikłań takich jak nefropatia poliomawirusowa (PVAN) i postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML). Zgłaszano także podwyższone ryzyko rozwoju chłoniaków, chorób limfoproliferacyjnych oraz nowotworów skóry, co jest związane z intensywnością i czasem trwania immunosupresji.
chłoniak, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, cyklosporyna, drgawki, encefalopatia, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, hirsutyzm, inhibitor kalcyneuryny, jadłowstręt, leukopenia, małopłytkowość, mialgia, mikroangiopatia zakrzepowa, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nefropatia związana z poliomawirusem, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, parestezja, polineuropatia ruchowa, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przerost dziąseł, wrzód trawienny, wysypka alergiczna, zaburzenie czynności nerek, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zanik kanalików, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół bólowy wywołany przez inhibitor kalcyneuryny, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, żółtaczka, zwłóknienie śródmiąższowe, zwyrodnienie szkliste tętniczek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Cyclaid
Produkt leczniczy Cyclaid, zawierający cyklosporynę, wymaga ścisłego nadzoru medycznego ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym nefrotoksyczności, hepatotoksyczności oraz zwiększonego ryzyka rozwoju chorób nowotworowych, zwłaszcza chłoniaków i nowotworów skóry. Zaleca się regularne monitorowanie parametrów klinicznych, takich jak ciśnienie tętnicze, czynność nerek (w tym stężenie kreatyniny i eGFR), oraz parametrów laboratoryjnych, w tym stężenia cyklosporyny we krwi, bilirubiny, enzymów wątrobowych, lipidów, potasu i magnezu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w podeszłym wieku, z zaburzeniami czynności nerek, a także u osób z łuszczycą lub atopowym zapaleniem skóry, u których konieczne jest unikanie ekspozycji na promieniowanie UVB i fotochemioterapii PUVA. Wskazane jest prowadzenie pacjentów po transplantacji w wyspecjalizowanych ośrodkach transplantacyjnych z możliwością szybkiej interwencji medycznej. Dawki cyklosporyny powinny być dostosowywane indywidualnie, a w przypadku wystąpienia nefrotoksyczności lub nadciśnienia tętniczego rozważane jest zmniejszenie dawki lub przerwanie terapii.
antagonista receptora angiotensyny II, atopowe zapalenie skóry, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, choroba nowotworowa, ciśnienie tętnicze krwi, cyklosporyna, CYP3A4, fotochemioterapia PUVA, glikoproteina p, gronkowiec złocisty, hiperurykemia, hipomagnezemia, HPLC, inhibitor konwertazy angiotensyny, łuszczyca, nadciśnienie tętnicze, nefropatia BK, nefropatia o minimalnych zmianach, nefrotoksyczność, niewydolność wątroby, NLPZ, objawy neurologiczne, opryszczka, ośrodek transplantacyjny, parametry kliniczne i laboratoryjne, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, promieniowanie UVB, przeciwciało monoklonalne, rabdomioliza, reumatoidalne zapalenie stawów, statyny, stężenie kreatyniny, szczepionka atenuowana, terapia immunosupresyjna, zakażenie oportunistyczne, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie wątroby, zespół Behceta, zespół nerczycowy, żółtaczka, zwłóknienie śródmiąższowe - Leksykon chorób i schorzeń
Hydronephrosis to po polsku „hydronefroza”. – Objawy
Hydronefroza to patologiczne poszerzenie układu kielichowo-miedniczkowego nerki spowodowane utrudnionym odpływem moczu, które może występować na różnych poziomach dróg moczowych. Objawy są zróżnicowane i zależą od przyczyny, stopnia oraz czasu trwania niedrożności, obejmując ból w okolicy lędźwiowej, nudności, krwiomocz, zakażenia układu moczowego oraz zaburzenia mikcji. Ostra hydronefroza rozwija się szybko, często w ciągu kilku godzin, i może być spowodowana np. kamicą nerkową, natomiast przewlekła forma rozwija się powoli i może prowadzić do nieodwracalnej utraty funkcji nerek. U dzieci, zwłaszcza niemowląt, hydronefroza często przebiega bezobjawowo, a około 75% przypadków wykrytych prenatalnie ustępuje samoistnie. Klasyfikacja stopnia nasilenia hydronefrozy od I do IV pozwala na odpowiednie planowanie leczenia i monitorowania pacjentów.
bolesne oddawanie moczu, diureza poobstrukcyjna, dysuria, filtracja kłębuszkowa, hematuria, hydronefroza, hydronefroza prenatalna, kamica nerkowa, kamień nerkowy, miąższ nerkowy, nadciśnienie tętnicze, niedrożność dróg moczowych, niewydolność nerek, odmiedniczkowe zapalenie nerek, posocznica, sepsa, układ kielichowo-miedniczkowy, układ renina-angiotensyna, wskaźnik filtracji kłębuszkowej, zakażenie układu moczowego, zwłóknienie śródmiąższowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sandimmun Neoral
Sandimmun Neoral, zawierający cyklosporynę, wymaga stosowania pod ścisłą kontrolą lekarzy doświadczonych w terapii immunosupresyjnej, ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak nefrotoksyczność, hepatotoksyczność, nadciśnienie tętnicze oraz zwiększone ryzyko rozwoju chłoniaków i nowotworów złośliwych, zwłaszcza skóry. Monitorowanie funkcji nerek (w tym stężenia kreatyniny i eGFR), parametrów wątrobowych, ciśnienia tętniczego oraz stężenia cyklosporyny we krwi (preferowane metody: swoiste przeciwciało monoklonalne lub HPLC) jest kluczowe dla bezpieczeństwa terapii. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w podeszłym wieku, z zaburzeniami czynności nerek, a także podczas stosowania leków wpływających na metabolizm cyklosporyny (CYP3A4, P-gp), w tym statyn, leków nefrotoksycznych oraz inhibitorów konwertazy angiotensyny. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania cyklosporyny i takrolimusu oraz ekspozycji na promieniowanie UVB i fotochemioterapię PUVA, zwłaszcza u pacjentów z łuszczycą lub atopowym zapaleniem skóry.
atopowe zapalenie skóry, bilirubina, chłoniak, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, fotochemioterapia PUVA, hiperkaliemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, kreatynina, leczenie immunosupresyjne, lerkanidypina, łuszczyca, nefropatia BK, nefropatia o minimalnych zmianach, nefrotoksyczność, niewydolność wątroby, odrzucanie przeszczepu, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reumatoidalne zapalenie stawów, rozpad mięśni prążkowanych, statyna, transplantacja, wirus JC, zapalenie wątroby, zespół Behceta, zespół nerczycowy, ziarnica złośliwa, żółtaczka, zwłóknienie śródmiąższowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sandimmun Neoral 25 mg
Lek Sandimmun Neoral zawierający cyklosporynę wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, z których najistotniejsze klinicznie to nefrotoksyczność (występująca bardzo często), objawiająca się zaburzeniami czynności nerek, takimi jak wzrost stężenia kreatyniny i mocznika oraz zaburzenia homeostazy jonowej (hiperkaliemia, hipomagnezemia, hiperurykemia). Przewlekła nefrotoksyczność manifestuje się zmianami morfologicznymi, w tym zwyrodnieniem szklistym tętniczek, zanikiem kanalików i zwłóknieniem śródmiąższowym. Często obserwuje się także nadciśnienie tętnicze, drżenie (bardzo często), bóle głowy, drgawki i parestezje. Rzadziej występują poważne encefalopatie, w tym zespół PRES, polineuropatia ruchowa oraz obrzęk tarczy nerwu wzrokowego. Toksyczność wątrobowa, choć rzadka, może prowadzić do cholestazy, żółtaczki, zapalenia wątroby i niewydolności wątroby, szczególnie u pacjentów z chorobami współistniejącymi lub stosujących inne hepatotoksyczne leki, co w niektórych przypadkach skutkowało zgonem.
chłoniak, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, cyklosporyna, drgawki, drżenie, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, hirsutyzm, inhibitor kalcyneuryny, jadłowstręt, kurcze mięśni, leukopenia, małopłytkowość, mialgia, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nefropatia związana z poliomawirusem, nefrotoksyczność, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, parestezje, polineuropatia ruchowa, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przerost dziąseł, tarcza zastoinowa, wrzód trawienny, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, zakażenie uogólnione, zapalenie wątroby, zespół bólowy wywołany inhibitorem kalcyneuryny, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, żółtaczka, zwłóknienie śródmiąższowe, zwyrodnienie szkliste tętniczek - Leksykon chorób i schorzeń
Lipoedema – Patofizjologia i mechanizm
Lipoedema to przewlekła, postępująca choroba tkanki tłuszczowej, dotykająca głównie kobiety (10-11% populacji żeńskiej), charakteryzująca się symetrycznym powiększeniem tkanki tłuszczowej w kończynach dolnych, biodrach i pośladkach, z oszczędzeniem dłoni i stóp. Patogeneza obejmuje zaburzenia adipogenezy, mikroangiopatię oraz dysfunkcję mikrokrążenia limfatycznego, z istotnym udziałem czynników genetycznych (np. geny AKR1C1, LHFPL6) i hormonalnych, zwłaszcza estrogenów. Histologicznie obserwuje się hipertrofię i hiperplazję adipocytów, przewlekły stan zapalny z obecnością makrofagów i komórek tucznych, a także zwłóknienie śródmiąższowe. Mikroangiopatia powoduje zwiększoną przepuszczalność naczyń włosowatych i limfatycznych, co prowadzi do obrzęku i uszkodzenia tkanek. Dysfunkcja układu limfatycznego, w tym powstawanie mikroaneuryzmatów i zwiększona przepuszczalność naczyń limfatycznych, przyczynia się do rozwoju lipolimfoedemy. W badaniach transkryptomicznych wykazano ponad 4400 różnic w ekspresji genów, m.in. nadekspresję regulatora cyklu komórkowego Bub1, co koreluje ze zwiększoną proliferacją komórek macierzystych tkanki tłuszczowej i może stanowić cel terapeutyczny. Profil lipidowy i metabolity w tkance lipoedematycznej są istotnie zmienione, a podwyższona zawartość sodu w tkance podskórnej wskazuje na zaburzenia homeostazy płynów i zapalenie prowadzące do włóknienia ECM.
adipogeneza, czynnik płytkowy 4, drenaż limfatyczny, dziedziczenie autosomalne dominujące, hiperplazja adipocytów, hipertrofia adipocytów, hormony steroidowe, lipodystrofia, lipoedema, macierz zewnątrzkomórkowa, mikroangiopatia, mikroangiopatia naczyń, obrzęk limfatyczny, przepuszczalność naczyń, receptory estrogenowe, retencja płynów, splot naczyniowy, stan zapalny przewlekły, tkanka tłuszczowa podskórna, VEGF, zwłóknienie śródmiąższowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cyclaid 50 mg
Leczenie cyklosporyną, szczególnie w wysokich dawkach stosowanych u pacjentów po transplantacjach, wiąże się z licznymi działaniami niepożądanymi, których nasilenie jest zależne od dawki i czasu terapii. Do najczęstszych należą zaburzenia czynności nerek (wzrost stężenia kreatyniny i mocznika), nadciśnienie tętnicze, drżenia mięśniowe, hiperlipidemia, hiperglikemia, hiperurykemia, hiperkaliemia, hipomagnezemia oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, biegunka i przerost dziąseł. Wśród poważniejszych powikłań wymienia się nefrotoksyczność ostrą i przewlekłą, encefalopatię, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii (PRES), a także hepatotoksyczność, która może prowadzić do cholestazy, zapalenia wątroby i niewydolności wątroby, niekiedy ze skutkiem śmiertelnym. Ponadto, leczenie cyklosporyną zwiększa ryzyko zakażeń oportunistycznych (wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych) oraz reaktywacji wirusów Polyoma i JCV, co może skutkować nefropatią (PVAN) lub postępującą wieloogniskową leukoencefalopatią (PML). Zgłaszano także przypadki zespołu bólowego wywołanego przez inhibitory kalcyneuryny (CIPS) manifestującego się bólem kończyn dolnych oraz upośledzeniem słuchu u pacjentów z wysokim stężeniem leku.
W badaniach klinicznych z udziałem dzieci od 1. roku życia profil bezpieczeństwa cyklosporyny był porównywalny do obserwowanego u dorosłych. Działania niepożądane klasyfikowane według układów i narządów obejmują m.in. leukopenię (często), małopłytkowość i niedokrwistość (niezbyt często), zespół hemolityczno-mocznicowy (rzadko), hiperurykemię, hiperkaliemię, hipomagnezemię (często), drgawki i parestezje (często), encefalopatię i PRES (niezbyt często), a także hirsutyzm (bardzo często) i trądzik (często). Występują również zaburzenia miesiączkowania i ginekomastia (rzadko), a także gorączka i uczucie zmęczenia (często). Ze względu na ryzyko poważnych powikłań, w tym śmiertelnych, konieczne jest systematyczne monitorowanie pacjentów oraz zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych do odpowiednich organów nadzoru farmakologicznego.
biegunka, chłoniak, cholestaza, drżenie, działanie hepatotoksyczne, encefalopatia, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, hirsutyzm, inhibitor kalcyneuryny, jadłowstręt, kurcz mięśni, leukoencefalopatia wieloogniskowa, leukopenia, małopłytkowość, mialgia, migrena, mikroangiopatia zakrzepowa, miopatia, nadciśnienie, nadciśnienie tętnicze, nadmierne owłosienie, nefropatia, nefrotoksyczność, niedokrwistość, niedokrwistość hemolityczna mikroangiopatyczna, niewydolność wątroby, nowotwór złośliwy, nudność, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, plamica małopłytkowa zakrzepowa, polineuropatia ruchowa, przerost dziąseł, trądzik, upośledzenie słuchu, uszkodzenie wątroby, wrzód trawienny, wymioty, wysypka alergiczna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie limfoproliferacyjne, zakażenie, zanik kanalików, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zarażenie pasożytnicze, zespół bólowy inhibitora kalcyneuryny, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, żółtaczka, zwłóknienie śródmiąższowe, zwyrodnienie szkliste tętniczek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sandimmun
Leczenie produktem Sandimmun (koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 50 mg/ml) wymaga ścisłego nadzoru medycznego, zwłaszcza ze względu na obecność polioksyetylowanego oleju rycynowego (650 mg/ml), który może wywoływać reakcje rzekomoanafilaktyczne, takie jak zaczerwienienie twarzy, obrzęk płuc, ostra niewydolność oddechowa, duszność, świszczący oddech, zmiany ciśnienia krwi i tachykardia. Pacjenci powinni być monitorowani przez co najmniej 30 minut od rozpoczęcia infuzji, z dostępem do adrenaliny 1:1000 i tlenu oraz ewentualną profilaktyką lekami antyhistaminowymi (blokery receptorów H1 i H2). Konieczne jest regularne monitorowanie parametrów klinicznych i laboratoryjnych, w tym czynności nerek, wątroby, stężenia cyklosporyny we krwi (preferencyjnie metodą z użyciem swoistych przeciwciał monoklonalnych lub HPLC), ciśnienia tętniczego oraz lipidów. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko nefrotoksyczności, hepatotoksyczności, hiperkaliemii, hipomagnezemii oraz zwiększonego ryzyka zakażeń oportunistycznych i nowotworów, zwłaszcza skóry.
atopowe zapalenie skóry, chłoniak, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, cyklosporyna, drobnoustrój oportunistyczny, fotochemioterapia PUVA, hiperkaliemia, hipomagnezemia, inhibitor CYP3A4, inhibitor reduktazy HMG-CoA, leczenie immunosupresyjne, lek antyhistaminowy, lek immunosupresyjny, miopatia, nefropatia wirusowa, nefrotoksyczność, niekardiogenny obrzęk płuc, niewydolność wątroby, nowotwór złośliwy skóry, ostra niewydolność oddechowa, podwyższone stężenie kreatyniny, polioksyetylowany olej rycynowy, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przeciwciało monoklonalne, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rozpad mięśni prążkowanych, schemat leczenia immunosupresyjnego, wirus polioma, zakażenie bakteryjne i grzybicze, zespół nerczycowy, zwłóknienie śródmiąższowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Equoral 100 mg/ml
Cyklosporyna, składnik aktywny Equoral (100 mg/ml, roztwór doustny), jest silnym lekiem immunosupresyjnym stosowanym w transplantologii i chorobach autoimmunologicznych. Profil działań niepożądanych jest szeroki i zależny od dawki, z najczęstszymi objawami takimi jak zaburzenia czynności nerek, drżenie, nadciśnienie tętnicze, biegunka, nudności, wymioty oraz nadmierne owłosienie. Szczególnie u pacjentów po transplantacji, którzy otrzymują wyższe dawki i długotrwałe leczenie, działania niepożądane występują częściej i są bardziej nasilone. Immunosupresja zwiększa ryzyko ciężkich zakażeń wirusowych (np. poliomawirus, wirus JC) oraz bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych, które mogą mieć przebieg miejscowy lub uogólniony. Ponadto, terapia cyklosporyną wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju chłoniaków, chorób limfoproliferacyjnych i nowotworów złośliwych, zwłaszcza skóry, z ryzykiem śmiertelnego zakończenia.
chłoniak, cholestaza, choroba autoimmunologiczna, choroba limfoproliferacyjna, cyklosporyna, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, hirsutyzm, inhibitor kalcyneuryny, jadłowstręt, lek immunosupresyjny, leukoencefalopatia, leukopenia, małopłytkowość, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, nadciśnienie, nefropatia, nefrotoksyczność, niewydolność wątroby, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, osłabienie słuchu, polineuropatia ruchowa, poliomawirus, przerost dziąseł, reakcja rzekomoanafilaktyczna, wirus JC, wrzód trawienny, zaburzenie czynności nerek, zakażenie wirusowe, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, żółtaczka, zwłóknienie śródmiąższowe, zwyrodnienie szkliste tętniczek - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sandimmun Neoral
Sandimmun Neoral, zawierający cyklosporynę, wymaga stosowania pod ścisłą kontrolą lekarzy doświadczonych w immunosupresji, ze względu na ryzyko działań niepożądanych takich jak nefrotoksyczność (wzrost kreatyniny i mocznika, zwłóknienie śródmiąższowe nerek), hepatotoksyczność (zwiększenie bilirubiny i enzymów wątrobowych, cholestaza, niewydolność wątroby) oraz zwiększone ryzyko zakażeń oportunistycznych (w tym PVAN, BKVN, PML) i nowotworów, zwłaszcza chłoniaków i nowotworów skóry. Monitorowanie funkcji nerek, parametrów wątrobowych, ciśnienia tętniczego oraz stężenia cyklosporyny we krwi (preferencyjnie metodą z użyciem swoistych przeciwciał monoklonalnych lub HPLC) jest obligatoryjne. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów w wieku ≥65 lat, z zaburzeniami funkcji nerek, a także u osób z łuszczycą lub atopowym zapaleniem skóry, które powinny unikać ekspozycji na promieniowanie UVB i PUVA. Dawkowanie początkowe u pacjentów z nieprawidłową funkcją nerek to 2,5 mg/kg mc./dobę, z koniecznością częstego monitorowania eGFR i kreatyniny.
atopowe zapalenie skóry, chłoniak, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, cyklosporyna, fotochemioterapia PUVA, gronkowiec złocisty, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hipomagnezemia, inhibitor CYP3A4, leczenie immunosupresyjne, nefropatia o minimalnych zmianach, nefropatia związana z wirusem polioma, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, rabdomioliza, reumatoidalne zapalenie stawów, stężenie bilirubiny, stężenie kreatyniny, wirus opryszczki, wirus Polyomaviridae, wysokosprawna chromatografia cieczowa, zespół Behceta, zespół nerczycowy, ziarnica złośliwa, zwłóknienie śródmiąższowe - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sandimmun Neoral 100 mg
Cyklosporyna w postaci kapsułek miękkich Sandimmun Neoral (dawki 10 mg, 25 mg, 50 mg, 100 mg) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, które są w dużej mierze zależne od dawki i wskazań terapeutycznych. Szczególnie u pacjentów po transplantacji, stosujących wyższe dawki i długotrwałą terapię podtrzymującą, obserwuje się częstsze i bardziej nasilone działania niepożądane. Immunosupresyjne działanie cyklosporyny zwiększa ryzyko zakażeń wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych, w tym infekcji oportunistycznych takich jak poliomawirusowe zapalenie nerek (PVAN) oraz postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML) wywołana przez wirusa JC. Ponadto, stosowanie cyklosporyny wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju chorób limfoproliferacyjnych i nowotworów złośliwych, zwłaszcza skóry, co koreluje z intensywnością i czasem trwania immunosupresji.
cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, cyklosporyna, drżenie, działanie immunosupresyjne, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, hirsutyzm, jadłowstręt, leukopenia, małopłytkowość, migrena, mikroangiopatia zakrzepowa, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, miopatia, nadciśnienie tętnicze, nefropatia związana z poliomawirusem, nefrotoksyczność, niedokrwistość, niewydolność wątroby, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, parestezja, polineuropatia ruchowa, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, profil bezpieczeństwa leku, przerost dziąseł, wątroba, wrzód trawienny, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół bólowy wywołany przez inhibitor kalcyneuryny, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zwłóknienie śródmiąższowe, zwyrodnienie szkliste tętniczek - Leksykon leków
Działania niepożądane – Sandimmun 50 mg/ml
Cyklosporyna (Sandimmun, 50 mg/ml) jest lekiem immunosupresyjnym stosowanym głównie w transplantologii i terapii chorób autoimmunologicznych, charakteryzującym się szerokim spektrum działań niepożądanych. Do najczęstszych należą nefrotoksyczność (w tym zaburzenia homeostazy jonowej: hiperkaliemia, hipomagnezemia, hiperurykemia), nadciśnienie tętnicze, drżenie, biegunka, nudności, wymioty oraz nadmierne owłosienie (hirsutyzm). Działania te są często zależne od dawki i mogą ustąpić po jej redukcji. U pacjentów po transplantacji, stosujących wyższe dawki i długotrwałe leczenie, działania niepożądane występują częściej i z większym nasileniem. Ponadto, po podaniu dożylnym obserwowano reakcje rzekomoanafilaktyczne. Istotnym ryzykiem jest zwiększona podatność na zakażenia (wirusowe, bakteryjne, grzybicze, pasożytnicze), w tym zakażenia poliomawirusem prowadzące do nefropatii (PVAN) oraz wirusem JC związanym z postępującą wieloogniskową leukoencefalopatią (PML). Cyklosporyna zwiększa także ryzyko rozwoju chłoniaków, chorób limfoproliferacyjnych i innych nowotworów złośliwych, zwłaszcza skóry, co koreluje z intensywnością i czasem trwania terapii.
anoreksja, cholestaza, choroba limfoproliferacyjna, drżenie, ginekomastia, hiperglikemia, hiperkaliemia, hiperlipidemia, hiperurykemia, hipomagnezemia, hirsutyzm, inhibitor kalcyneuryny, leukopenia, małopłytkowość, mikroangiopatia zakrzepowa, mikroangiopatyczna niedokrwistość hemolityczna, miopatia, nefropatia związana z poliomawirusem, niedokrwistość, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, ostra nefrotoksyczność, parestezja, polineuropatia ruchowa, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, przerost dziąseł, reakcja rzekomoanafilaktyczna, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zanik kanalików, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, zespół bólowy wywołany przez inhibitor kalcyneuryny, zespół hemolityczno-mocznicowy, zespół odwracalnej tylnej encefalopatii, zmiany morfologiczne, żółtaczka, zwłóknienie śródmiąższowe, zwyrodnienie szkliste tętniczek - Leksykon chorób i schorzeń
Azbestoza – Patofizjologia i mechanizm
Azbestoza jest przewlekłą, postępującą chorobą śródmiąższową płuc, wywołaną przez inhalację włókien azbestu, szczególnie amfibolowych (krokidolit, tremolit, amozyt), które wykazują większy potencjał fibrogenny i rakotwórczy niż chryzotyl. Patogeneza opiera się na śródmiąższowym zwłóknieniu, indukowanym przez uszkodzenie komórek nabłonkowych typu I, apoptozę mitochondrialną, aktywację inflammasomu NLRP3 oraz produkcję reaktywnych form tlenu (ROS) i azotu (RNS). Długość włókien (>5 μm) i ich zdolność do utrzymywania się w miąższu płucnym są kluczowe dla rozwoju choroby. Proces zapalny obejmuje uwalnianie cytokin prozapalnych (IL-1β, TNF-α, IL-8) i czynników wzrostu (PDGF, FGF, TGF-β), które stymulują proliferację fibroblastów i odkładanie kolagenu, prowadząc do zwłóknienia. Wczesne objawy obejmują hipoksemię wysiłkową oraz zmniejszenie DLCO i podatności płuc, a ciężkość choroby koreluje z całkowitą dawką ekspozycji. Azbestoza wiąże się także z ryzykiem rozwoju nowotworów, w tym raka płuc, międzybłoniaka oraz chorób autoimmunologicznych, co jest związane z przewlekłym stanem zapalnym i mutacjami w genach supresorowych (p53, CDKN2A, NF2).
anion nadtlenkowy, apoptoza, białko p53, chłoniak nie-Hodgkina, choroba śródmiąższowa płuc, ciało azbestowe, czynnik wzrostu fibroblastów, działanie cytotoksyczne, ekspresja genów, fosforylacja oksydacyjna, hipoksemia wysiłkowa, inflammasom NLRP3, insulinopodobny czynnik wzrostu, interleukina, kanakinumab, macierz pozakomórkowa, makrofag pęcherzykowy, martwica tkanek, mediator zapalny, miąższ płuc, międzybłoniak, nadtlenek wodoru, oskrzelik oddechowy, płytkopochodny czynnik wzrostu, proliferacja fibroblastów, reaktywne formy azotu, reaktywne formy tlenu, receptor TNF-alfa, rodnik hydroksylowy, sfrustrowana fagocytoza, śmierć komórki, testy czynności płuc, transformujący czynnik wzrostu, uszkodzenie DNA, uszkodzenie oksydacyjne, włókno amfibolowe, zaburzenie limfoproliferacyjne, zdolność dyfuzyjna płuc, zwłóknienie śródmiąższowe, zwłóknienie tkanki płucnej - Leksykon chorób i schorzeń
Ogniskowe segmentowe stwardnienie kłębuszków nerkowych – Objawy
Ogniskowe segmentowe stwardnienie kłębuszków nerkowych (FSGS) to przewlekła choroba nerek charakteryzująca się ogniskowym i segmentowym tworzeniem blizn w kłębuszkach nerkowych, prowadzącym do upośledzenia funkcji filtracyjnej. Wczesne objawy obejmują obrzęki, proteinurię (często >3,5 g/dobę), nadciśnienie tętnicze oraz piankowaty mocz. FSGS jest jedną z głównych przyczyn zespołu nerczycowego, który manifestuje się masywną proteinurią (>3,5 g/dobę), hipoalbuminemią (<3,5 g/dl), hipercholesterolemią oraz uogólnionymi obrzękami. Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych i potwierdzeniu zmian histopatologicznych w biopsji nerki. Przebieg choroby jest zróżnicowany, a czynniki prognostyczne obejmują stopień proteinurii, wariant histologiczny (np. kolapsowy z najgorszym rokowaniem), odpowiedź na leczenie oraz obecność zwłóknienia śródmiąższowego.
antytrombina III, badanie histopatologiczne, biopsja nerki, dializoterapia, FSGS, hipercholesterolemia, hipoalbuminemia, immunoglobulina, kłębuszek nerkowy, kreatynina, krwiomocz mikroskopowy, leczenie nerkozastępcze, nadciśnienie, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość, niewydolność nerek, obrzęk, PChN, piankowaty mocz, proteinuria, przeszczep nerki, remisja, zakrzepica, zatrzymanie płynów, zespół nerczycowy, zwłóknienie śródmiąższowe