dekarboksylaza L-aromatycznych aminokwasów
Dekarboksylaza L-aromatycznych aminokwasów (AADC, znana również jako DOPA dekarboksylaza) to enzym odgrywający kluczową rolę w metabolizmie neurotransmiterów. Katalizuje on dekarboksylację L-DOPA do dopaminy oraz 5-hydroksytryptofanu (5-HTP) do serotoniny, co czyni go istotnym elementem w syntezie tych ważnych przekaźników nerwowych.
Niedobór dekarboksylazy L-aromatycznych aminokwasów stanowi rzadką chorobę neurometaboliczną dziedziczoną autosomalnie recesywnie. Charakteryzuje się ona zaburzeniami rozwoju neurologicznego, hipotonią, ruchami mimowolnymi (dystonią, dyskinezą), okularne kryzy oraz zaburzeniami autonomicznymi. Diagnoza opiera się na oznaczaniu stężenia metabolitów amin biogennych w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz badaniach genetycznych identyfikujących mutacje w genie DDC.
Leczenie niedoboru AADC wymaga podejścia wielokierunkowego. Stosuje się agoniści dopaminy, inhibitory monoaminooksydazy, witaminę B6 (pirydoksyna) jako kofaktor enzymu, oraz leki przeciwcholinergiczne. W najcięższych przypadkach stosuje się terapię genową, która wykazuje obiecujące wyniki w badaniach klinicznych, prowadząc do znacznej poprawy funkcji motorycznych i autonomicznych u pacjentów.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Feochromocytoma – Patofizjologia i mechanizm
Feochromocytoma to rzadki nowotwór neuroendokrynny wywodzący się z komórek chromafinowych rdzenia nadnerczy, charakteryzujący się autonomiczną, nadmierną produkcją katecholamin, głównie noradrenaliny i adrenaliny. Zaburzenia syntezy katecholamin wynikają z podwyższonej aktywności enzymów takich jak hydroksylaza tyrozynowa, co prowadzi do różnych wzorców wydzielania (napadowe, ciągłe lub mieszane) i manifestacji klinicznych, w tym nadciśnienia tętniczego i tachyarytmii. Feochromocytoma wykazuje wysoką dziedziczność (do 40%), często związana z mutacjami germinalnymi w genach takich jak RET, VHL, NF1 oraz podjednostkach dehydrogenazy bursztynianowej (SDHB, SDHC, SDHD). Patogeneza obejmuje trzy główne szlaki molekularne: pseudohipoksji (klaster 1), sygnalizacji kinaz (klaster 2) oraz mutacje somatyczne (klaster 3), z kluczową rolą mutacji SDH prowadzących do stabilizacji czynnika HIF i zmian epigenetycznych sprzyjających transformacji nowotworowej.
adrenalina, białko aktywujące GTPazę, cykl Krebsa, czynnik indukowany hipoksją, degradacja proteasomalna, dehydrogenaza bursztynianowa, dekarboksylaza L-aromatycznych aminokwasów, dihydroksyfenyloalanina, fenoksybenzamina, gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza, hydroksylaza prolilowa, hydroksylaza tyrozynowa, inhibitor kanału wapniowego, insulinooporność, kardiomiopatia katecholaminowa, łańcuch oddechowy, naciek jednojądrzasty, nadprodukcja katecholamin, nerwiakowłókniakowatość typu 1, nikardypina, noradrenalina, prazosyna, protoonkogen RET, pseudohipoksja, reaktywna forma tlenu, receptor adrenergiczny, siarczan magnezu, szlak Ras/Raf/MEK/ERK, transformacja nowotworowa, trzustka, ubikwitynacja, zespół von Hippel-Lindau, zwłóknienie śródmiąższowe, β-hydroksylaza dopaminy