momelotinib
Momelotinib to doustny inhibitor kinazy Janusowej (JAK), który wykazuje aktywność wobec JAK1, JAK2 i ACVR1 (znany również jako ALK2). Jest stosowany w leczeniu pierwotnej mielofibrozy, mielofibrozy po czerwienicy prawdziwej i mielofibrozy po nadpłytkowości samoistnej, szczególnie u pacjentów z niedokrwistością i zależnością od transfuzji.
Mechanizm działania momelotinibu opiera się na hamowaniu szlaku JAK-STAT, który jest nadmiernie aktywowany w mielofibrozach. Lek zmniejsza wielkość śledziony, łagodzi objawy ogólnoustrojowe związane z chorobą oraz poprawia parametry hematologiczne. Co istotne, momelotinib, w przeciwieństwie do innych inhibitorów JAK, może poprawiać stan pacjentów z niedokrwistością dzięki hamowaniu ACVR1, co prowadzi do redukcji poziomu hepcydyny i zwiększenia dostępności żelaza.
W badaniach klinicznych momelotinib wykazał skuteczność u pacjentów wcześniej nieleczonych, jak i u tych, którzy otrzymywali uprzednio ruksolitynib. Najczęstsze działania niepożądane obejmują biegunkę, zawroty głowy, nudności, niedokrwistość i małopłytkowość. FDA zatwierdziła momelotinib (Ojjaara) w 2023 roku do leczenia pacjentów z mielofibrozą i niedokrwistością.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Mielofibroza – Patofizjologia i mechanizm
Mielofibroza (MF) to rzadki nowotwór mieloproliferacyjny charakteryzujący się klonalną proliferacją komórek macierzystych hematopoezy i wtórnym włóknieniem szpiku kostnego. Patogeneza MF opiera się na konstytutywnej aktywacji szlaku JAK-STAT, najczęściej spowodowanej mutacjami somatycznymi w genach JAK2 (mutacja V617F u 45-68% pacjentów), CALR (25-35%) oraz MPL (5-10%), z około 10% pacjentów potrójnie negatywnych. Aktywacja tego szlaku prowadzi do nadmiernej proliferacji megakariocytów i komórek mieloidalnych oraz zmiany mikrośrodowiska szpiku, w tym podwyższenia poziomu cytokin prozapalnych takich jak TGF-β, PDGF, bFGF i lipokalina-2, które stymulują fibroblasty do produkcji macierzy pozakomórkowej (kolagen, retikulina). Proces ten skutkuje progresywnym włóknieniem szpiku, neoangiogenezą (w 70% przypadków zwiększona gęstość mikronaczyń) oraz uszkodzeniem niszy komórek macierzystych, co prowadzi do niewydolności szpiku i hematopoezy pozaszpikowej. Dodatkowo, mutacje wpływają na epigenetyczne mechanizmy regulacji genów, co sprzyja progresji choroby i transformacji do ostrej białaczki szpikowej (AML) u 8-23% pacjentów w ciągu 10 lat, zwłaszcza przy obecności blastów ≥10% i niekorzystnego kariotypu.
cytokina prozapalna, fedratynib, hematopoeza pozaszpikowa, inhibitor JAK, kalretikulina, komórka macierzysta mezenchymalna, lipokalina-2, macierz pozakomórkowa, megakariocyt, mielofibroza potrójnie negatywna, mikrośrodowisko szpiku kostnego, momelotinib, mutacja JAK2 V617F, naczyniowo-śródbłonkowy czynnik wzrostu, neoangiogeneza, nowotwór mieloproliferacyjny, oksydaza lizylowa, ostra białaczka szpikowa, pacritinib, płytkowy czynnik wzrostu, podstawowy czynnik wzrostu fibroblastów, reaktywna forma tlenu, receptor trombopoetyny, ruksolitynib, szlak JAK-STAT, szlak mTOR, szlak NF-κB, szlak PI3K/AKT, transformujący czynnik wzrostu beta, włóknienie szpiku kostnego - Leksykon chorób i schorzeń
Mielofibroza – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Mielofibroza (MF) to heterogenna choroba mieloproliferacyjna, obejmująca pierwotną (pre-PMF i overt-PMF) oraz wtórną (SMF) postać, z medianą przeżycia całkowitego (OS) wynoszącą odpowiednio około 14 lat dla pre-PMF, 7 lat dla overt-PMF i 9 lat dla SMF. Rokowanie zależy od wielu czynników klinicznych, takich jak wiek >65 lat, obecność objawów ogólnych, niedokrwistość, leukocytoza, obecność blastów, potrzeba transfuzji oraz mutacje genetyczne (JAK2, CALR, MPL, ASXL1, EZH2, SRSF2, IDH1/2). Modele prognostyczne, takie jak IPSS, DIPSS, DIPSS-plus, MIPSS70+, MYSEC-PM, GPSS, AIPSS-MF, RR6 i STR-PM, integrują dane kliniczne, cytogenetyczne i molekularne, umożliwiając precyzyjną stratifikację ryzyka i wspierając decyzje terapeutyczne, w tym kwalifikację do allogenicznego przeszczepienia komórek macierzystych (allo-SCT). Obecność dwóch lub więcej mutacji wysokiego ryzyka molekularnego (HMR) wiąże się z najgorszym przeżyciem (mediana 2,6 lat, HR 3,8, 95% CI 2,6-5,7) i skróconym przeżyciem wolnym od białaczki (HR 6,2, 95% CI 3,5-10,7).
allogeniczne przeszczepienie komórek krwiotwórczych, blasty, choroba mieloproliferacyjna, czerwienica prawdziwa, fedratynib, imetelstat, inhibitor JAK, kariotyp, leukocytoza, małopłytkowość, mediana przeżycia całkowitego, mielofibroza, momelotinib, morfologia krwi obwodowej, mutacja CALR, mutacja genetyczna, nadpłytkowość samoistna, navitoclax, niedokrwistość, objawy ogólne, ostra białaczka, pacritinib, pelabresib, pierwotna mielofibroza, profil molekularny, przeszczep komórek macierzystych, przeszczepienie szpiku kostnego, ruksolitynib, sekwencjonowanie nowej generacji, transformacja białaczkowa, wtórna mielofibroza