reaktywacja wirusa varicella-zoster

Reaktywacja wirusa varicella-zoster (VZV) to proces, w którym latentny wirus, odpowiedzialny za ospę wietrzną, ulega ponownemu uaktywnieniu, powodując półpasiec (herpes zoster). Po pierwotnym zakażeniu VZV pozostaje w zwojach nerwowych w stanie uśpienia, gdzie może przetrwać przez całe życie pacjenta.

Reaktywacja wirusa najczęściej występuje u osób z obniżoną odpornością, w podeszłym wieku lub w sytuacjach zwiększonego stresu. Czynnikami sprzyjającymi są choroby nowotworowe, leczenie immunosupresyjne, zakażenie HIV oraz wiek powyżej 50 lat. Szacuje się, że około 30% osób, które przebyły ospę wietrzną, doświadczy reaktywacji VZV w ciągu życia.

Klinicznie reaktywacja VZV manifestuje się jako jednostronny, bolesny wysyp pęcherzykowy wzdłuż przebiegu zajętego dermatomu. Najczęściej dotyczy nerwów międzyżebrowych lub gałęzi nerwu trójdzielnego. Ból, często poprzedzający pojawienie się zmian skórnych, może być intensywny i utrzymywać się jako neuralgia popółpaścowa, stanowiąc jedno z najpoważniejszych powikłań.

Diagnostyka opiera się głównie na obrazie klinicznym, a w przypadkach wątpliwych można wykonać badania wirusologiczne (PCR, hodowla wirusowa) z materiału pobranego ze zmian skórnych. Leczenie obejmuje stosowanie leków przeciwwirusowych (acyklowir, walacyklowir, famcyklowir), które są najskuteczniejsze, gdy zostają włączone w ciągu 72 godzin od pojawienia się wysypki.

Profilaktyka reaktywacji VZV obejmuje szczepienia przeciwko półpaścowi, zalecane szczególnie osobom po 50. roku życia oraz pacjentom z grup ryzyka. Dostępne są dwa typy szczepionek: żywa atenuowana (Zostavax) oraz rekombinowana (Shingrix), przy czym ta druga wykazuje wyższą skuteczność i jest preferowana w aktualnych zaleceniach.