niedoczynność przysadki mózgowej

Niedoczynność przysadki mózgowej (hipopituitaryzm) to stan kliniczny charakteryzujący się niedoborem lub brakiem jednego lub więcej hormonów wydzielanych przez przysadkę mózgową. Może ona dotyczyć części gruczołowej przysadki (adenohipofiza) lub części nerwowej (neurohipofiza), prowadząc do różnorodnych objawów klinicznych.

Przyczyny niedoczynności przysadki obejmują guzy przysadki lub okolicy siodła tureckiego, zabiegi neurochirurgiczne, radioterapię, urazy głowy, choroby autoimmunologiczne, infekcje, zawały przysadki (np. zespół Sheehana), zaburzenia genetyczne oraz zapalenia. Czasami etiologia pozostaje nieznana (idiopatyczna niedoczynność przysadki).

Obraz kliniczny zależy od rodzaju i stopnia niedoboru hormonalnego. Najczęstsze objawy to zmęczenie, osłabienie, nietolerancja zimna, utrata owłosienia, zmniejszone libido, zaburzenia miesiączkowania u kobiet, niepłodność, hipoglikemia, hipotonia oraz zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. Szczególnie niebezpieczne jest współistnienie niedoczynności nadnerczy (wtórnej) z powodu niedoboru ACTH.

Diagnostyka obejmuje oznaczanie stężeń hormonów przysadkowych i docelowych narządów wewnętrznego wydzielania oraz testy dynamiczne (np. test stymulacji ACTH, test tolerancji insuliny). Badania obrazowe (MRI) są niezbędne do identyfikacji zmian strukturalnych w obrębie przysadki i podwzgórza.

Leczenie polega na substytucji brakujących hormonów: hydrokortyzonu (przy niedoborze ACTH), lewotyroksyny (przy niedoborze TSH), estrogenów/testosteronu (przy niedoborze gonadotropin), hormonu wzrostu oraz desmopresyny (przy niedoborze ADH). Terapia wymaga regularnego monitorowania i indywidualnego dostosowania dawek hormonów w zależności od potrzeb pacjenta.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl