Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Desmopresyna

Specjalne ostrzeżenia dotyczące stosowania desmopresyny

Desmopresyna jest substancją czynną wymagającą szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza związanych z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej. Lekarz powinien wnikliwie ocenić stan pacjenta przed rozpoczęciem terapii tym lekiem i monitorować go w trakcie leczenia.¹

Konieczność ograniczenia podaży płynów

Podczas leczenia pierwotnego izolowanego moczenia nocnego u dzieci oraz nokturii u dorosłych, podaż płynów należy bezwzględnie ograniczyć do minimum w czasie od 1 godziny przed przyjęciem desmopresyny do co najmniej 8 godzin po jej podaniu. Leczenie bez jednoczesnego ograniczenia podaży płynów może prowadzić do nadmiernego zatrzymania wody w organizmie i/lub hiponatremii, której objawy mogą obejmować: ból głowy, nudności, wymioty, zwiększenie masy ciała, a w ciężkich przypadkach drgawki.²

Pacjenci oraz, w razie potrzeby, ich opiekunowie powinni być dokładnie poinstruowani o konieczności przestrzegania ograniczenia podaży płynów. Zalecane jest monitorowanie masy ciała pacjenta w dniach następujących po rozpoczęciu leczenia lub zwiększeniu dawki. Gwałtowne i znaczne zwiększenie masy ciała może być oznaką nadmiernej retencji płynów.³

Ryzyko hiponatremii

Zwiększone ryzyko wystąpienia hiponatremii dotyczy szczególnie następujących grup pacjentów:

• Pacjenci w podeszłym wieku⁴
• Pacjenci ze stężeniem sodu w surowicy na poziomie dolnej granicy normy⁵
• Pacjenci z dużą objętością moczu dobowego (ponad 2,8-3 litry)⁶
• Kobiety stosujące dawkę 50 mikrogramów (większe ryzyko niż u mężczyzn)⁷

W przypadku pacjentów w wieku 65 lat i starszych zaleca się kontrolowanie stężenia sodu w surowicy przed rozpoczęciem leczenia, w pierwszym tygodniu terapii (4-8 dzień) oraz ponownie po miesiącu od rozpoczęcia leczenia.⁸

Należy przerwać stosowanie desmopresyny, jeśli stężenie sodu w surowicy zmniejsza się poniżej poziomu dolnej granicy normy.⁹

Interakcje lekowe zwiększające ryzyko hiponatremii

Szczególne środki ostrożności należy zachować podczas jednoczesnego stosowania desmopresyny z lekami, które mogą zwiększać ryzyko hiponatremii. W takich przypadkach konieczne jest zwracanie szczególnej uwagi na ograniczenie podaży płynów oraz częstsze oznaczanie stężenia sodu w surowicy.¹⁰

Do leków tych należą:

• Leki powodujące nieprawidłowe uwalnianie hormonu antydiuretycznego (SIADH):
  • trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
  • selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
  • chlorpromazyna
  • karbamazepina
  • niektóre leki przeciwcukrzycowe z grupy sulfonylomocznika, zwłaszcza chlorpropamid
• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)¹¹
• Leki moczopędne¹²

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących diuretyki tiazydowe lub pętlowe do leczenia nadciśnienia lub innych chorób niezwiązanych z zatrzymaniem płynów. U pacjentów tych konieczne jest kontrolowanie stężeń sodu.¹³

Stosowanie desmopresyny w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego

Desmopresynę należy podawać z zachowaniem ostrożności, a jej dawkę w razie potrzeby zmniejszyć u pacjentów z zaburzeniami sercowo-naczyniowymi, takimi jak:

• niewydolność wieńcowa
• nadciśnienie tętnicze¹⁴

Nocny wielomocz może być objawem choroby sercowo-naczyniowej lub innego stanu związanego z zatrzymaniem płynów. Jeśli występuje jakiekolwiek podejrzenie współistnienia takiego stanu, nie zaleca się leczenia desmopresyną.¹⁵

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

Szczególne środki ostrożności należy zachować u osób z niewydolnością nerek.¹⁶ Ostrożność wymagana jest również w przypadku przewlekłych chorób nerek.¹⁷

Przed rozpoczęciem leczenia należy rozważyć ciężkie zaburzenia czynności pęcherza moczowego i przeszkodę podpęcherzową, gdyż mogą one wpływać na skuteczność i bezpieczeństwo terapii desmopresyną.¹⁸

Pacjenci z innymi schorzeniami

Desmopresynę należy podawać z zachowaniem ostrożności u pacjentów chorych na:

• astmę
• mukowiscydozę
• padaczkę
• migrenę
• stany charakteryzujące się zaburzeniami płynów i/lub równowagi elektrolitów¹⁹

Należy zachować środki ostrożności u osób, u których istnieje ryzyko zwiększenia ciśnienia śródczaszkowego.²⁰

W przypadku niedoczynności przysadki mózgowej i tarczycy konieczne jest wyrównanie tego stanu przed rozpoczęciem leczenia desmopresyną oraz przez cały czas jego trwania, aby uniknąć wystąpienia przewodnienia.²¹

Szczególne środki ostrożności u pacjentów stosujących lit

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących lit, w razie gdyby podanie desmopresyny w celu leczenia nokturii maskowało wczesny etap moczówki prostej pochodzenia nerkowego wywołanej przez lit. Nie zaleca się stosowania desmopresyny u pacjentów, u których stwierdza się lub podejrzewa moczówkę prostą pochodzenia nerkowego wywołaną przez lit.²²

Szczególne sytuacje kliniczne wymagające przerwania leczenia

Leczenie desmopresyną należy przerwać w przypadku wystąpienia ostrych chorób z zaburzeniami wodno-elektrolitowymi, takich jak:

• uogólnione zakażenie
• choroby przebiegające z gorączką
• zapalenie żołądka i jelit²³

Monitorowanie leczenia

Ocena przed rozpoczęciem leczenia

Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć:

• ciężkie zaburzenia czynności pęcherza moczowego
• przeszkodę podpęcherzową²⁴
• organiczną anomalię zwieracza pęcherza²⁵

Prowadzenie dzienniczka mikcji

U pacjentów z nokturią zaleca się założenie dzienniczka oddawania moczu, w którym począwszy od co najmniej 2 dni przed rozpoczęciem leczenia ocenia się częstość i objętość oddawanego moczu w celu rozpoznania nocnej poliurii.²⁶

U dzieci z pierwotnym izolowanym moczeniem nocnym, przed rozpoczęciem leczenia, należy zapisywać częstość oddawania moczu i godziny spożywania płynów przez 48 godzin oraz liczbę nocy z moczeniem przez 7 dni.²⁷

Sytuacje wymagające ponownej oceny

Jeśli po rozpoczęciu leczenia desmopresyną ilość moczu oddawanego w nocy nie zmniejsza się, należy wziąć pod uwagę rozpoznanie moczówki prostej pochodzenia nerkowego.²⁸

Szczególne uwagi dotyczące stosowania u dzieci

Postępowanie terapeutyczne w przypadku moczenia nocnego u dzieci rozpoczyna się na ogół od działań związanych ze stylem życia i alarmu nocnego moczenia. Ważne jest, aby lekarze rozważyli te środki przed rozpoczęciem podawania desmopresyny.²⁹

Przy przepisywaniu produktu Minirin w postaci aerozolu do nosa, należy upewnić się, że stosowanie produktu leczniczego u dzieci będzie się odbywało pod nadzorem osoby dorosłej kontrolującej wielkość przyjmowanej dawki.³⁰

Badanie zdolności zagęszczania moczu przez nerki u dzieci w wieku poniżej 1 roku należy wykonywać wyłącznie w szpitalu pod ścisłą kontrolą lekarską. Podczas badania zdolności zagęszczania moczu przez nerki podaż płynów należy ograniczyć do najwyżej 0,5 litra w celu zaspokojenia pragnienia, w czasie od 1 godziny przed podaniem produktu leczniczego do 8 godzin po jego podaniu.³¹

Uwagi dotyczące substancji pomocniczych

Niektóre preparaty desmopresyny zawierają substancje pomocnicze, które mogą mieć znaczenie kliniczne:

• Desmopressin Aristo zawiera laktozę i nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.³²
• Minirin 0,1 i Minirin 0,2 zawierają laktozę jednowodną i nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.³³
• Minirin aerozol do nosa zawiera 0,1 mg benzalkoniowego chlorku w 1 ml roztworu.³⁴