ubytek wypełnienia
Ubytek wypełnienia (utrata wypełnienia) to problem stomatologiczny polegający na częściowym lub całkowitym wypadnięciu materiału, którym wypełniona była wcześniej leczona korona zęba. Najczęściej dotyczy wypełnień wykonanych z amalgamatu, kompozytu, cementu szkło-jonomerowego lub innych materiałów stosowanych w odbudowie tkanek zęba po leczeniu próchnicy.
Przyczyny ubytku wypełnienia mogą być różnorodne i obejmują: niewłaściwą technikę zakładania wypełnienia, nieodpowiednie opracowanie ubytku, przeciążenia zgryzowe, wtórny proces próchnicowy pod wypełnieniem, a także naturalną degradację materiałów wypełniających pod wpływem czasu i środowiska jamy ustnej. Utrata wypełnienia może prowadzić do nadwrażliwości zęba, rozwoju próchnicy wtórnej i dalszego niszczenia tkanek zęba.
Diagnostyka ubytku wypełnienia opiera się głównie na badaniu klinicznym i radiologicznym. Leczenie polega na usunięciu pozostałości starego wypełnienia, ponownym opracowaniu ubytku i założeniu nowego wypełnienia. W przypadku znacznego zniszczenia tkanek zęba konieczne może być leczenie endodontyczne lub zastosowanie uzupełnień protetycznych. Pacjentom zaleca się regularne kontrole stomatologiczne, które umożliwiają wczesne wykrycie uszkodzeń wypełnień.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zakrzepica żył głębokich – Diagnostyka i diagnoza
Zakrzepica żył głębokich (ZŻG) to poważne schorzenie, najczęściej dotyczące żył kończyn dolnych, z ryzykiem zatorowości płucnej. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej z wykorzystaniem skal predykcyjnych, takich jak skala Wellsa, oraz testu D-dimer, który przy niskim lub umiarkowanym prawdopodobieństwie klinicznym i ujemnym wyniku (wartość predykcyjna ujemna >99%) pozwala wykluczyć ZŻG. Ultrasonografia kompresyjna (duplex) jest podstawową metodą obrazową, charakteryzującą się czułością 95-98% i swoistością 94-99% dla żył proksymalnych. W diagnostyce stosuje się protokoły 2-punktowe, 3-punktowe oraz całej kończyny, a ujemne badanie ultrasonograficzne całej kończyny pozwala na wykluczenie ZŻG nawet przy umiarkowanym lub wysokim ryzyku klinicznym. Alternatywne metody obrazowe, takie jak angio-TK i MR wenograficzny, są zarezerwowane dla przypadków niejednoznacznych lub podejrzenia zakrzepicy żył centralnych, z uwzględnieniem ograniczeń związanych z kontrastem i ekspozycją na promieniowanie.
- Leksykon chorób i schorzeń
Zatorowość płucna – Diagnostyka i diagnoza
Zatorowość płucna (ZP) stanowi stan zagrożenia życia, wywołany zatkaniem tętnicy płucnej lub jej odgałęzień przez materiał zatorowy, najczęściej skrzeplinę. Diagnostyka ZP opiera się na ocenie prawdopodobieństwa klinicznego (np. skala Wellsa, zmodyfikowana skala genewska, kryteria PERC), badaniach laboratoryjnych (oznaczenie D-dimeru o czułości ~95% i swoistości ~50%, gazometria, markery sercowe) oraz badaniach obrazowych. Standardem jest tomografia komputerowa angiograficzna płuc (CTPA) o czułości 83% i swoistości 96%, z ujemną wartością predykcyjną 97%. Alternatywnie stosuje się scyntygrafię wentylacyjno-perfuzyjną (V/Q) z czułością 85% i swoistością 93%, ultrasonografię kompresyjną kończyn dolnych (czułość 90%, swoistość 95%) oraz echokardiografię do oceny przeciążenia prawej komory. Angiografia płucna, choć złotym standardem, jest rzadko wykonywana ze względu na inwazyjność. Diagnostyka powinna być prowadzona według algorytmów uwzględniających prawdopodobieństwo kliniczne, wyniki D-dimeru i badania obrazowe, z uwzględnieniem specyfiki pacjentów w podeszłym wieku, kobiet w ciąży oraz przypadków subsegmentalnej ZP.
angiografia MR, angiografia płucna, badanie fizykalne, biomarkery sercowe, ciśnienie w tętnicy płucnej, D-dimer, echokardiografia, gazometria krwi tętniczej, leczenie przeciwzakrzepowe, leczenie trombolityczne, materiał zatorowy, obrzęk kończyn, proksymalna zakrzepica żył głębokich, przeciążenie prawej komory, przewlekła obturacyjna choroba płuc, rezonans magnetyczny, scyntygrafia wentylacyjno-perfuzyjna, skala Wellsa, skrzeplina, tętnica płucna, trombofilia, ubytek wypełnienia, układ sercowo-naczyniowy, ultrasonografia kompresyjna, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa