hemoliza krwinek czerwonych
Hemoliza krwinek czerwonych to proces rozpadu (lizy) erytrocytów, prowadzący do uwolnienia hemoglobiny do osocza. Proces ten może zachodzić wewnątrznaczyniowo lub pozanaczyniowo, w śledzionie i wątrobie. Hemoliza może być wynikiem działania czynników fizycznych, chemicznych, immunologicznych, zakaźnych lub genetycznych.
W zależności od mechanizmu patofizjologicznego, hemolizę można sklasyfikować jako wrodzoną (np. sferocytoza dziedziczna, niedobór G6PD, hemoglobinopatie) lub nabytą (np. hemoliza immunologiczna, mikroangiopatyczna, polekowa). Klinicznie objawia się niedokrwistością, żółtaczką, splenomegalią, a w ciężkich przypadkach może prowadzić do niewydolności narządów.
Diagnostyka hemolizy obejmuje badania laboratoryjne, w tym morfologię krwi, retikulocytoze, stężenie bilirubiny, LDH, haptoglobiny oraz testy specjalistyczne identyfikujące konkretny mechanizm patologiczny. Leczenie jest ukierunkowane na przyczynę podstawową i może obejmować immunosupresję, transfuzje krwi, splenektomię lub terapię celowaną w zależności od etiologii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Furaginum US Pharmacia 50 mg
Furazydyna, substancja czynna leku Furaginum US Pharmacia (tabletki 50 mg), wymaga szczególnej ostrożności przy przepisywaniu kobietom w wieku rozrodczym, ciężarnym oraz karmiącym piersią. W I trymestrze ciąży jest przeciwwskazana ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i potencjalne ryzyko teratogenne. W II trymestrze stosowanie wymaga indywidualnej oceny korzyści do ryzyka, natomiast w III trymestrze i szczególnie od 38 tygodnia ciąży do porodu jest przeciwwskazana z powodu ryzyka rozwoju niedokrwistości hemolitycznej u noworodka, wynikającej z wpływu furazydyny na metabolizm enzymu dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD) i hemolizę erytrocytów płodu.
charakterystyka produktu leczniczego, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, działanie teratogenne, Furagina, furazydyna, hemoliza krwinek czerwonych, karmienie piersią, laktacja, niedobór G6PD, niedokrwistość hemolityczna, przenikanie do mleka kobiecego, stosunek korzyści do ryzyka, terapia przeciwbakteryjna, trymestr ciąży, układ enzymatyczny, wiek rozrodczy, zakażenie dróg moczowych - Leksykon leków
Działania niepożądane – Ascorgem 100 mg/ml
Preparat leczniczy ASCORGEM, zawierający kwas askorbowy (witaminę C) w stężeniu 100 mg/ml, może wywoływać działania niepożądane, zwłaszcza przy stosowaniu wysokich dawek i długotrwałej terapii. Do najczęstszych należą dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak zgaga i biegunka, wynikające z podrażnienia błony śluzowej żołądka oraz zwiększonej perystaltyki jelit. Długotrwałe stosowanie dużych dawek witaminy C zwiększa ryzyko powstawania kamieni nerkowych – moczanowych, cystynowych i szczawiowych – szczególnie u pacjentów z predyspozycjami do kamicy. Ponadto, wysokie dawki mogą zaburzać równowagę wodno-elektrolitową, co jest istotne u chorych z niewydolnością nerek, serca lub wątroby. U pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD) istnieje ryzyko hemolizy erytrocytów, prowadzącej do niedokrwistości hemolitycznej.
biegunka, choroba nerek, choroba przewodu pokarmowego, cystynuria, dehydrogenaza glukozo-6-fosforanowa, dolegliwość żołądkowo-jelitowa, hemoliza krwinek czerwonych, kamica nerkowa moczanowa, kamień cystynowy, kamień moczanowy, kamień szczawiowy, kamienie nerkowe, kwas askorbowy, niedobór dehydrogenazy G6PD, niedobór witaminy C, niedokrwistość hemolityczna, szkorbut, tolerancja na witaminę C, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie równowagi wodno-elektrolitowej, zgaga - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Vitaminum C Teva
Stosowanie parenteralnego kwasu askorbowego (Vitaminum C Teva 100 mg/ml) wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z hiperoksalurią, skłonnością do kamicy nerkowej, cukrzycą, hemochromatozą, talasemią oraz niedokrwistością syderoblastyczną ze względu na ryzyko nasilenia objawów chorobowych i zaburzeń metabolicznych. U pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G-6PD) podawanie wysokich dawek może prowadzić do hemolizy. Dodatkowo, długotrwałe stosowanie może wywołać tolerancję, wymagając zwiększania dawek dla utrzymania efektu terapeutycznego. Kwas askorbowy, jako silny środek redukujący, może fałszować wyniki licznych badań laboratoryjnych, w tym stężenia glukozy w moczu, etynyloestradiolu, aktywności dehydrogenazy mleczanowej, aminotransferaz, bilirubiny, pH moczu, a także stężenia kwasu moczowego, szczawianów, żelaza i ferrytyny w osoczu.
aminotransferazy wątrobowe, astma, bilirubina, cukrzyca, dehydrogenaza mleczanowa, glukoza w moczu, hemochromatoza, hemoliza krwinek czerwonych, hiperoksaluria, kamienie nerkowe, kontrola glikemii, krew utajona w stolcu, kwas moczowy w moczu, nadwrażliwość, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwistość syderoblastyczna, pH moczu, pirosiarczyn sodu, skurcz oskrzeli, talasemia, tolerancja lekowa, złogi mineralne w układzie moczowym - Leksykon leków
Skład i postać leku – Hipuran – 131^I do wstrzykiwań 3,7-74 MBq/ml
Hipuran-131I do wstrzykiwań jest radiofarmaceutykiem diagnostycznym stosowanym w medycynie nuklearnej do oceny funkcji nerek, zawierającym substancję czynną sodu 2-[131I]jodohipuran o aktywności radioaktywnej w zakresie 3,7 – 74 MBq/ml. Preparat występuje w postaci przezroczystego roztworu do wstrzykiwań, zawierającego również alkohol benzylowy jako konserwant, chlorek sodu zapewniający izotoniczność oraz wodę do wstrzykiwań. Produkt jest dostarczany w fiolce szklanej o pojemności 10 ml, zabezpieczonej ołowianym pojemnikiem osłonowym, co gwarantuje ochronę radiologiczną. Preparat należy przechowywać w temperaturze 2–8°C, z możliwością krótkotrwałego przechowywania do 7 dni w temperaturze poniżej 25°C, a jego okres ważności wynosi 21 dni od daty produkcji. W diagnostyce funkcji nerek stosuje się również dożylne podanie furosemidu w celu poprawy kształtu renogramu w przypadku zahamowań funkcjonalnych fazy wydalania, jednakże w przypadku zahamowań mechanicznych efekt ten jest ograniczony.
alkohol benzylowy, chlorek sodu, diuretyk, fiolka szklana, funkcja nerek, furosemid, hemoliza krwinek czerwonych, inspektor ochrony radiologicznej, izotop jodu, izotop promieniotwórczy, jodohipuran, medycyna nuklearna, ochrona radiologiczna, odpad promieniotwórczy, pojemnik osłonowy ołowiany, prawo atomowe, radiofarmaceutyk diagnostyczny, roztwór do wstrzykiwań, woda do wstrzykiwań, zakład medycyny nuklearnej - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Biseptol 480 400 mg + 80 mg
Biseptol 480 zawiera 400 mg sulfametoksazolu oraz 80 mg trimetoprimu w jednej tabletce i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku, uszkodzeniem miąższu wątroby, ciężką niewydolnością nerek (klirens kreatyniny < 15 mL/min), niedokrwistością megaloblastyczną z niedoborem kwasu foliowego oraz u dzieci poniżej 2 miesięcy. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcję z dofetylidem, która może prowadzić do wydłużenia odstępu QT i ryzyka torsade de pointes. Metabolizm leku odbywa się głównie w wątrobie, a wydalanie przez nerki, co wymaga ostrożności u pacjentów z zaburzeniami funkcji tych narządów.
ciężka niewydolność nerek, ciężkie reakcje skórne, dofetylid, działanie teratogenne, hemoliza krwinek czerwonych, klirens kreatyniny, kotrimoksazol, miastenia, nadwrażliwość na sulfonamidy, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedobór folianów, niedobór kwasu foliowego, niedokrwistość megaloblastyczna, porfiria, reduktaza dihydrofolianowa, toksyczna nekroliza naskórka, torsade de pointes, umiarkowana niewydolność nerek, uszkodzenie miąższu wątroby, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia hematologiczne, zespół Stevensa-Johnsona, żółtaczka jąder podkorowych - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Gripex FORTE 500 mg + 30 mg + 10 mg
Lek Gripex FORTE zawiera paracetamol (500 mg), pseudoefedrynę chlorowodorek (30 mg) oraz dekstrometorfanu bromowodorek (10 mg) i jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na składniki leku, w tym tartrażynę (E 102). Nie należy go stosować u osób przyjmujących inhibitory MAO lub w ciągu 2 tygodni po ich odstawieniu ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego. Przeciwwskazania obejmują także ciężką niewydolność wątroby, chorobę alkoholową, ciężką niewydolność nerek, niedokrwistość hemolityczną, wrodzony niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, ciężkie i niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, chorobę niedokrwienną serca, astmę oskrzelową, niewydolność oddechową oraz kobiety w ciąży i karmiące piersią. Lek nie jest zalecany u dzieci poniżej 12 roku życia ze względu na ryzyko działań niepożądanych.
astma oskrzelowa, choroba alkoholowa, choroba nerek, choroba niedokrwienna serca, choroba Parkinsona, dekstrometorfan, działanie sympatykomimetyczne, enzymy wątrobowe, hemoliza krwinek czerwonych, inhibitor monoaminooksydazy, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość na składniki preparatu, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedokrwienie mięśnia sercowego, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, paracetamol, przełom nadciśnieniowy, przewlekła obturacyjna choroba płuc, pseudoefedryna, retencja wydzieliny, rozstrzenie oskrzeli, tartrazyna, uszkodzenie hepatocytów, zaburzenie rytmu serca, żółtaczka - Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa – Patofizjologia i mechanizm
Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa (SCD) jest chorobą genetyczną wynikającą z mutacji punktowej w genie β-globiny, prowadzącej do produkcji hemoglobiny S (HbS). Polimeryzacja odtlenowanej HbS powoduje deformację erytrocytów do kształtu sierpowatego, co skutkuje zwiększoną sztywnością komórek, ich odwodnieniem oraz zaburzeniami homeostazy jonowej (utrata K⁺, wzrost Ca²⁺). Hemoliza erytrocytów jest nasilona (przeżycie 10-20 dni vs. 90-120 dni w normie), co prowadzi do uwalniania wolnej hemoglobiny i hemu, indukujących stres oksydacyjny, dysfunkcję śródbłonka oraz stan prozapalny i prozakrzepowy. Kluczowe mechanizmy patofizjologiczne obejmują polimeryzację HbS przy stężeniu >20,8 g/dl, aktywację kanałów jonowych, zwiększoną adhezję erytrocytów (CD36, VLA-4) do śródbłonka (VCAM-1, selektyny), a także przewlekłe zapalenie i okluzję naczyń prowadzącą do niedokrwienia i uszkodzeń narządowych, w tym OUN, płuc, nerek i wątroby. HbF działa ochronnie, hamując polimeryzację HbS, co jest podstawą terapii hydroksymocznikiem oraz nowoczesnych terapii genowych celujących w gen BCL11A.
aktywacja śródbłonka, czynnik tkankowy, dysfunkcja śródbłonka, hemoglobina płodowa, hemoglobina S, hemoliza krwinek czerwonych, hydroksymocznik, kanał jonowy, komórki macierzyste hematopoetyczne, kwas glutaminowy, łańcuch beta-globiny, lek przeciwgrzybiczny, nadciśnienie płucne, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, niewydolność serca, okluzja naczyniowa, ostry zespół płucny, peroksydacja lipidów, polimeryzacja hemoglobiny, przełom naczyniowo-okluzyjny, przewlekły ból, reaktywne formy tlenu, stężenie tlenu, stres oksydacyjny, terapia genowa, tlenek azotu, uszkodzenie błony komórkowej, uszkodzenie niedokrwienno-reperfuzyjne - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kalium chloratum WZF 15%
Kalium chloratum WZF 15% (150 mg/ml) to koncentrat potasu chlorku przeznaczony do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej, zawierający 150 mg KCl na ml (20 mmol potasu w 10 ml ampułce, 40 mmol w 20 ml fiolce). Produkt wymaga bezwzględnego rozcieńczenia przed podaniem, z użyciem roztworów takich jak 5% glukoza, 0,9% NaCl, płyn Ringera, Ringera z mleczanem sodu lub Hartmanna. Należy uwzględnić zawartość sodu w rozcieńczalniku przy kalkulacji całkowitej podaży sodu. Podczas infuzji konieczne jest ścisłe monitorowanie elektrolitów, równowagi kwasowo-zasadowej oraz okresowe badania EKG, zwłaszcza u pacjentów stosujących digoksynę, ze względu na ryzyko hiperkaliemii i zaburzeń rytmu serca. Szybkość podania powinna być kontrolowana, aby uniknąć bólu żyły, ostrej hiperkaliemii i zatrzymania krążenia. Podawanie przez wkłucie centralne jest przeciwwskazane z powodu ryzyka miejscowej hiperkaliemii w sercu.
anemia sierpowatokrwinkowa, badanie EKG, badanie elektrokardiograficzne, bezmocz, blok przedsionkowo-komorowy, chemioterapia, chlorek potasu, choroba Addisona, dysfagia, elektrolity w surowicy, hemoliza krwinek czerwonych, hiperkaliemia, koncentrat krwinek czerwonych, kwasica, migotanie komór, mleczan sodu, monitorowanie pacjenta, naparstnica, niedobór aldosteronu, niedobór insuliny, niewydolność nerek, ostre odwodnienie, płyn Hartmanna, płyn Ringera, rabdomioliza, retencja potasu, równowaga kwasowo-zasadowa, rozległe oparzenia, roztwór chlorku sodu, roztwór do infuzji, roztwór glukozy, skąpomocz, statyny, stężenie potasu, szybkość infuzji, toczeń rumieniowaty układowy, wkłucie centralne, zaburzenia rytmu serca, zespół nadnerczowo-płciowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Juvit C
Preparat JUVIT C, zawierający kwas askorbowy w stężeniu 100 mg/ml, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD), ze względu na ryzyko hemolizy erytrocytów. Przed rozpoczęciem terapii należy przeprowadzić wywiad w kierunku tego defektu enzymatycznego, zwłaszcza u osób z grup etnicznych o podwyższonym ryzyku. Monitorowanie pacjentów z niedoborem G6PD pod kątem objawów hemolizy, takich jak żółtaczka, ciemny mocz czy zmęczenie, jest niezbędne dla zapobiegania poważnym powikłaniom.
Witamina C w dużych dawkach może znacząco wpływać na wyniki badań laboratoryjnych, zwłaszcza tych opartych na metodach oksydoredukcyjnych. Stosowanie JUVIT C może powodować fałszywie dodatnie wyniki testów na obecność glukozy w moczu, fałszywie ujemne testy na krew w kale, zaniżone oznaczenia aktywności enzymów oraz zmienne (zawyżone lub zaniżone) wyniki oznaczeń bilirubiny w surowicy. W związku z tym zaleca się poinformowanie laboratorium o przyjmowaniu witaminy C, rozważenie czasowego odstawienia preparatu przed badaniami oraz ostrożną interpretację wyników, aby uniknąć błędnej diagnostyki i nieprawidłowej oceny funkcji narządów.
ciemny mocz, cukrzyca, funkcja wątroby, glukoza w moczu, hemoliza krwinek czerwonych, krew w kale, krwawienie z przewodu pokarmowego, kwas askorbowy, metoda oksydoredukcyjna, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedobór G6PD, nieprawidłowa tolerancja glukozy, oznaczanie bilirubiny, witamina C, wynik fałszywie dodatni, wynik fałszywie ujemny, zaburzenie wątroby, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Kora wierzby – Przeciwwskazania stosowania
Kora wierzby (Salix spp.) zawiera glikozydy fenolowe, w tym salicynę, które wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Stosowanie preparatów z korą wierzby jest przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na korę wierzby, salicylany lub NLPZ, a także u osób z chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy, ciężkimi zaburzeniami funkcji wątroby i nerek, astmą oskrzelową, zaburzeniami krzepnięcia krwi oraz niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. Przeciwwskazaniem jest także trzeci trymestr ciąży ze względu na ryzyko przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego u płodu i zwiększone ryzyko krwawień. Preparaty takie jak Salicortex 330 mg nie powinny być stosowane u osób poniżej 18 roku życia, a syrop z lipy, bzu czarnego, wierzby i dziewanny nie jest zalecany u dzieci poniżej 3 lat ze względu na ryzyko zespołu Reye’a.
astma oskrzelowa, choroba wrzodowa, choroba wrzodowa dwunastnicy, choroba wrzodowa żołądka, działanie przeciwbólowe, działanie przeciwgorączkowe, działanie przeciwpłytkowe, działanie przeciwzapalne, glikozyd fenolowy, hemoliza krwinek czerwonych, kora wierzby, kwas acetylosalicylowy, lek przeciwzakrzepowy, nadwrażliwość krzyżowa, nadwrażliwość na salicylany, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niesteroidowy lek przeciwzapalny, NLPZ, obrzęk naczynioruchowy, polipowatość nosa, przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego, przewlekła pokrzywka, salicyna, skurcz oskrzeli, trzeci trymestr ciąży, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie krzepnięcia krwi, zespół Reye’a - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vita-Gem C 1000 mg
Stosowanie kwasu askorbinowego (witamina C) w preparacie VITA-GEM C w dawkach przekraczających 1 g/dobę może wywoływać działania niepożądane, głównie ze strony przewodu pokarmowego, takie jak zgaga i biegunka, które ustępują po zmniejszeniu dawki. Długotrwałe stosowanie wysokich dawek wiąże się z ryzykiem powstawania kamieni nerkowych moczanowych, cystynowych oraz szczawiowych, co jest związane z metabolizmem witaminy C do szczawianów i zakwaszeniem moczu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z predyspozycjami do kamicy nerkowej oraz u osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej (G6PD), u których może dojść do hemolizy erytrocytów i rozwoju anemii hemolitycznej.
anemia hemolityczna, aspartam, biegunka, fenyloketonuria, hemoglobina w osoczu, hemoliza krwinek czerwonych, kamień cystynowy, kamień moczanowy, kamień nerkowy, kamień szczawiowy, kontrola glikemii, kwas askorbowy, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, niedobór G6PD, niedobór witaminy C, pieczenie przełyku, proszek musujący, rozpad erytrocytów, sacharoza, szkorbut, układ krwiotwórczy, wodorowęglan sodu, zaburzenie przewodu pokarmowego, zaburzenie układu moczowego, zaburzenie układu pokarmowego, zakwaszenie moczu, zgaga, żółtaczka - Leksykon leków
Przedawkowanie – Rhesonativ 750 IU/ml
Przedawkowanie immunoglobuliny ludzkiej anty-D zawartej w preparacie Rhesonativ (750 j.m./ml, 150 µg/ml, białko ludzkie 165 mg/ml, ≥95% IgG) stanowi istotne wyzwanie kliniczne, szczególnie w kontekście pacjentów po pomyłkowym przetoczeniu niezgodnej krwi, u których istnieje wysokie ryzyko ostrej reakcji hemolitycznej. W takich przypadkach konieczne jest intensywne monitorowanie parametrów hematologicznych, funkcji nerek oraz objawów klinicznych hemolizy, a w razie potrzeby hospitalizacja i leczenie objawowe, w tym transfuzje. U pacjentów Rh(D) ujemnych bez przetoczenia niezgodnej krwi przedawkowanie nie wiąże się ze zwiększoną częstością ani nasileniem działań niepożądanych w porównaniu do standardowej terapii.
funkcja nerek, hemoglobina, hemoglobinuria, hemoliza, hemoliza krwinek czerwonych, immunoglobulina anty-D, immunoglobulina G, morfologia krwi, nadzór medyczny, niewydolność nerek, parametry hematologiczne, przetoczenie niezgodnej krwi, reakcja hemolityczna, Rhesonativ, technika nerkozastępcza, transfuzja, żółtaczka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Doxylamine Biofarm 25 mg
Doksylamina w postaci wodorobursztynianu (substancja czynna preparatu Doxylamine Biofarm, 25 mg) charakteryzuje się profilem działań niepożądanych o łagodnym i przemijającym przebiegu, najczęściej występujących w początkowym okresie terapii. Dominującymi objawami są senność oraz efekty przeciwcholinergiczne, takie jak suchość błony śluzowej jamy ustnej, zaparcia, niewyraźne widzenie, zatrzymanie moczu, nasilone wydzielanie oskrzelowe i zawroty głowy. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) oraz bardzo rzadko (<1/10 000). Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów powyżej 65 roku życia, u których ryzyko działań niepożądanych jest zwiększone ze względu na współistniejące schorzenia i politerapię. W tej grupie zaleca się redukcję dawki i ścisłe monitorowanie stanu klinicznego.
agranulocytoza, aktywność przeciwcholinergiczna, alergiczne zapalenie skóry, biegunka, diplopia, drgawki, drżenie mięśniowe, duszność, dyspepsja, hemoliza krwinek czerwonych, koszmary senne, kserostomia, łysienie, małopłytkowość, nadwrażliwość na światło, niedociśnienie, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość hemolityczna, niewyraźne widzenie, paradoksalne pobudzenie, parestezja, podwójne widzenie, suchość jamy ustnej, szum w uszach, tinnitus, wydłużenie odstępu QT, wydzielanie oskrzelowe, wydzielanie śluzu w oskrzelach, wysypka skórna, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia koordynacji, zaburzenia pozapiramidowe, zaparcia, zatrzymanie moczu, zawroty głowy, żółtaczka cholestatyczna