Specjalne ostrzeżenia
Kalium chloratum WZF 15%

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Kalium Chloratum WZF 15%

Produkt Kalium chloratum WZF 15% (150 mg/ml) jest koncentratem do sporządzania roztworu do infuzji, który zawiera w każdym ml 150 mg potasu chlorku. Każda ampułka 10 ml zawiera 1,5 g potasu chlorku (20 mmol potasu), a każda fiolka 20 ml zawiera 3,0 g potasu chlorku (40 mmol potasu). Ze względu na wysokie stężenie potasu należy przestrzegać szczególnych zasad bezpieczeństwa podczas stosowania tego produktu leczniczego.¹

Prawidłowa droga podania i rozcieńczanie

Lek Kalium chloratum WZF 15% jest przeznaczony wyłącznie do podawania dożylnego i bezwzględnie wymaga rozcieńczenia przed podaniem pacjentowi. Niedopuszczalne jest podawanie koncentratu w postaci nierozcieńczonej. Do rozcieńczania można stosować następujące roztwory:²

• 5% roztwór glukozy
• 0,9% roztwór chlorku sodu
• Płyn Ringera
• Płyn Ringera z mleczanem sodu
• Płyn Hartmanna

Należy zwrócić szczególną uwagę na zawartość sodu w rozcieńczalniku, która powinna być uwzględniona przy obliczaniu całkowitej zawartości sodu w przygotowanym roztworze. W celu uzyskania dokładnych informacji o zawartości sodu w roztworze wykorzystanym do rozcieńczenia, należy zapoznać się z charakterystyką produktu leczniczego stosowanego rozcieńczalnika.³

Monitorowanie pacjenta podczas terapii

Podczas infuzji roztworów zawierających potas konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta oraz regularne wykonywanie badań laboratoryjnych, takich jak:⁴

• Oznaczenia stężeń elektrolitów w surowicy – dla dokładnej oceny gospodarki potasowej
• Badania równowagi kwasowo-zasadowej – ze względu na wpływ pH na dystrybucję potasu
• Okresowe badania EKG – szczególnie u pacjentów przyjmujących preparaty naparstnicy

Badania elektrokardiograficzne są szczególnie istotne w celu oceny skuteczności leczenia i zapobiegania przedawkowaniu potasu. Warto pamiętać, że stężenie potasu w surowicy nie zawsze odzwierciedla rzeczywistą zawartość tego jonu w tkankach, dlatego monitorowanie EKG może dostarczyć dodatkowych informacji o stanie gospodarki potasowej organizmu.⁵

Szybkość infuzji i miejsce podania

Szybkość infuzji roztworów zawierających potas chlorek musi być ściśle kontrolowana. Zbyt szybkie podanie roztworu może spowodować szereg powikłań, takich jak:⁶

• Ból i podrażnienie żyły w miejscu wstrzyknięcia – ze względu na drażniące działanie stężonych roztworów potasu
• Ostra hiperkaliemia – gwałtowny wzrost stężenia potasu w surowicy krwi
• Zatrzymanie krążenia – jako najcięższe powikłanie ostrej hiperkaliemii

Należy bezwzględnie unikać podawania potasu chlorku przez wkłucie centralne ze względu na ryzyko rozwoju miejscowej hiperkaliemii w sercu i poważnych zaburzeń rytmu serca.⁷

Szczególne sytuacje kliniczne wykluczające podanie potasu

Nie należy podawać dożylnie potasu chlorku pacjentom z prawidłowym lub nieznacznie obniżonym stężeniem potasu, jeżeli występują u nich:⁸

• Niewydolność nerek – ze względu na upośledzenie wydalania potasu
• Inne stany sprzyjające retencji potasu – które mogą prowadzić do rozwoju hiperkaliemii

Potas chlorek nie powinien być stosowany w następujących stanach:⁹

• Niewydolność nerek – ze względu na upośledzone wydalanie potasu
• Stany przebiegające ze skąpomoczem lub bezmoczem – brak możliwości wydalania nadmiaru potasu
• Choroby nerek z upośledzoną funkcją cewek dystalnych:
  • Anemia sierpowatokrwinkowa – powodująca uszkodzenie cewek nerkowych
  • Toczeń rumieniowaty układowy – z nefropatią wpływającą na wydalanie potasu
• Zaburzenia rytmu i przewodzenia:
  • Migotanie komór – wysokie ryzyko zatrzymania krążenia po podaniu potasu
  • Blok przedsionkowo-komorowy – ryzyko nasilenia zaburzeń przewodzenia
  • Bloki przewodzenia wewnątrzkomorowe – ryzyko progresji do całkowitego bloku
• Zaburzenia endokrynologiczne:
  • Choroba Addisona – z tendencją do hiperkaliemii
  • Zespół nadnerczowo-płciowy – z zaburzeniami gospodarki elektrolitowej
  • Stany niedoboru aldosteronu – z upośledzonym wydalaniem potasu

Stany wymagające szczególnej ostrożności

Należy zachować szczególną ostrożność przy suplementacji potasu chlorku w następujących sytuacjach klinicznych:¹⁰

• Ostre odwodnienie – powodujące koncentrację elektrolitów w przestrzeni pozakomórkowej
• Rozległe mechaniczne uszkodzenie tkanek – ze względu na możliwość rabdomiolizy z hiperkaliemią, uwolnienie potasu z uszkodzonych komórek
• Rozległe oparzenia – z masywnym uszkodzeniem komórek i uwalnianiem potasu
• Współistniejące krwawienie wewnętrzne – hemoliza czerwonych krwinek uwalnia potas
• Stan po przetoczeniu znacznej objętości koncentratu krwinek czerwonych – ryzyko hiperkaliemii z przechowywanej krwi
• Chemioterapia – możliwość lizy guza z uwolnieniem dużych ilości potasu z komórek nowotworowych
• Rzadkie zespoły neurologiczne – jak rodzinny okresowy paraliż hiperkaliemiczny

Czynniki sprzyjające rozwojowi hiperkaliemii

Hiperkaliemia (w wyniku przenikania potasu z komórek do przestrzeni pozakomórkowej) może być nasilona przez:¹¹

• Niedobór insuliny – insulina promuje transport potasu do komórek, jej brak powoduje wzrost stężenia potasu w surowicy
• Kwasica – jony wodorowe przemieszczają się do komórek, wypierając potas do przestrzeni pozakomórkowej
• Nieselektywne blokery kanałów adrenergicznych beta – hamują wychwyt potasu przez komórki
• Leczenie statynami – rzadkim powikłaniem może być uszkodzenie komórek mięśniowych z następową hiperkaliemią