bisfosfoniany zawierające azot
Bisfosfoniany zawierające azot to grupa leków o silnym działaniu przeciwresorpcyjnym, stosowanych głównie w leczeniu osteoporozy oraz chorób przebiegających z patologiczną resorpcją kości. Do tej grupy należą m.in. alendronian, rizedronian, ibandronian i zoledronian, które różnią się od bisfosfonianów niezawierających azotu (np. etydronianu) znacznie silniejszym działaniem terapeutycznym.
Mechanizm działania tych leków opiera się na hamowaniu szlaku mewalonowego poprzez blokowanie enzymu syntetazy difosforanu farnezylu, co prowadzi do zaburzenia prenylacji białek niezbędnych do funkcjonowania i przeżycia osteoklastów. Efektem jest indukcja apoptozy osteoklastów i znaczące zmniejszenie resorpcji kostnej.
Bisfosfoniany zawierające azot charakteryzują się wysokim powinowactwem do hydroksyapatytu kostnego, dzięki czemu selektywnie gromadzą się w miejscach aktywnego metabolizmu kostnego. Posiadają długi okres półtrwania w tkance kostnej, co umożliwia stosowanie niektórych preparatów (np. zoledronatu) w schematach rocznych. Mogą być podawane doustnie lub dożylnie, przy czym biodostępność form doustnych jest niska (1-3%).
Najczęstsze działania niepożądane obejmują objawy żołądkowo-jelitowe przy podaniu doustnym oraz reakcję ostrej fazy (objawy grypopodobne) przy podaniu dożylnym. Do rzadszych, ale poważniejszych powikłań należą martwica żuchwy oraz atypowe złamania kości udowej, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu.
Powiązane wpisy
-
Leksykon leków
Kwas ibandronowy, należący do azotowych bisfosfonianów (ATC: M05BA06), wykazuje silne i selektywne hamowanie aktywności osteoklastów, co prowadzi do zahamowania resorpcji kostnej bez wpływu na syntezę kości. U kobiet po menopauzie lek wzmacnia masę kostną i zmniejsza częstość złamań, przywracając metabolizm kości do poziomu sprzed menopauzy. W badaniu fazy I u 72 kobiet po menopauzie, doustne podanie 150 mg co 28 dni powodowało szybkie i istotne obniżenie stężenia markera resorpcji CTX w surowicy – o 28% po 24 godzinach i do 74% po 6 dniach od kolejnych dawek. W badaniu klinicznym BM16549 wykazano, że dawka 150 mg raz na miesiąc jest co najmniej tak samo skuteczna jak 2,5 mg podawane codziennie, z istotnie większym wzrostem BMD w kręgosłupie lędźwiowym (6,6% vs 5,0% po 2 latach, p<0,001) oraz w bliższym odcinku trzonowym kości udowej (4,2% vs 2,5%). Odpowiedź na terapię (utrzymanie lub wzrost BMD) po 2 latach wyniosła 93,5% dla dawki miesięcznej i 86,4% dla codziennej (p=0,004).
badanie BMD, bisfosfoniany zawierające azot, BMD, BMD kręgosłupa, CTX, degradacja kolagenu kostnego, deoksypirydynolina, hamowanie osteoklastów, krętarz, kwas ibandronowy, markery obrotu kostnego, masa kostna, mineralizacja kości, obrót metaboliczny kości, osteokalcyna, osteoporoza, przebudowa kości, remisja, resorpcja tkanki kostnej, szyjka kości udowej, złamania osteoporotyczne, złamania pozakręgowe, złamanie kręgów -
Leksykon leków
Kwas ibandronowy, będący azotowym bisfosfonianem, wykazuje silne i selektywne hamowanie aktywności osteoklastów, co prowadzi do redukcji resorpcji kości bez wpływu na syntezę kostną. U kobiet po menopauzie terapia kwasem ibandronowym skutkuje zwiększeniem gęstości mineralnej kości (BMD) oraz istotnym zmniejszeniem ryzyka złamań kręgów. W badaniu klinicznym BM 16549 wykazano, że dawka 150 mg raz na miesiąc jest co najmniej równie skuteczna, a nawet przewyższa codzienne podawanie 2,5 mg, z istotnym wzrostem BMD w odcinku lędźwiowym kręgosłupa (odpowiednio 6,6% vs 5,0% po 2 latach) oraz w bliższym odcinku trzonowym kości udowej (4,2% vs 2,5%). Po roku leczenia u 83,9% pacjentek stosujących dawkę miesięczną odnotowano pozytywną odpowiedź na terapię (wzrost BMD w kręgosłupie i bliższym odcinku kości udowej), a zmniejszenie stężenia markera resorpcji CTX w surowicy wyniosło średnio -76% (miesięczna dawka) i -67% (dawka codzienna). Efekt terapeutyczny utrzymywał się przez 24 miesiące, a po zaprzestaniu leczenia obserwowano powrót markerów do wartości wyjściowych.
biopsja kości, bisfosfoniany zawierające azot, bliższy odcinek trzonowy kości udowej, BMD kręgosłupa lędźwiowego, gęstość mineralna kości, hamowanie osteoklastów, kwas ibandronowy, obrót metaboliczny kości, osteokalcyna, osteoporoza pomenopauzalna, resorpcja kości, retinoidy, szyjka kości udowej, wskaźnik masy ciała, złamania kręgów, złamania pozakręgowe -
Leksykon leków
Kwas ibandronowy, będący bisfosfonianem zawierającym azot (kod ATC: M05BA06), wykazuje silne działanie antyresorpcyjne poprzez selektywne hamowanie aktywności osteoklastów, co prowadzi do zahamowania resorpcji kości bez wpływu na syntezę kostną. U kobiet po menopauzie regularne stosowanie kwasu ibandronowego skutkuje stopniowym wzrostem masy kostnej oraz redukcją częstości złamań, poprzez normalizację przyspieszonego obrotu metabolicznego kości do poziomu sprzed menopauzy. Badania in vivo i kliniczne potwierdzają skuteczność zarówno codziennych, jak i okresowych schematów dawkowania (np. dożylne podanie 3 mg co 3 miesiące lub doustne 2,5 mg dziennie), wykazując poprawę gęstości mineralnej kości (BMD) w lokalizacjach takich jak kręgosłup lędźwiowy, staw biodrowy, szyjka kości udowej oraz krętarz. W badaniu BM 16550, obejmującym 1386 kobiet po menopauzie z osteoporozą (BMD < -2,5 SD), schemat dożylny okazał się co najmniej równie skuteczny, a nawet przewyższał schemat doustny pod względem zwiększenia BMD po 1 i 2 latach terapii.
bisfosfoniany zawierające azot, BMD kręgosłupa lędźwiowego, choroba układu kostnego, deoksypirydynolina, gęstość mineralna kości, inhibitor aktywności osteoklastów, kręgosłup lędźwiowy, krętarz, kwas ibandronowy, mineralizacja kości, obrót metaboliczny kości, osteokalcyna, osteoklast, osteoporoza pomenopauzalna, przyrost masy kostnej, resorpcja kości, resorpcja tkanki kostnej, staw biodrowy, szyjka kości udowej, telopeptydy kolagenu typu I, wskaźnik masy ciała
