Właściwości farmakodynamiczne
Osagrand 3 mg

Właściwości farmakodynamiczne kwasu ibandronowego

Kwas ibandronowy, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Osagrand, należy do grupy farmakoterapeutycznej bisfosfonianów zawierających azot, sklasyfikowanej kodem ATC: M05BA06. Preparat ten stosowany jest w leczeniu chorób układu kostnego, a jego właściwości farmakodynamiczne obejmują złożony mechanizm działania, wpływający przede wszystkim na procesy metaboliczne tkanki kostnej.¹

Mechanizm działania

Kwas ibandronowy charakteryzuje się silnym działaniem na tkankę kostną. Jego mechanizm działania opiera się na wybiórczym hamowaniu aktywności osteoklastów – komórek odpowiedzialnych za resorpcję (niszczenie) tkanki kostnej. Co istotne, substancja ta nie wywiera bezpośredniego wpływu na proces syntezy kostnej, a także nie wpływa na mobilizację osteoklastów. U kobiet po menopauzie regularne stosowanie kwasu ibandronowego prowadzi do stopniowego przyrostu masy kostnej oraz zmniejszenia częstości występowania złamań. Efekt ten osiągany jest poprzez zwolnienie przyspieszonego obrotu metabolicznego kości do poziomu sprzed menopauzy.²

Działanie farmakodynamiczne

Główne działanie farmakodynamiczne kwasu ibandronowego polega na hamowaniu procesu resorpcji kości. Badania in vivo wykazały, że substancja ta skutecznie zapobiega destrukcji tkanki kostnej, która może być wywoływana przez różne czynniki, takie jak zahamowanie czynności gonad, retinoidy, nowotwory czy wyciągi z tkanek nowotworowych. Obserwacje na młodych szczurach w okresie intensywnego wzrostu wykazały, że kwas ibandronowy hamuje również endogenną resorpcję kości, co prowadzi do zwiększenia prawidłowej masy kostnej w porównaniu do zwierząt z grupy kontrolnej, którym nie podawano leku.³

Modele zwierzęce jednoznacznie potwierdzają, że kwas ibandronowy jest silnym inhibitorem aktywności osteoklastów. Co ważne, badania przeprowadzone na szczurach w okresie wzrostu nie wykazały żadnych dowodów wskazujących na upośledzenie mineralizacji kości, nawet po zastosowaniu dawek 5000 razy większych niż te stosowane w leczeniu osteoporozy u ludzi.⁴

Długotrwałe podawanie kwasu ibandronowego – zarówno codziennie, jak i w schemacie okresowym z wydłużonymi przerwami pomiędzy kolejnymi dawkami – u szczurów, psów i małp prowadziło do tworzenia kości o prawidłowej jakości. Co więcej, zaobserwowano utrzymaną lub nawet zwiększoną odporność mechaniczną tkanki kostnej, nawet wówczas, gdy stosowano dawki uznawane za toksyczne. Skuteczność kwasu ibandronowego w schematach dawkowania zarówno codziennym, jak i przerywanym (z okresem 9-10 tygodni bez przyjmowania leku) została potwierdzona w badaniu klinicznym MF 4411, w którym wykazano efektywność substancji w zapobieganiu złamaniom u ludzi.⁵

Wpływ na markery biochemiczne metabolizmu kostnego

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że kwas ibandronowy powoduje zależne od dawki zmiany biochemiczne wskazujące na hamowanie resorpcji kostnej. Obserwowano zmniejszenie wydalania w moczu specyficznych markerów degradacji kolagenu kostnego, takich jak deoksypirydynolina oraz N-końcowe usieciowane telopeptydy kolagenu typu I (NTX).⁶

U kobiet po menopauzie zarówno codzienne, jak i okresowe (z zachowaniem 9-10-tygodniowej przerwy raz na kwartał) dawki kwasu ibandronowego podawane doustnie lub dożylnie prowadziły do zmian biochemicznych wskazujących na zależne od dawki zahamowanie resorpcji kości.⁷

Dożylne podanie kwasu ibandronowego powoduje szybkie obniżenie stężenia telopeptydu C łańcucha alfa kolagenu typu I (CTX) w surowicy, które jest zauważalne już w ciągu 3-7 dni od rozpoczęcia leczenia. Ponadto, w ciągu 3 miesięcy terapii obserwuje się zmniejszenie stężenia osteokalcyny – markera tworzenia kości.⁸

Po przerwaniu leczenia kwasem ibandronowym obserwuje się powrót do patologicznych wartości markerów resorpcji kostnej, typowych dla osteoporozy pomenopauzalnej, które występowały przed rozpoczęciem terapii.⁹

Skuteczność kliniczna

Przy identyfikacji kobiet ze zwiększonym ryzykiem złamań związanych z osteoporozą należy uwzględnić niezależne czynniki ryzyka, takie jak:

• niska wartość gęstości mineralnej kości (BMD)
• wiek
• występowanie złamań u pacjentki w przeszłości
• występowanie złamań w wywiadzie rodzinnym
• wysoki obrót kostny
• niski wskaźnik masy ciała

Uwzględnienie tych czynników pozwala na właściwą kwalifikację pacjentek do leczenia.¹⁰

Skuteczność kwasu ibandronowego w dawce 3 mg podawanego co 3 miesiące

Skuteczność kwasu ibandronowego w dawce 3 mg podawanego w iniekcjach dożylnych co 3 miesiące została oceniona w dwuletnim, randomizowanym, wieloośrodkowym badaniu klinicznym BM 16550, przeprowadzonym metodą podwójnie ślepej próby. W badaniu uczestniczyło 1386 kobiet po menopauzie (w wieku 55-80 lat) z rozpoznaną osteoporozą, u których wyjściowa wartość BMD kręgosłupa lędźwiowego wynosiła poniżej -2,5 SD (odchylenie standardowe). Badanie to miało na celu wykazanie równoważności leczenia (ang. non-inferiority) pomiędzy schematem dożylnym (3 mg co 3 miesiące) a schematem doustnym (2,5 mg kwasu ibandronowego dziennie).¹¹

Zarówno podstawowa analiza skuteczności przeprowadzona po roku, jak i ostateczna analiza po dwóch latach leczenia potwierdziły, że schemat dożylny jest co najmniej równie skuteczny jak schemat doustny. Analiza danych z badania BM 16550 wykazała, że kwas ibandronowy w dawce 3 mg podawany dożylnie co 3 miesiące jest co najmniej równie skuteczny jak dawka 2,5 mg podawana doustnie codziennie w odniesieniu do średniego zwiększenia wskaźnika BMD w następujących lokalizacjach:

• kręgosłup lędźwiowy
• cały staw biodrowy
• szyjka kości udowej
• krętarz

Wyniki te zostały potwierdzone zarówno w analizie pierwotnej po jednym roku, jak i w analizie potwierdzającej po dwóch latach stosowania leku.¹²

Co więcej, w prospektywnie zaplanowanej analizie udowodniono przewagę schematu dożylnego (kwas ibandronowy w dawce 3 mg podawany w iniekcjach co 3 miesiące) nad schematem doustnym (kwas ibandronowy w dawce 2,5 mg dziennie).¹³

Wpływ na wskaźnik BMD