hiperkortyzolemizm

Hiperkortyzolemizm, znany również jako zespół Cushinga, to zaburzenie endokrynologiczne charakteryzujące się nadmiernym wydzielaniem kortyzolu przez korę nadnerczy. Stan ten może być wywołany przez guz przysadki wydzielający ACTH (choroba Cushinga), guz nadnerczy produkujący kortyzol, guz ektopowy wydzielający ACTH lub długotrwałe stosowanie glikokortykosteroidów.

Objawy hiperkortyzolemizmu obejmują charakterystyczną otyłość centralną z twarzą księżycowatą i bawolim karkiem, rozstępy skórne o zabarwieniu fioletowym, osłabienie mięśni proksymalnych, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia gospodarki węglowodanowej (nietolerancja glukozy lub cukrzyca), osteoporozę oraz zaburzenia psychiczne. U kobiet często występują zaburzenia miesiączkowania i hirsutyzm, a u mężczyzn – obniżone libido.

Diagnostyka hiperkortyzolemizmu opiera się na badaniach przesiewowych (test hamowania deksametazonem, oznaczanie wolnego kortyzolu w dobowej zbiórce moczu, oznaczanie kortyzolu w ślinie o północy) oraz badaniach różnicujących przyczynę (test z CRH, duże dawki deksametazonu, oznaczanie ACTH). W diagnostyce obrazowej wykorzystuje się MRI przysadki oraz CT/MRI nadnerczy.

Leczenie hiperkortyzolemizmu zależy od jego przyczyny. W przypadku guza przysadki metodą z wyboru jest selektywna adenomektomia przezklinowa. Przy pierwotnym nadczynnym gruczolaku nadnerczy stosuje się adrenalektomię. W przypadku ACTH-zależnego hiperkortyzolemizmu ektopowego konieczne jest usunięcie guza produkującego ACTH. W niektórych sytuacjach stosuje się także farmakoterapię (inhibitory steroidogenezy, antagonisty receptora glikokortykoidowego).

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl