środek znieczulający miejscowy

Środek znieczulający miejscowy (anestetyk lokalny) to substancja farmakologiczna, która blokuje przewodnictwo nerwowe w ograniczonym obszarze ciała bez wpływu na świadomość pacjenta. Mechanizm działania polega na odwracalnym blokowaniu kanałów sodowych w błonie komórkowej neuronów, co uniemożliwia generowanie i przewodzenie impulsów nerwowych.

Do najczęściej stosowanych anestetyków lokalnych należą pochodne amidowe (lidokaina, bupiwakaina, ropiwakaina) oraz estrowe (prokaina, benzokaina). Środki te różnią się siłą działania, czasem trwania efektu, profilem bezpieczeństwa oraz metabolizmem. Pochodne amidowe są metabolizowane w wątrobie, natomiast estrowe – przez esterazy osoczowe.

Zastosowanie kliniczne obejmuje różne techniki znieczulenia: nasiękowe, przewodowe, powierzchniowe, zewnątrzoponowe i podpajęczynówkowe. Są wykorzystywane w chirurgii, stomatologii, okulistyce, ginekologii, położnictwie oraz w leczeniu bólu ostrego i przewlekłego. Mogą być stosowane jako monoterapia lub w połączeniu z innymi metodami analgezji.

Potencjalne działania niepożądane obejmują reakcje miejscowe (parestezje, przedłużone znieczulenie) oraz systemowe, z których najpoważniejsze to kardiotoksyczność i neurotoksyczność przy przedawkowaniu. Alergie na środki znieczulające miejscowe występują rzadko, częściej dotyczą pochodnych estrowych. Znajomość farmakokinetyki i maksymalnych dawek jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania tych leków.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl