gen naprawy błędnie sparowanych zasad DNA
Gen naprawy błędnie sparowanych zasad DNA (ang. mismatch repair gene, MMR) jest kluczowym elementem systemu naprawy DNA, który identyfikuje i koryguje błędy powstałe podczas replikacji DNA. System ten rozpoznaje nieprawidłowo sparowane nukleotydy, które nie spełniają reguły komplementarności (A-T, G-C), oraz niewielkie insercje lub delecje.
Główne geny odpowiedzialne za naprawę błędnie sparowanych zasad DNA to MLH1, MSH2, MSH6 i PMS2. Mutacje w tych genach prowadzą do niestabilności mikrosatelitarnej (MSI) i zwiększonego ryzyka rozwoju nowotworów, szczególnie raka jelita grubego niezwiązanego z polipowatością (zespół Lyncha). Defekty w systemie MMR powodują akumulację mutacji w genomie, co przyspiesza proces nowotworzenia.
Diagnostyka defektów genów MMR obejmuje badania immunohistochemiczne, ocenę niestabilności mikrosatelitarnej oraz bezpośrednie sekwencjonowanie genów. W praktyce klinicznej, oznaczanie statusu MMR jest istotnym czynnikiem prognostycznym i predykcyjnym w wielu nowotworach, wpływającym na wybór terapii, w tym immunoterapii z zastosowaniem inhibitorów punktów kontrolnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół lyncha – Objawy
Zespół Lyncha (HNPCC) to autosomalnie dominujący zespół genetyczny związany z mutacjami w genach naprawy błędów DNA (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2, EPCAM), predysponujący do rozwoju nowotworów, zwłaszcza raka jelita grubego, który występuje średnio w wieku 44-45 lat (w populacji ogólnej 70 lat). Charakterystyczne jest szybkie tempo progresji nowotworu (1-2 lata vs. 10 lat w populacji ogólnej) oraz lokalizacja w proksymalnej części okrężnicy (około 66% przypadków). Ryzyko życiowe raka jelita grubego wynosi 20-80%, z wyższym ryzykiem u mężczyzn (60-80%) i nosicieli mutacji MLH1/MSH2 (30-97%). Inne nowotwory związane z zespołem Lyncha to rak endometrium (ryzyko 15-60%, średni wiek diagnozy ~60 lat), rak jajnika (ryzyko 1-38%, średni wiek 42,5-45,3 lat) oraz rak żołądka (ryzyko 1-13%, średni wiek 56 lat). Objawy kliniczne obejmują m.in. krew w stolcu (40-50%), anemię z niedoboru żelaza (25-35%), ból brzucha, zmiany rytmu wypróżnień oraz nieprawidłowe krwawienia u kobiet. Wysokie ryzyko nawrotów i rozwoju drugiego pierwotnego raka jelita grubego (do 60% po 30 latach) wymaga intensywnej kontroli i profilaktyki.
anemia z niedoboru żelaza, aspiryna, biopsja endometrium, dysfagia, dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością, endoskopia, FAP, gen naprawy błędnie sparowanych zasad DNA, geny MMR, gruczolak, histerektomia, HNPCC, kolektomia, kolonoskopia, krew w stolcu, kwas acetylosalicylowy, mutacja genu, naprawa błędnie sparowanych zasad, nieprawidłowe krwawienie z pochwy, obustronna salpingo-ooforektomia, ośrodkowy układ nerwowy, polip gruczolakowaty, polip jelita grubego, rak błony śluzowej macicy, rak dróg moczowych, rak dróg żółciowych, rak endometrium, rak jajnika, rak jelita cienkiego, rak jelita grubego, rak mózgu, rak trzustki, rak żołądka, rodzinna polipowatość gruczolakowata, USG przezpochwowe, zespół Lyncha