geny MMR
Geny MMR (Mismatch Repair Genes) to grupa genów odpowiedzialnych za naprawę błędnie sparowanych nukleotydów w DNA. Główne geny z tej grupy to MLH1, MSH2, MSH6 i PMS2. System naprawy MMR odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu stabilności genomu poprzez rozpoznawanie i korygowanie błędów powstałych podczas replikacji DNA.
Mutacje w genach MMR prowadzą do zespołu Lyncha (dziedzicznego niepolipowatego raka jelita grubego, HNPCC), który znacząco zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów jelita grubego, endometrium, jajnika, żołądka, dróg moczowych i innych. Charakterystyczną cechą nowotworów związanych z defektami genów MMR jest niestabilność mikrosatelitarna (MSI).
Diagnostyka molekularna genów MMR obejmuje badania immunohistochemiczne (IHC) oceniające ekspresję białek MMR w tkance nowotworowej oraz testy PCR wykrywające niestabilność mikrosatelitarną. Sekwencjonowanie genów MMR pozwala na identyfikację mutacji germinalnych u pacjentów z podejrzeniem zespołu Lyncha, co ma kluczowe znaczenie dla właściwego poradnictwa genetycznego i postępowania profilaktycznego w rodzinach obciążonych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół lyncha – Objawy
Zespół Lyncha (HNPCC) to autosomalnie dominujący zespół genetyczny związany z mutacjami w genach naprawy błędów DNA (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2, EPCAM), predysponujący do rozwoju nowotworów, zwłaszcza raka jelita grubego, który występuje średnio w wieku 44-45 lat (w populacji ogólnej 70 lat). Charakterystyczne jest szybkie tempo progresji nowotworu (1-2 lata vs. 10 lat w populacji ogólnej) oraz lokalizacja w proksymalnej części okrężnicy (około 66% przypadków). Ryzyko życiowe raka jelita grubego wynosi 20-80%, z wyższym ryzykiem u mężczyzn (60-80%) i nosicieli mutacji MLH1/MSH2 (30-97%). Inne nowotwory związane z zespołem Lyncha to rak endometrium (ryzyko 15-60%, średni wiek diagnozy ~60 lat), rak jajnika (ryzyko 1-38%, średni wiek 42,5-45,3 lat) oraz rak żołądka (ryzyko 1-13%, średni wiek 56 lat). Objawy kliniczne obejmują m.in. krew w stolcu (40-50%), anemię z niedoboru żelaza (25-35%), ból brzucha, zmiany rytmu wypróżnień oraz nieprawidłowe krwawienia u kobiet. Wysokie ryzyko nawrotów i rozwoju drugiego pierwotnego raka jelita grubego (do 60% po 30 latach) wymaga intensywnej kontroli i profilaktyki.
anemia z niedoboru żelaza, aspiryna, biopsja endometrium, dysfagia, dziedziczny rak jelita grubego niezwiązany z polipowatością, endoskopia, FAP, gen naprawy błędnie sparowanych zasad DNA, geny MMR, gruczolak, histerektomia, HNPCC, kolektomia, kolonoskopia, krew w stolcu, kwas acetylosalicylowy, mutacja genu, naprawa błędnie sparowanych zasad, nieprawidłowe krwawienie z pochwy, obustronna salpingo-ooforektomia, ośrodkowy układ nerwowy, polip gruczolakowaty, polip jelita grubego, rak błony śluzowej macicy, rak dróg moczowych, rak dróg żółciowych, rak endometrium, rak jajnika, rak jelita cienkiego, rak jelita grubego, rak mózgu, rak trzustki, rak żołądka, rodzinna polipowatość gruczolakowata, USG przezpochwowe, zespół Lyncha