biotransformacja fazy II
Biotransformacja fazy II, znana również jako reakcja koniugacji, to drugi etap metabolizmu ksenobiotyków w organizmie człowieka. W przeciwieństwie do reakcji fazy I (utlenianie, redukcja, hydroliza), które zwiększają polarność cząsteczek poprzez wprowadzenie lub odsłonięcie grup funkcyjnych, reakcje fazy II polegają na dołączeniu endogennych, polarnych cząsteczek do substratów.
Główne procesy biotransformacji fazy II obejmują glukuronidację, sulfonowanie, acetylację, metylację oraz koniugację z glutationem i aminokwasami. Enzymy katalizujące te reakcje to głównie transferazy, m.in. UDP-glukuronylotransferazy (UGT), sulfotransferazy (SULT), N-acetylotransferazy (NAT), metylotransferazy i S-transferazy glutationowe (GST).
Produkty reakcji fazy II są zazwyczaj nieaktywne biologicznie i znacznie bardziej hydrofilowe niż substancje wyjściowe, co ułatwia ich wydalanie z organizmu przez nerki lub z żółcią. Warto zauważyć, że niektóre ksenobiotyki mogą przechodzić bezpośrednio reakcje fazy II, omijając fazę I, jeśli posiadają odpowiednie grupy funkcyjne.
Zaburzenia aktywności enzymów fazy II, wynikające z polimorfizmów genetycznych, interakcji lekowych lub chorób, mogą prowadzić do zmienionego metabolizmu leków, zwiększonego ryzyka działań niepożądanych lub toksyczności. Znajomość procesów biotransformacji fazy II ma kluczowe znaczenie w farmakologii klinicznej, toksykologii i medycynie personalizowanej.