gen KRAS
Gen KRAS (Kirsten Rat Sarcoma Viral Oncogene Homolog) jest proto-onkogenem, którego mutacje odgrywają kluczową rolę w patogenezie wielu nowotworów złośliwych. Koduje on białko KRAS, należące do rodziny białek RAS, które funkcjonują jako małe GTPazy zaangażowane w przekazywanie sygnałów komórkowych. W warunkach fizjologicznych białko KRAS działa jako „przełącznik molekularny”, kontrolujący proliferację, różnicowanie i przeżycie komórek.
Mutacje genu KRAS występują w około 30% wszystkich nowotworów u ludzi, ze szczególnie wysoką częstotliwością w raku trzustki (90%), jelita grubego (40%) i płuca (30%, głównie gruczolakoraki). Najczęstsze mutacje dotyczą kodonów 12, 13 i 61, prowadząc do konstytutywnej aktywacji białka KRAS, co skutkuje niekontrolowaną proliferacją komórek i transformacją nowotworową.
Obecność mutacji KRAS ma istotne znaczenie kliniczne – stanowi negatywny czynnik predykcyjny odpowiedzi na terapię anty-EGFR w raku jelita grubego oraz wpływa na wybór strategii leczenia w innych nowotworach. Długo uważany za „niemożliwy do targetowania” cel terapeutyczny, gen KRAS stał się przedmiotem intensywnych badań, które zaowocowały opracowaniem selektywnych inhibitorów dla specyficznych mutacji, takich jak sotorasib i adagrasib dla mutacji KRAS G12C, stosowanych obecnie w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy drobne, okrągłe z desmoplastyczną stroma – Etiologia i przyczyny
Guzy drobne, okrągłe z desmoplastyczną stromą (DSRCT) to rzadkie, wysoce agresywne nowotwory tkanek miękkich, charakteryzujące się specyficzną translokacją chromosomową t(11;22)(p13;q12), prowadzącą do fuzji genów EWSR1-WT1 i powstania onkogennego białka fuzyjnego EWS-WT1. Ta fuzja działa jako czynnik transkrypcyjny aktywujący nadekspresję genów takich jak PDGFRA, IGF1R, EGFR, IL2, IL15 oraz czynników transkrypcyjnych MYC, PAX2 i WT1, co sprzyja proliferacji, neoangiogenezie i tworzeniu desmoplastycznego podścieliska. Dodatkowo, mutacje somatyczne w genach KRAS, PTPRD, GRB10, MET i PIK3CA oraz procesy takie jak odpowiedź na uszkodzenia DNA (DDR) i przejście mezenchymalno-nabłonkowe (MErT/EMT) podkreślają złożoność molekularną i heterogenność guza. Wyróżniającą cechą DSRCT jest zwiększona ekspresja receptora androgenowego (AR), odróżniająca go od innych mięsaków z rodziny Ewinga.
białko fuzyjne, chemioterapia, chirurgia cytoredukcyjna, czynnik transkrypcyjny, domena wiążąca DNA, DSRCT, EGFR, fibroblast, fuzja genów, gen EWSR1, gen KRAS, gen PIK3CA, gen WT1, guz drobny okrągły z desmoplastyczną stromą, IGF1R, insulinopodobny czynnik wzrostu, komórka macierzysta, komórka śródbłonka, marker nabłonkowy, mięsak Ewinga, mutacja somatyczna, naskórkowy czynnik wzrostu, neoangiogeneza, PDGFRA, płytkopochodny czynnik wzrostu, przerzut do węzłów chłonnych, radioterapia, receptor androgenowy, receptor CXCR4, rozsiew otrzewnowy, translokacja chromosomowa, uszkodzenie DNA - Leksykon chorób i schorzeń
Adenomyoza – Etiologia i przyczyny
Adenomyoza to schorzenie ginekologiczne charakteryzujące się obecnością ektopowej tkanki endometrialnej w mięśniówce macicy (myometrium). Patogeneza adenomyozy jest wieloczynnikowa i obejmuje zaburzenie granicy między endometrium basalis a miometrium, co prowadzi do proliferacji endometrium w mięśniówce wraz z angiogenezą i przerostem komórek mięśni gładkich. Teorie etiopatogenetyczne obejmują mechanizmy uszkodzenia strefy złącza (junction zone) po zabiegach ginekologicznych (np. łyżeczkowanie, cięcie cesarskie), mikrourazy wywołane nadmierną perystaltyką macicy (teoria TIAR), embriologiczne nieprawidłowości różnicowania komórek pluripotencjalnych przewodów Müllera oraz migrację komórek macierzystych szpiku kostnego. Rozwój adenomyozy jest ściśle zależny od lokalnej hiperestrogenemii, przy jednoczesnej oporności na progesteron, co potwierdzają badania wykazujące podwyższone stężenia estradiolu (E2) w krwi miesiączkowej pacjentek z adenomyozą oraz zmniejszoną ekspresję receptora progesteronowego PR-B w komórkach endometrium. Zmiany epigenetyczne, w tym nieprawidłowa ekspresja DNA metylotransferaz (DNMT) oraz mutacje w genie Kras, również odgrywają rolę w patogenezie choroby.
adenomyoza, angiogeneza, endometrioza, estradiol, gen KRAS, hiperestrogenizm, hiperplazja, hormon folikulotropowy, implantacja zarodka, komórki macierzyste szpiku, mięśniak macicy, miomektomia, myometrium, poród przedwczesny, przewody Müllera, receptor progesteronu, strefa złącza, tkanka endometrialna, transformacja epitelialno-mezenchymalna, wspomagany rozród - Leksykon chorób i schorzeń
Rak szyjki macicy – Patofizjologia i mechanizm
Rak szyjki macicy, będący jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych u kobiet, jest ściśle związany z infekcją wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), zwłaszcza typami wysokiego ryzyka 16 i 18, które odpowiadają za około 70% przypadków. Kluczowym etapem karcynogenezy jest integracja genomu HPV z genomem gospodarza, prowadząca do nadekspresji onkogenów E6 i E7. Onkoproteiny te inaktywują białka supresorowe p53 i Rb, co skutkuje zaburzeniami cyklu komórkowego, niestabilnością genomu oraz zmianami epigenetycznymi, w tym nieprawidłową metylacją DNA. Proces ten sprzyja progresji od zmian śródnabłonkowych niskiego stopnia (LSIL) do wysokiego stopnia (HSIL) i ostatecznie do inwazyjnego raka szyjki macicy. Dodatkowo, czynniki takie jak immunosupresja, palenie tytoniu czy niedobory witamin zwiększają ryzyko progresji choroby. Warto podkreślić, że tylko około 5% infekcji HPV prowadzi do rozwoju zmian śródnabłonkowych stopnia 2 lub 3 w ciągu 3 lat od zakażenia, co wskazuje na istotną rolę innych czynników w karcynogenezie.
białko Rb, gen KRAS, HPV wysokiego ryzyka, integracja genomu HPV, metylacja DNA, niestabilność genomu, onkoproteiny E6 i E7, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, rak in situ, receptor progesteronu, reduktaza rybonukleotydowa, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy, szlak naprawy DNA, wirus brodawczaka ludzkiego, zmiana liczby kopii