minimalna dawka śmiertelna
Minimalna dawka śmiertelna (MLD – Minimum Lethal Dose) to najmniejsza ilość substancji, która po podaniu powoduje śmierć u określonego gatunku. W toksykologii klinicznej jest ważnym parametrem określającym niebezpieczeństwo związane z ekspozycją na daną substancję toksyczną.
W praktyce medycznej częściej stosuje się parametr LD50 (dawka śmiertelna dla 50% populacji), który jest bardziej powtarzalny i lepiej określa toksyczność w populacji. Minimalna dawka śmiertelna może znacząco różnić się między osobnikami ze względu na zmienność osobniczą, wiek, stan zdrowia, płeć czy interakcje z innymi substancjami.
Znajomość minimalnej dawki śmiertelnej dla różnych substancji ma kluczowe znaczenie w medycynie ratunkowej, toksykologii sądowej oraz podczas opracowywania protokołów bezpieczeństwa dla leków. W przypadku zatruć klinicznych oszacowanie przyjętej dawki w odniesieniu do MLD pomaga w ocenie ryzyka i wyborze odpowiedniego postępowania terapeutycznego.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Temozolomide Glenmark 5 mg
Temozolomid, substancja czynna leku Temozolomide Glenmark, wykazuje istotną toksyczność w badaniach przedklinicznych na szczurach i psach, obejmującą głównie mielosupresję z zależnym od dawki zmniejszeniem liczby leukocytów i płytek krwi, co stanowi czuły wskaźnik toksyczności. Inne narządy i układy narażone na toksyczne działanie to układ siateczkowo-śródbłonkowy, jądra (męski układ rozrodczy), układ pokarmowy oraz siatkówka, przy czym zwyrodnienie siatkówki obserwowano jedynie przy dawkach śmiertelnych dla 60-100% zwierząt. Dawka kliniczna u ludzi jest zbliżona do minimalnej dawki śmiertelnej u zwierząt, co wskazuje na węższe okno terapeutyczne w modelach zwierzęcych. Większość działań toksycznych miała charakter przemijający, z wyjątkiem trwałych uszkodzeń układu rozrodczego samców oraz siatkówki, które jednak nie zostały potwierdzone klinicznie.
aberracja chromosomowa, dawka kliniczna, działanie mielotoksyczne, działanie niepożądane, embriotoksyczność, genotoksyczność, gruczolak podstawnokomórkowy, guz nowotworowy, leukocyty, limfocyty krwi obwodowej, minimalna dawka śmiertelna, okno terapeutyczne, okres utajenia, parametry hematologiczne, płytki krwi, potencjał genotoksyczny, potencjał karcinogenny, rak piersi, rogowiak kolczystokomórkowy skóry, szpik kostny, temozolomid, teratogenność, test Amesa, toksyczność ostra i przewlekła, układ siateczkowo-śródbłonkowy, zmiana przednowotworowa, związek alkilujący, zwyrodnienie siatkówki - Leksykon substancji czynnych
Mandur Bhasma – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Mandur Bhasma, zawierający żelazo w stanach utlenienia +2 i +3 (3 mg na tabletkę, w dawce 33 mg w preparacie Liv.52), wykazuje szeroki margines bezpieczeństwa potwierdzony w badaniach przedklinicznych. W badaniach toksyczności ostrej nie osiągnięto dawki śmiertelnej nawet przy podaniu 5000 mg/kg masy ciała, co uniemożliwiło ustalenie maksymalnej dawki tolerowanej. Długotrwałe podawanie doustne w dawkach 1000-3000 mg/kg przez 9 miesięcy nie wykazało negatywnego wpływu na masę ciała ani inne parametry zdrowotne zwierząt. Badania toksyczności reprodukcyjnej potwierdziły brak działania embriotoksycznego i teratogennego, a także brak negatywnego wpływu na rozwój płodów i potomstwa u szczurów w okresie ciąży i laktacji.
badania farmakologiczne, badania przedkliniczne, badanie in vitro, badanie in vivo, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, genotoksyczność, Liv.52, maksymalna dawka tolerowana, Mandur Bhasma, minimalna dawka śmiertelna, mutacje letalne, mutagenność, potencjał rakotwórczy, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozrodcza, żelazo - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Temozolomide Glenmark 250 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne temozolomidu na modelach zwierzęcych (szczury, psy) wykazały, że głównymi narządami docelowymi toksyczności są szpik kostny, układ siateczkowo-śródbłonkowy, jądra oraz układ pokarmowy. Dawki śmiertelne dla 60-100% zwierząt wiązały się ze zwyrodnieniem siatkówki, jednak efekt ten nie został potwierdzony klinicznie u ludzi. Obserwowano silną mielosupresję manifestującą się zależnym od dawki spadkiem leukocytów i płytek krwi. Temozolomid wykazuje działanie embriotoksyczne i teratogenne, co jest charakterystyczne dla związków alkilujących. W długoterminowych badaniach u szczurów po 6 cyklach leczenia zaobserwowano rozwój nowotworów, w tym raka piersi, rogowiaka kolczystokomórkowego skóry oraz gruczolaka podstawnokomórkowego, co wskazuje na gatunkowo specyficzną wrażliwość szczurów na działanie rakotwórcze leku.
aberracja chromosomowa, dawka kliniczna, działanie gonadotoksyczne, embriotoksyczność, gruczolak podstawnokomórkowy, jądro męskie, leukocyt, mielosupresja, minimalna dawka śmiertelna, odpowiedź mutagenna, płytka krwi, rak piersi, rogowiak kolczystokomórkowy skóry, szpik kostny, temozolomid, teratogenność, test Amesa, toksyczność hematologiczna, układ pokarmowy, układ siateczkowo-śródbłonkowy, związek alkilujący, zwyrodnienie siatkówki - Leksykon substancji czynnych
Bromek ipratropiowy – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Bromek ipratropiowy wykazuje niski profil toksyczności ostrej i przewlekłej w badaniach przedklinicznych na różnych gatunkach zwierząt laboratoryjnych, z zastosowaniem podania wziewnego, doustnego i dożylnego. LD50 po podaniu doustnym wynosiła 1585 mg/kg u myszy, 1925 mg/kg u szczurów i 1920 mg/kg u królików, natomiast po podaniu dożylnym odpowiednio 13,6 mg/kg, 15,8 mg/kg i około 18,2 mg/kg. Po podaniu wziewnym minimalna dawka śmiertelna u świnek morskich wynosiła 199 mg/kg, a u szczurów nie odnotowano śmiertelności nawet przy najwyższych dawkach. Objawy toksyczności obejmowały rozszerzenie źrenic, suchość błon śluzowych, duszność, drżenia, skurcze i tachykardię. W badaniach przewlekłych ustalono NOAEL na poziomie 0,38 mg/kg/dobę u szczurów, 0,18 mg/kg/dobę u psów i 0,8 mg/kg/dobę u małp Rhesus przy podaniu wziewnym do 6 miesięcy, bez istotnych zmian histopatologicznych w układzie oddechowym i innych narządach. Badania immunogenności, genotoksyczności i rakotwórczości nie wykazały działania niepożądanego, a badania reprodukcyjne potwierdziły brak teratogenności bromku ipratropiowego nawet przy dawkach wziewnych do 1,8 mg/kg/dobę u królików i 1,5 mg/kg/dobę u szczurów.
aerozol inhalacyjny, beta-agonista, bromek ipratropiowy, bromowodorek fenoterolu, CFC, duszność, działanie genotoksyczne, działanie guzotwórcze, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, immunogenność, LD50, minimalna dawka śmiertelna, mydriaza, NOAEL, potencjał genotoksyczny, reakcja anafilaktyczna, reprodukcja i rozwój płodu, salbutamol, tachykardia, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra i przewlekła, toksyczność zarodkowa, tolerancja miejscowa, układ oskrzelowo-płucny, wada rozwojowa, zmiany histopatologiczne - Leksykon substancji czynnych
Cichorium intybus – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Cichorium intybus, stanowiący 65 mg w każdej tabletce preparatu Liv.52, wykazuje niski profil toksyczności potwierdzony w badaniach przedklinicznych. W testach toksyczności ostrej na szczurach i królikach podawano dawki do 5000 mg/kg masy ciała bez obserwacji zgonów, co uniemożliwiło określenie maksymalnej dawki tolerowanej i minimalnej dawki śmiertelnej. Długoterminowe badania toksyczności przewlekłej trwające 9 miesięcy, z dawkami od 1000 do 3000 mg/kg masy ciała, nie wykazały negatywnego wpływu na masę ciała zwierząt. Ponadto, badania reprodukcyjne na szczurach nie wykazały działań teratogennych ani embriotoksycznych, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania substancji w okresie ciąży i laktacji.
badanie genotoksyczności, badanie mutagenności, badanie rakotwórczości, cykoria podróżnik, dominująca mutacja letalna, działanie embriotoksyczne, działanie mutagenne, działanie niepożądane, erytrocyty ssaków, maksymalna dawka tolerowana, minimalna dawka śmiertelna, potencjał genotoksyczny, potencjał rakotwórczy, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła - Leksykon substancji czynnych
Temozolomid – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania przedkliniczne temozolomidu, przeprowadzone na szczurach i psach, wykazały jego toksyczność ukierunkowaną na szpik kostny, układ siateczkowo-śródbłonkowy, jądra oraz układ pokarmowy. Schematy podawania obejmowały pojedynczy 5-dniowy cykl z 23-dniową przerwą, a także 3 i 6 cykli. Dawki wywołujące śmiertelność u 60-100% zwierząt były zbliżone do tych powodujących zwyrodnienie siatkówki, które jednak nie zostało potwierdzone klinicznie u ludzi. Większość działań toksycznych miała charakter przemijający, z wyjątkiem trwałych uszkodzeń układu rozrodczego samców oraz zmian siatkówki przy wysokich dawkach. Temozolomid wykazał embriotoksyczność, teratogenność oraz genotoksyczność, co podkreśla konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji u pacjentów w wieku rozrodczym. Monitorowanie hematologiczne, zwłaszcza liczby leukocytów i płytek krwi, jest kluczowe dla oceny toksyczności podczas terapii.
aberracja chromosomowa, działanie onkogenne, działanie rakotwórcze, embriotoksyczność, genotoksyczność, glejak złośliwy, gruczolak podstawnokomórkowy, leukocyty, limfocyty krwi obwodowej, minimalna dawka śmiertelna, morfologia krwi, parametry hematologiczne, płytki krwi, potencjał karcinogenny, potencjał mutagenny, rogowiak kolczystokomórkowy, środek alkilujący, substancja alkilująca, szpik kostny, temozolomid, terapia przeciwnowotworowa, teratogenność, test genotoksyczności, toksyczność substancji, układ siateczkowo-śródbłonkowy, zmiany przednowotworowe, zwyrodnienie siatkówki - Leksykon substancji czynnych
Cassia occidentalis – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa preparatu Liv.52 zawierającego Cassia occidentalis (16 mg/tabletkę) wykazały brak toksyczności ostrej przy dawkach do 5000 mg/kg mc. u szczurów i królików, co uniemożliwiło określenie MTD i MLD. Długotrwałe podawanie (9 miesięcy) w dawkach 1000-3000 mg/kg mc. nie wpływało negatywnie na masę ciała zwierząt. Badania reprodukcyjne u szczurów w okresie ciąży i laktacji nie wykazały działania embriotoksycznego ani teratogennego, potwierdzając bezpieczeństwo stosowania w kontekście rozrodu i rozwoju potomstwa.
cassia occidentalis, dawkowanie leku, dominująca mutacja letalna, działanie embriotoksyczne, działanie karcynogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność, Liv.52, maksymalna dawka tolerowana, minimalna dawka śmiertelna, mutagenność, potencjał rakotwórczy, profil bezpieczeństwa leku, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność w ciąży - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Liv 52 –
Preparat ziołowy Liv.52 został poddany szerokim badaniom przedklinicznym oceniającym jego profil bezpieczeństwa, obejmującym toksyczność ostrą, przewlekłą, toksyczność rozwojową oraz potencjał mutagenny. W badaniach toksyczności ostrej podawano dawki do 5000 mg/kg m.c. szczurom i królikom, nie obserwując dawki śmiertelnej, co wskazuje na bardzo niski profil toksyczności. Długotrwałe podawanie doustne w dawkach 1000-3000 mg/kg m.c. przez 9 miesięcy nie wywołało działań niepożądanych ani zmian masy ciała u szczurów. Badania rozwojowe u szczurów nie wykazały embriotoksyczności ani teratogenności, a analiza parametrów rozwojowych matek i płodów potwierdziła bezpieczeństwo stosowania w okresie ciąży i laktacji.
badanie in vitro, badanie in vivo, badanie rakotwórczości, dawka śmiertelna, długotrwała ekspozycja, doświadczenie kliniczne, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, erytrocyty ssaków, maksymalna dawka tolerowana, minimalna dawka śmiertelna, mutacje letalne, potencjalne zagrożenia, preparat ziołowy, rozwój płodu, test Amesa, test mikrojądrowy, toksyczność jednorazowa, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność wielokrotna - Leksykon substancji czynnych
Tamarix gallica – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Preparat Liv.52 zawierający Tamarix gallica (16 mg/tabletka) wykazuje niski potencjał toksyczności ostrej i przewlekłej w badaniach przedklinicznych na szczurach i królikach. Dawki do 5000 mg/kg masy ciała nie wywołały śmiertelności ani istotnych działań niepożądanych, a długotrwałe podawanie (9 miesięcy) w zakresie 1000-3000 mg/kg nie wpływało negatywnie na masę ciała zwierząt. Badania reprodukcyjne nie wykazały embriotoksyczności ani teratogenności, a ocena mutagenności (testy mikrojąder, dominujących mutacji letalnych i test Amesa) potwierdziła brak działania mutagennego nawet przy dawce 2500 mg/kg. Brak danych dotyczących rakotwórczości rekompensowany jest długotrwałym, ponad 40-letnim stosowaniem klinicznym bez sygnałów kancerogenności.
badanie farmakologiczne, badanie rakotwórczości, dane niekliniczne, dominująca mutacja letalna, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, erytrocyty ssaków, in vitro, in vivo, Liv.52, maksymalna dawka tolerowana, minimalna dawka śmiertelna, mutagenność, potencjał rakotwórczy, późne spermatydy, tamaryszek francuski, test Amesa, test mikrojąder, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu jednorazowym, toksyczność przewlekła, toksyczny wpływ na rozród - Leksykon substancji czynnych
Terminalia arjuna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Terminalia arjuna, obecna w preparacie Liv.52 w dawce 32 mg na tabletkę, została poddana szerokim badaniom przedklinicznym oceniającym jej bezpieczeństwo stosowania. W badaniach toksyczności ostrej nie odnotowano dawki śmiertelnej nawet przy podaniu 5000 mg/kg masy ciała u szczurów i królików, co uniemożliwiło wyznaczenie MTD i MLD. Długotrwałe podawanie doustne przez 9 miesięcy w dawkach 1000–3000 mg/kg nie wykazało negatywnego wpływu na masę ciała ani embriotoksyczności u szczurów. Badania w okresie ciąży i laktacji potwierdziły brak działań niepożądanych u matek i płodów, co jest istotne dla bezpieczeństwa stosowania u pacjentów w wieku rozrodczym.
dawka śmiertelna, działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie niepożądane, działanie rakotwórcze, genotoksyczność, Liv.52, maksymalna dawka tolerowana, minimalna dawka śmiertelna, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, rakotwórczość, Terminalia arjuna, test Amesa, test dominujących mutacji letalnych, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła, toksyczny wpływ na rozród - Leksykon substancji czynnych
Achillea millefolium – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Achillea millefolium, będąca składnikiem preparatu Liv.52 w dawce 16 mg na tabletkę, została poddana szerokim badaniom przedklinicznych bezpieczeństwa. W badaniach toksyczności ostrej na szczurach i królikach nie odnotowano dawki śmiertelnej nawet przy podaniu jednorazowym do 5000 mg/kg m.c., co uniemożliwiło wyznaczenie MTD i MLD. Długotrwałe podawanie preparatu w dawkach 1000-3000 mg/kg m.c. przez 9 miesięcy nie wykazało działań niepożądanych ani wpływu na masę ciała zwierząt. Badania reprodukcyjne na szczurach w okresie ciąży i laktacji nie wykazały efektów teratogennych ani embriotoksycznych, potwierdzając bezpieczeństwo stosowania w tym aspekcie.
działanie embriotoksyczne, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, erytrocyt, krwawnik pospolity, Liv.52, maksymalna dawka tolerowana, Mandur Bhasma, minimalna dawka śmiertelna, mutagenność, potencjał rakotwórczy, spermatozoid, spermatyda, test Amesa, test dominujących mutacji letalnych, test mikrojądrowy, toksyczność ostra, toksyczność przewlekła