ubytek nabłonka
Ubytek nabłonka (ang. epithelial defect) to stan chorobowy charakteryzujący się utratą ciągłości tkanki nabłonkowej, która w warunkach prawidłowych pełni funkcję ochronną, pokrywając powierzchnie zewnętrzne i wewnętrzne organizmu. Najczęściej obserwuje się go w obrębie rogówki oka, gdzie określany jest jako erozja rogówki, ale może dotyczyć również innych narządów pokrytych nabłonkiem, jak przewód pokarmowy czy układ oddechowy.
Przyczyny ubytku nabłonka są zróżnicowane i obejmują urazy mechaniczne, oparzenia chemiczne lub termiczne, zakażenia (wirusowe, bakteryjne, grzybicze), choroby autoimmunologiczne, zaburzenia odżywiania tkanki, a także działanie niektórych leków. W przypadku rogówki częstą przyczyną jest zespół nawracających erozji rogówki (RCES), suche oko czy dystrofie rogówki.
Objawy kliniczne zależą od lokalizacji i rozległości ubytku, ale zwykle obejmują ból, pieczenie, uczucie ciała obcego, światłowstręt (w przypadku rogówki), zaczerwienienie, łzawienie oraz pogorszenie ostrości wzroku. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu w lampie szczelinowej z zastosowaniem barwników (fluoresceinę, różu bengalskiego), które wybarwiają obszary pozbawione nabłonka.
Leczenie ubytku nabłonka koncentruje się na usunięciu przyczyny, zapobieganiu zakażeniom wtórnym oraz wspomaganiu regeneracji tkanki. W zależności od lokalizacji i etiologii stosuje się leki przeciwbólowe, przeciwzapalne, antybiotyki, sztuczne łzy, soczewki opatrunkowe lub opatrunki biologiczne. W przypadkach nawracających lub opornych na leczenie konieczne może być postępowanie zabiegowe, takie jak usunięcie luźnego nabłonka, nakłucie przedniej warstwy rogówki czy fototerapeutyczna keratektomia.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Oksytetracyklina – Przeciwwskazania stosowania
Oksytetracyklina, antybiotyk z grupy tetracyklin, jest stosowana miejscowo w okulistyce, otolaryngologii i dermatologii, często w połączeniu z hydrokortyzonem lub polimyksyną B. Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na oksytetracyklinę, inne tetracykliny lub składniki preparatu. Preparaty takie jak Atecortin, Oxycort i Oxycort A nie powinny być stosowane w zakażeniach grzybiczych (np. grzybicze zapalenie spojówek, choroby skóry), wirusowych (opryszczka, ospa wietrzna, wirusowe zapalenie siatkówki/rogówki) oraz gruźlicy oka i skóry. W okulistyce przeciwwskazania obejmują jaskrę pierwotną, ostre zapalenie spojówek i uszkodzenia rogówki z ubytkami nabłonka, natomiast w dermatologii – nowotwory skóry, trądzik zwykły i różowaty oraz zapalenie skóry dookoła ust. Preparaty dermatologiczne nie powinny być aplikowane na uszkodzoną skórę, rany oraz okolice odbytu i narządów płciowych ze względu na ryzyko zwiększonej absorpcji i działań niepożądanych.
antybiotyk tetracyklinowy, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dermatitis perioralis, dermatologia, etiologia wirusowa, gruźlica oka, gruźlica skóry, grzybica skóry, grzybicze zapalenie spojówek, hydrokortyzon, jaskra pierwotna, jaskra wtórna, kortykosteroid, nadwrażliwość, nowotwór skóry, okulistyka, opryszczka, ospa wietrzna, ostre zapalenie spojówek, otolaryngologia, polimyksyna B, reakcja krzyżowa, schorzenie rogówki, stan przedrakowy, trądzik różowaty, trądzik zwykły, ubytek nabłonka, wirusowe zapalenie rogówki, wirusowe zapalenie siatkówki, zakażenie grzybicze, zapalenie skóry dookoła ust - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cortineff ophtalm. 0,1% 1 mg/g
Maść do oczu CORTINEFF ophtalm. 0,1% zawiera fludrokortyzonu octan w stężeniu 1 mg/g i jej stosowanie wymaga szczegółowej oceny przeciwwskazań. Bezwzględnie przeciwwskazana jest u pacjentów z nadwrażliwością na fludrokortyzon lub substancje pomocnicze, takie jak chlorek benzalkoniowy (0,1 mg/g) i lanolina (100 mg/g), ze względu na ryzyko reakcji alergicznych. Preparat nie powinien być stosowany w infekcjach oczu o etiologii wirusowej, bakteryjnej, grzybiczej oraz w gruźlicy ocznej, gdyż kortykosteroidy mogą nasilać infekcję lub maskować jej objawy. Ponadto, przeciwwskazaniem jest jaskra, ze względu na ryzyko podwyższenia ciśnienia wewnątrzgałkowego, oraz choroby rogówki z ubytkami nabłonka, które mogą prowadzić do opóźnionego gojenia i powikłań takich jak perforacja rogówki. Preparat nie powinien być stosowany także w stanach ropnych i na nie zagojone rany, gdyż hamuje naturalną odpowiedź zapalną i sprzyja rozprzestrzenianiu infekcji.
chlorek benzalkoniowy, choroba rogówki, ciśnienie wewnątrzgałkowe, Cortineff ophtalm, farmakoterapia okulistyczna, fludrokortyzonu octan, infekcja bakteryjna, infekcja wirusowa, jaskra, lanolina, niezagojona rana, obrzęk powiek, perforacja rogówki, preparat kortykosteroidowy, stan ropny, substancja pomocnicza, ubytek nabłonka, utrata pola widzenia, wydzielina ropna, zakażenie grzybicze, zapalenie brzegów powiek - Leksykon substancji czynnych
Kwas azotowy – Działania niepożądane
Kwas azotowy, będący głównym składnikiem aktywnym produktu leczniczego Solcogyn w stężeniu 537,0 mg/ml (70% w/w), stosowany jest miejscowo na szyjkę macicy. Produkt zawiera również kwas octowy, kwas szczawiowy dwuwodny oraz cynku azotan sześciowodny. Działania niepożądane związane z kwasem azotowym dotyczą głównie miejsca aplikacji i klasyfikowane są jako o częstości nieznanej. Objawy te obejmują pieczenie, ból oraz świąd w miejscu kontaktu, szczególnie przy przypadkowym naniesieniu na zewnętrzne narządy płciowe lub błonę śluzową pochwy. W przypadku nieprawidłowego stosowania, zwłaszcza przy nadmiernej dawce, może dojść do poważniejszych uszkodzeń tkanek podśluzówkowych, takich jak podrażnienie skóry z objawami zapalnymi oraz owrzodzenia z utratą nabłonka i głębszych warstw tkanek.
azotan cynku, błona śluzowa pochwy, działanie niepożądane, działanie niepożądane produktu leczniczego, działanie żrące, kwas azotowy, kwas octowy, kwas szczawiowy, martwica tkanek, narządy płciowe zewnętrzne, owrzodzenie, pieczenie, podrażnienie skóry, rumień, szyjka macicy, tkanka podśluzówkowa, ubytek nabłonka, zaburzenia w miejscu podania, zapalenie skóry - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Virgan 1,5 mg/g żel do oczu 1,5 mg/g
Preparat Virgan w postaci żelu do oczu zawiera gancyklowir w stężeniu 1,5 mg/g i jest wskazany do leczenia powierzchownego ostrego zapalenia rogówki wywołanego przez wirusa Herpes simplex (HSV). Żel charakteryzuje się wysoką biodostępnością substancji czynnej w rogówce i przedniej komorze oka, co umożliwia skuteczne hamowanie replikacji wirusa poprzez specyficzne blokowanie wirusowej polimerazy DNA. Preparat jest lekiem pierwszego wyboru w ostrym stadium infekcji, szczególnie przy obecności aktywnych zmian nabłonkowych, takich jak drzewkowate owrzodzenia i infiltraty stromalne. Zalecane jest potwierdzenie etiologii HSV za pomocą diagnostyki okulistycznej oraz, w razie wątpliwości, badań laboratoryjnych (PCR, posiew, cytologia).
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Azzalure
Produkt leczniczy Azzalure, zawierający kompleks toksyny botulinowej typu A z hemaglutyniną w dawce 125 jednostek Speywood, wymaga precyzyjnej techniki iniekcji oraz szczegółowej oceny anatomicznej pacjenta, w tym asymetrii twarzy, opadania powiek, wiotkości skóry, obecności blizn oraz zmian po wcześniejszych interwencjach chirurgicznych. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi, dysfagią w wywiadzie oraz historią aspiracji, ze względu na ryzyko nadmiernego osłabienia mięśni i powikłań oddechowych. Istotne jest monitorowanie objawów sugerujących rozprzestrzenianie się toksyny, takich jak dysfagia, dyzartria czy zaburzenia oddychania, które mogą stanowić zagrożenie życia i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.
aspiracja, dysfagia, dyzartria, gładzizna czoła, jednostka Speywood, naczynie krwionośne, opadanie powiek, osłabienie mięśni, przeciwciało przeciwko toksynie botulinowej, stan zapalny, suchość oczu, toksyna botulinowa typu A, ubytek nabłonka, wydłużony czas krzepnięcia, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zaburzenie oddychania, zespół suchego oka