gruczolakorak in situ
Gruczolakorak in situ (łac. adenocarcinoma in situ, AIS) to wczesna, przedinwazyjna forma raka, wywodząca się z tkanki gruczołowej, w której komórki nowotworowe są ograniczone do warstwy nabłonka i nie przekroczyły błony podstawnej. Jest to stadium zerowe nowotworu, które charakteryzuje się brakiem naciekania podścieliska, co oznacza, że nie ma jeszcze zdolności do dawania przerzutów.
Najczęściej gruczolakorak in situ rozpoznawany jest w obrębie szyjki macicy, trzustki, gruczołu krokowego, jelita grubego oraz płuc. W przypadku szyjki macicy, AIS jest prekursorem inwazyjnego gruczolakoraka i może współistnieć z śródnabłonkową neoplazją szyjki macicy (CIN). W płucach, gruczolakorak in situ jest często wykrywany jako zmiana typu „mlecznej szyby” w badaniach obrazowych.
Diagnostyka gruczolakoraka in situ opiera się na badaniach histopatologicznych materiału biopsyjnego lub pooperacyjnego. W obrazie mikroskopowym widoczne są atypowe komórki gruczołowe z cechami dysplazji, które zachowują architekturę prawidłowych gruczołów, ale wykazują nieprawidłowości cytologiczne, takie jak powiększone jądra komórkowe, zwiększona aktywność mitotyczna i utrata polaryzacji.
Leczenie gruczolakoraka in situ zależy od lokalizacji zmiany i polega najczęściej na całkowitym chirurgicznym usunięciu ogniska nowotworowego. Wczesne wykrycie i leczenie tego stanu daje bardzo dobre rokowanie, z ponad 95% szansą na całkowite wyleczenie. Regularne badania kontrolne po leczeniu są konieczne ze względu na ryzyko nawrotu choroby lub rozwoju inwazyjnego gruczolakoraka.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Skuteczność szczepionek przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), zwłaszcza 9-walentnej (Gardasil 9), jest potwierdzona w profilaktyce nowotworów związanych z HPV, w tym raka szyjki macicy (redukcja do 90%) oraz raka odbytu (redukcja do 96%). Badania długoterminowe wykazały brak przypadków chorób wysokiego stopnia związanych z typami HPV zawartymi w szczepionce u zaszczepionych dzieci i młodzieży przez okres 10 lat. W realnych warunkach obserwuje się znaczące zmniejszenie częstości zmian przedrakowych szyjki macicy, np. w Szkocji odnotowano 89% redukcję CIN 3 lub gorszego. Skuteczność szczepionek różni się w zależności od preparatu: dwuwalentna wykazuje 91-100% skuteczności przeciwko HPV 16/18, a dziewięciowalentna osiąga 95,2% skuteczności przeciwko przetrwałym zakażeniom typami 31/33/45/52/58. Wskaźnik skuteczności po podaniu jednej lub więcej dawek wynosi 83-96,1%, a szczepienie przed ekspozycją na HPV jest najbardziej efektywne.
brodawki płciowe, gruczolakorak in situ, HPV dodatni, inwazyjny rak szyjki macicy, kolposkopia, migrena, nowotwory związane z HPV, odporność stadna, odporność zbiorowiskowa, rak gardła, rak odbytu, rak szyjki macicy, reumatoidalne zapalenie stawów, śródnabłonkowa neoplazja pochwy, śródnabłonkowa neoplazja prącia, śródnabłonkowa neoplazja sromu, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy, szczepionka 9-walentna, szczepionka czterowalentna, szczepionka dwuwalentna, szczepionka dziewięciowalentna, wirus brodawczaka ludzkiego, zapalenie tarczycy Hashimoto, zmiany przedrakowe szyjki macicy - Leksykon chorób i schorzeń
Rak szyjki macicy – Epidemiologia
Rak szyjki macicy (RSM) pozostaje czwartym najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet na świecie, z około 660 000 nowych przypadków i 350 000 zgonów w 2022 roku. Występują wyraźne różnice geograficzne: kraje o niskim i średnim dochodzie, zwłaszcza Afryka Subsaharyjska, Ameryka Łacińska i Azja Południowo-Wschodnia, odpowiadają za około 88% zachorowań i 90% zgonów. Wskaźniki zachorowalności wahają się od 2 do 43,1 na 100 000 kobiet, a śmiertelności od 2 do około 20 na 100 000, z najwyższym obciążeniem w Afryce Subsaharyjskiej. W krajach rozwiniętych, takich jak USA, Wielka Brytania czy Australia, obserwuje się spadek zachorowalności i umieralności dzięki programom badań przesiewowych i szczepieniom HPV, choć w niektórych populacjach i grupach wiekowych (np. kobiety poniżej 50 lat) odnotowuje się wzrost zachorowań. W Polsce wskaźnik zachorowalności wynosi 18,9 na 100 000, a umieralności 10,5 na 100 000, z 5-letnim przeżyciem na poziomie 55,1%, co jest gorszym wynikiem niż w Europie Zachodniej.
badanie przesiewowe, doustny środek antykoncepcyjny, gruczolakorak in situ, HPV 16 i 18, immunosupresja, inwazyjny rak szyjki macicy, Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem, nadzór i monitorowanie, nierówność zdrowotna, nowotwór złośliwy, partner seksualny, rak szyjki macicy, rejestr nowotworów, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy, szczepionka przeciwko HPV, test HPV, test Pap, typ onkogenny, wirus brodawczaka ludzkiego, wskaźnik przeżycia, wskaźnik standaryzowany względem wieku, wskaźnik umieralności, współzakażenie, wynik fałszywie ujemny, zachorowalność i umieralność, zmiana przedrakowa