rak jamy ustnej i gardła

Rak jamy ustnej i gardła to nowotwór złośliwy rozwijający się w obrębie błony śluzowej jamy ustnej, gardła, języka, dziąseł, podniebienia lub migdałków. Zdecydowana większość (ponad 90%) to raki płaskonabłonkowe. Do głównych czynników ryzyka należą: palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu oraz zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), szczególnie typem 16.

Objawy raka jamy ustnej i gardła obejmują długo niegojące się owrzodzenia, białe lub czerwone zmiany na błonie śluzowej, ból, trudności w połykaniu, zmianę głosu, krwawienie, niewyjaśnioną utratę wagi oraz wyczuwalne guzki na szyi. Wczesne wykrycie znacząco zwiększa szanse przeżycia, dlatego kluczowe są regularne badania stomatologiczne oraz samokontrola jamy ustnej.

Diagnostyka obejmuje badanie fizykalne, panendoskopię, biopsję oraz badania obrazowe (TK, MRI, PET). Leczenie jest wielodyscyplinarne i zależy od stadium zaawansowania, lokalizacji guza oraz ogólnego stanu pacjenta. Metody terapeutyczne obejmują chirurgię, radioterapię, chemioterapię oraz terapie celowane. W przypadku nowotworów HPV-zależnych rokowanie jest lepsze niż w przypadku nowotworów związanych z paleniem i alkoholem.

Powiązane wpisy

Leksykon chorób i schorzeń
Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (hpv) – Epidemiologia

Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest jednym z najczęstszych zakażeń przenoszonych drogą płciową, z około 80% aktywnych seksualnie osób zakażonych przynajmniej raz w życiu. HPV jest drugą najczęstszą przyczyną nowotworów po Helicobacter pylori, odpowiadając za około 620 000 przypadków raka u kobiet i 70 000 u mężczyzn rocznie na świecie. Najczęściej związany jest z rakiem szyjki macicy, który w 2022 roku stanowił czwartą główną przyczynę zachorowań i zgonów nowotworowych u kobiet (około 660 000 nowych przypadków i 350 000 zgonów). Epidemiologia zakażeń HPV wykazuje zróżnicowanie geograficzne i demograficzne, z najwyższą częstością występowania w Afryce Subsaharyjskiej (24%) i Europie Wschodniej (21%), a najniższą w Ameryce Północnej (5%) i Zachodniej Azji (2%). Typy HPV wysokiego ryzyka, zwłaszcza HPV16 i HPV18, odpowiadają za około 70% przypadków raka szyjki macicy. Zakażenia HPV są również istotnym czynnikiem ryzyka dla innych nowotworów, takich jak rak odbytu (90%), sromu (40%), pochwy (40%) oraz jamy ustnej i gardła (12%).
barierowa metoda antykoncepcji, brodawka odbytu, cytologia, genotyp HPV, gruczolakorak in situ, Helicobacter pylori, HPV DNA-pozytywny, HPV niskiego ryzyka, HPV wysokiego ryzyka, immunosupresja, nowotwór związany z HPV, potencjał onkogenny, rak jamy ustnej i gardła, rak odbytu, rak pochwy, rak sromu, rak szyjki macicy, śródnabłonkowa neoplazja pochwy, śródnabłonkowa neoplazja sromu, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy, stan przedrakowy szyjki macicy, szczepionka przeciwko HPV, wirus brodawczaka ludzkiego, zakażenie HIV, zakażenie przenoszone drogą płciową, zmiana przedrakowa
Leksykon chorób i schorzeń
Szczepionka przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego – Epidemiologia

Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) jest najczęstszą infekcją przenoszoną drogą płciową, z około 80% aktywnych seksualnie osób zakażonych przynajmniej raz w życiu. HPV odpowiada za 4,5% wszystkich nowotworów globalnie, w tym 70% raków szyjki macicy wywołanych przez typy HPV 16 i 18. Szczepionki przeciwko HPV (dwuwalentna, czterowalentna i dziewięciowalentna) chronią przed najważniejszymi onkogennymi typami wirusa, wykazując skuteczność powyżej 70% w zapobieganiu rakowi szyjki macicy oraz wysoką skuteczność w ochronie przed innymi nowotworami związanymi z HPV, takimi jak raki odbytu, pochwy, sromu, prącia oraz jamy ustnej i gardła. Od 2006 roku wprowadzono programy szczepień w ponad 110 krajach, jednak zasięg szczepień wciąż jest nierównomierny, z globalnym wskaźnikiem około 27% dziewcząt w wieku 9-14 lat zaszczepionych co najmniej jedną dawką. Monitorowanie skuteczności szczepień opiera się na nadzorze epidemiologicznym zmian przedrakowych szyjki macicy (CIN2+ i CIN3+), gdzie obserwuje się spadek częstości występowania tych zmian o około 79-80% w grupie wiekowej 20-24 lata w okresie 2008-2022.
badanie przesiewowe, brodawki narządów płciowych, choroba autoimmunologiczna, CIN2+, CIN3+, farmakowigilancja, HPV 16 i 18, HPV 6 i 11, HPV-dodatni rak, HSIL, infekcja przenoszona drogą płciową, ochrona krzyżowa, odporność stadna, rak jamy ustnej i gardła, rak odbytu, rak pochwy i sromu, rak prącia, rak szyjki macicy, remisja, śródnabłonkowa neoplazja szyjki macicy, stwardnienie rozsiane, szczepionka czterowalentna, szczepionka dwuwalentna, szczepionka dziewięciowalentna, typy HPV, typy HPV wysokiego ryzyka, wirus brodawczaka ludzkiego, zespół Guillaina-Barrégo, zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

rak jamy ustnej i gardła

Powiązane wpisy

Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (hpv) – Epidemiologia

Szczepionka przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego – Epidemiologia