antagonista receptora neurokininowego
Antagoniści receptorów neurokininowych (NK) to grupa leków działających poprzez blokowanie receptorów dla neurokinin – neuropeptydów należących do rodziny tachykinin. Najbardziej znanym przedstawicielem neurokinin jest substancja P, która odgrywa kluczową rolę w transmisji bólu oraz w reakcjach zapalnych.
W medycynie klinicznej antagoniści receptorów NK1 (np. aprepitant, rolapitant, netupitant) znalazły zastosowanie głównie w leczeniu nudności i wymiotów wywołanych chemioterapią przeciwnowotworową. Działają one centralnie w obrębie ośrodka wymiotnego, gdzie blokują wiązanie substancji P z receptorami NK1, co skutecznie hamuje odruch wymiotny, szczególnie w fazie późnej.
Trwają również badania nad wykorzystaniem antagonistów receptorów neurokininowych w terapii bólu, depresji, zaburzeń lękowych oraz chorób zapalnych. Ze względu na rolę szlaków neurokininowych w transmisji bólu, szczególnie neuropatycznego, leki te mogą stanowić alternatywną opcję terapeutyczną w leczeniu przewlekłego bólu opornego na standardowe metody.
Antagoniści receptorów NK wykazują dobrą tolerancję i stosunkowo niewiele działań niepożądanych, co czyni je wartościową opcją terapeutyczną, zwłaszcza w protokołach przeciwwymiotnych u pacjentów onkologicznych, gdzie są stosowane w skojarzeniu z antagonistami receptora 5-HT3 i kortykosteroidami.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół wymiotów cyklicznych – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zespół wymiotów cyklicznych (CVS) to przewlekłe zaburzenie charakteryzujące się nawracającymi epizodami intensywnych nudności i wymiotów, trwającymi od kilku godzin do kilku dni, występującymi co najmniej cztery razy na godzinę i oddzielonymi okresami dobrego samopoczucia. Choroba dotyka około 1-2% dzieci, szczególnie w wieku 3-7 lat, oraz dorosłych, u których rozpoznanie wymaga co najmniej trzech epizodów w ciągu 12 miesięcy. Diagnostyka opiera się na kryteriach rzymskich i wykluczeniu innych schorzeń, takich jak zaburzenia żołądkowo-jelitowe, neurologiczne, metaboliczne czy psychiczne. Kluczowe jest rozpoznanie faz choroby: interictalnej, prodromalnej, wymiotów i zdrowienia, co pozwala na odpowiednie dostosowanie terapii. Czynniki wyzwalające obejmują stres, zaburzenia snu, określone pokarmy (np. czekolada, ser, MSG), infekcje oraz długotrwały głód. W fazie wymiotów konieczne może być dożylne nawodnienie i hospitalizacja, a leczenie farmakologiczne obejmuje m.in. trójcykliczne leki przeciwdepresyjne (amitryptylina), leki przeciwpadaczkowe (topiramat, zonisamid), aprepitant, beta-blokery oraz leki przeciwwymiotne (ondansetron) i tryptany (sumatriptan).
amitryptylina, antagonista receptora neurokininowego, antagonista serotoniny, aprepitant, benzodiazepina, beta-bloker, choroba wątroby, cyproheptadyna, dysfagia, faza prodromalna, faza zdrowienia, guz mózgu, inhibitor pompy protonowej, koenzym Q10, kryteria rzymskie, lek przeciwdepresyjny trójcykliczny, lek przeciwpadaczkowy, lewetiracetam, migrena, nudności i wymioty, ondansetron, próchnica zębów, propranolol, światłowstręt, topiramat, tryptan, wodogłowie, wrzód żołądka, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenie interakcji jelitowo-mózgowej, zaburzenie odżywiania, zapalenie przełyku, zapalenie trzustki, zespół lękowy, zespół Mallory’ego-Weissa, zespół wymiotów cyklicznych, zonisamid