czynnik angiogenezy
Czynnik angiogenezy to substancja biologicznie aktywna, która stymuluje powstawanie nowych naczyń krwionośnych z już istniejących naczyń. Proces ten, zwany angiogenezą, jest kluczowy zarówno w warunkach fizjologicznych (np. podczas gojenia ran, cyklu miesiączkowego, ciąży), jak i w stanach patologicznych, szczególnie w rozwoju nowotworów.
Do najważniejszych czynników angiogenezy należą: naczyniowy czynnik wzrostu śródbłonka (VEGF), fibroblastyczny czynnik wzrostu (FGF), płytkopochodny czynnik wzrostu (PDGF), angiopoetyny oraz transformujący czynnik wzrostu beta (TGF-β). Substancje te, wiążąc się ze specyficznymi receptorami na komórkach śródbłonka naczyniowego, inicjują kaskadę przemian prowadzących do proliferacji i migracji komórek śródbłonka oraz formowania nowych naczyń.
W onkologii klinicznej szczególne znaczenie ma nadmierna ekspresja czynników angiogenezy przez komórki nowotworowe, co prowadzi do patologicznego unaczynienia guza, umożliwiając jego wzrost powyżej 1-2 mm³ oraz tworzenie przerzutów. Terapie antyangiogenne, blokujące działanie tych czynników (np. bewacyzumab – przeciwciało monoklonalne przeciwko VEGF), stanowią ważną strategię w leczeniu wielu typów nowotworów.
Zaburzenia równowagi między czynnikami pro- i antyangiogennymi odgrywają istotną rolę również w patogenezie chorób zapalnych, retinopatii cukrzycowej, zwyrodnienia plamki żółtej związanego z wiekiem (AMD) oraz miażdżycy. Modulacja aktywności czynników angiogenezy stanowi obiecujący kierunek badań w terapii tych schorzeń.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Gefitinib – Właściwości farmakodynamiczne
Gefitynib jest selektywnym, małocząsteczkowym inhibitorem kinazy tyrozynowej receptora EGFR, stosowanym w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) z obecnością aktywujących mutacji w genie EGFR, takich jak delecje w egzonie 19 oraz mutacja L858R. W badaniu WJTOG3405 wykazano, że gefitynib znacząco wydłuża czas wolny od progresji (HR=0,489; 95% CI: 0,336-0,710) w porównaniu do chemioterapii dwulekowej. Skuteczność leku potwierdzono również w badaniu IFUM, gdzie odsetek odpowiedzi obiektywnych (ORR) u pacjentów z mutacją EGFR wyniósł 70%, a mediana przeżycia bez progresji (PFS) 9,7 miesiąca. Wykorzystanie testów molekularnych na materiale z guza oraz ctDNA pozwala na precyzyjną identyfikację mutacji, co jest kluczowe dla kwalifikacji do terapii. Mutacje oporności, takie jak T790M, występują u około 60% pacjentów po około roku leczenia i wymagają zastosowania inhibitorów skierowanych przeciwko tej mutacji.
apoptoza, czas wolny od progresji, czynnik angiogenezy, drobnokomórkowy rak płuca, gefitynib, inhibitor kinazy tyrozynowej, jakość życia, krążące DNA nowotworowe, mechanizm oporności, mutacja aktywująca EGFR, mutacja EGFR, mutacja genu PIK3CA, mutacja L858R, mutacja T790M, naskórkowy czynnik wzrostu, niedrobnokomórkowy rak płuca, odsetek odpowiedzi obiektywnych, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od progresji, rak gruczołowy, receptor EGFR, stadium zaawansowania nowotworu - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Gefitinib Zentiva 250 mg
Gefitynib jest selektywnym, małocząsteczkowym inhibitorem kinazy tyrozynowej receptora EGFR (HER1/ErbB1), stosowanym w leczeniu zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) z obecnością aktywujących mutacji w domenie kinazy tyrozynowej EGFR. Najczęściej występujące mutacje aktywujące, takie jak delecje w egzonie 19 oraz mutacja punktowa L858R, wykazują wysoką wrażliwość na gefitynib, co potwierdzają badania kliniczne (np. HR dla czasu wolnego od progresji choroby 0,489; 95% CI: 0,336-0,710 w badaniu WJTOG3405). Rzadsze mutacje, takie jak G719X, L861Q i S768I, również wykazują odpowiedź na leczenie, natomiast mutacja T790M i insercje w egzonie 20 są związane z opornością na lek. Mediana czasu do progresji choroby wynosi około 1 roku, a mechanizmy nabytej oporności obejmują wtórną mutację T790M (około 60% przypadków), amplifikację genów HER2 i MET, mutacje PIK3CA oraz transformację fenotypową guza na drobnokomórkowy rak płuca (5-10% przypadków).
amplifikacja HER2, amplifikacja MET, apoptoza, ctDNA, czułość diagnostyczna, czynnik angiogenezy, delecja w egzonie 19, diagnostyka molekularna, drobnokomórkowy rak płuca, inhibitor kinazy proteinowej, inhibitor kinazy tyrozynowej EGFR, insercja w egzonie 20, krążący DNA nowotworowy, leczenie onkologiczne, mutacja aktywująca, mutacja EGFR, mutacja L858R, mutacja PIK3CA, mutacja T790M, niedrobnokomórkowy rak płuca, odsetek odpowiedzi obiektywnych, rak gruczołowy, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, swoistość diagnostyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwory mózgu u dzieci – Etiologia i przyczyny
Nowotwory mózgu u dzieci stanowią drugi co do częstości nowotwór wieku pediatrycznego, z około 4000 przypadkami rocznie w USA, i charakteryzują się dużą heterogennością histologiczną oraz kliniczną. Etiologia większości z nich pozostaje nieznana, choć dominującą rolę odgrywają mutacje genetyczne zaburzające kontrolę cyklu komórkowego, prowadząc do niekontrolowanego wzrostu i proliferacji komórek nowotworowych. Około 5-10% przypadków wiąże się z zespołami genetycznymi predysponującymi, takimi jak nerwiakowłókniakowatość typu 1 i 2, stwardnienie guzowate, zespół Li-Fraumeni czy zespół Turcota. Promieniowanie jonizujące, zwłaszcza stosowane w terapii onkologicznej, jest jedynym dobrze udokumentowanym czynnikiem środowiskowym zwiększającym ryzyko rozwoju wtórnych nowotworów mózgu. Inne potencjalne czynniki ryzyka, takie jak ekspozycja na pestycydy, infekcje wirusowe czy urazy mechaniczne, wymagają dalszych badań w celu potwierdzenia ich roli.
apoptoza, choroba von Hippel-Lindau, ciśnienie wewnątrzczaszkowe, cykl komórkowy, cytomegalowirus, czynnik angiogenezy, ependymoma, glejak nerwu wzrokowego, glejak pnia mózgu, guz lity, guz podwyściółkowy olbrzymiokomórkowy, gwiaździak pilocytyczny, medulloblastoma, medycyna precyzyjna, mutacja genu APC, mutacja genu PTCH, mutacja genu PTEN, mutacja genu RB1, mutacja genu TP53, naciekanie tkanki, naczyniak zarodkowy móżdżku, nerwiakowłókniakowatość typu 1, nowotwór mózgu u dzieci, ośrodkowy układ nerwowy, promieniowanie jonizujące, radioterapia, rdzeniak, rearanżacja chromosomowa, retinoblastoma dziedziczny, stwardnienie guzowate, typ histologiczny, wirus JC, wyściółczak, zespół genetyczny predysponujący, zespół Gorlina, zespół Li-Fraumeni, zespół Turcota, związek N-nitrozowy - Leksykon chorób i schorzeń
Malformacja tętniczo-żylna rdzenia kręgowego – Patofizjologia i mechanizm
Malformacje tętniczo-żylne rdzenia kręgowego (AVM) to rzadkie wady naczyniowe charakteryzujące się bezpośrednim połączeniem tętniczo-żylnym bez udziału łożyska kapilarnego, co prowadzi do patologicznego przepływu krwi, nadciśnienia żylnego i niedokrwienia rdzenia. Patogeneza AVM obejmuje zarówno wrodzone zaburzenia embriogenezy, jak i mutacje somatyczne, m.in. aktywujące KRAS, mutacje SMAD9 oraz zwiększoną ekspresję Notch-3. Występuje zjawisko podkradania naczyniowego (steal phenomenon), które powoduje niedokrwienie rdzenia, a także ryzyko krwawienia (około 25% przypadków), szczególnie przy obecności tętniaków wewnątrznidusowych. AVM dzieli się na podtypy: przetoki opony twardej (70% przypadków), śródrdzeniowe (typ II i III) oraz intradural-extramedullary (typ IV), różniące się lokalizacją, przepływem i rokowaniem. Objawy kliniczne obejmują osłabienie motoryczne, parestezje i zaburzenia zwieraczy, a przebieg może być powolny lub ostry w zależności od typu i mechanizmu patofizjologicznego.
czynnik angiogenezy, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, dziedziczna teleangiektazja krwotoczna, embolizacja naczyniowa, embolizacja wewnątrznaczyniowa, jamistość rdzenia, krwawienie podpajęczynówkowe, krwawienie śródrdzeniowe, łożysko włośniczkowe, malformacja tętniczo-żylna rdzenia kręgowego, mielopatia, naczynie włosowate, nadciśnienie żylne, niedokrwienie, obrzęk, paraplegia, parestezja, połączenie tętniczo-żylne, przekrwienie żylne, przetoka tętniczo-żylna opony twardej, sygnalizacja NOTCH, szlak MAPK/ERK, tętnica rdzeniowa przednia, zastój żylny, zawał rdzenia kręgowego, zespół Oslera-Webera-Rendu, zjawisko podkradania naczyniowego